ပရေင်ပိုန်ဒြပ်သဇိုင်

၁။ နိဒါန် (Introduction)

ပရေင်ပိုန်ဒြပ်သဇိုင် (အင်္ဂလိက်: Microeconomics) ဝွံ ဒှ်လစှ်ေအဓိက သုတေသနပရေင်ပိုန်ဒြပ် မလ္ၚတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပရူပရေင်ချဳဒရာင်၊ ပွမဖျေအ်သ္ဂုတ်သွာတ် ကေုာံ ပွမလှာဲဂတး အပ္ဍဲကဆံင်ပူဂိုလ် ညးစကာ (Individual Consumers)၊ သ္ၚိကၟိန် (Households) ကေုာံ ကုမ္ပဏဳ ဟွံသေင်မ္ဂး စက်ရုံဂမၠိုင် (Firms/Businesses) ရ။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်သဇိုင်ဝွံ စွံအာရီုလ္တူ ဗီုပြင်ဒြဟတ်တအ်ဏအ် မဆက်စပ်ရေင်သကအ် ပ္ဍဲသၞောတ်ဖျာ ကေုာံ ဗီုပြင်ၚုဟ်မး ကပေါတ်သြန်သၠုင် ကေုာံ ဝန်ကေတ်ကာဂမၠိုင် မဒးဒုင်စၟတ်သမ္တီအာ ဟိုတ်နူဒြဟတ်ပၟိက်ဖျာ ကေုာံ ပွမကဵုဖျာရ။ တင်ရန်တၟအ်သဇိုင်အဓိကဂှ် သွက်ဂွံကၠိုဟ် ဗီုပြင်ကောန်မၞိဟ်တအ် မပါ်ခြာစကာ တမ်ရိုဟ်မနွံအောန်အောဲ (Scarce resources) သွက်ဂွံဗပေင်စုတ် တင်နွံပၟိက် မဟွံမဲကဵုဗၞတ်ဗ္ၜတ်ရ။

၂။ တေသြရဳသဇိုင်အဓိက (Core Microeconomic Theories)

ပ္ဍဲပရေင်ပိုန်ဒြပ်သဇိုင် ကဆံင်သၠုင်၊ မ္ဒးသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တေသြရဳသဇိုင် ၃ သာ်:

၂.၁ တေသြရဳပၟိက်ဖျာ ကေုာံ ပွမကဵုဖျာ (Theory of Supply and Demand)

ဒှ်ဒြဟတ်မောင်းစက်အဓိက သွက်သၞောတ်ဖျာဗၠးၜး။ ပၟိက်ဖျာ (Demand) စၞောန်ထ္ၜးကဵု ပရူဆန္ဒ ကေုာံ အစောံစောန် ညးစကာတအ် မမိက်ဂွံရာန်ကပေါတ်၊ မနွံအဆက်အစပ်ဒစး (Inverse relationship) ကုၚုဟ်မး။ ပွမကဵုဖျာ (Supply) စၞောန်ထ္ၜးကဵု လၟိဟ်စက်ရုံတအ် မမိက်ဂွံသွံ၊ မနွံအဆက်အစပ်တပ် (Direct relationship) ကုၚုဟ်မး။ အခိင်ဒြဟတ်သီုၜါဏအ် တုပ်သၟဟ်ရေင်သကအ်မ္ဂး က္တဵုဗဒှ်ကဵု ဟန်ဗာလိတ်ဖျာ (Market Equilibrium) ရ။

၂.၂ တေသြရဳညးစကာ (Consumer Theory)

လ္ၚတ်ပရူ ဗီုညးစကာတအ် မရုဲစှ်ေရာန်ကပေါတ်နာနာ သွက်ဂွံကလိဂွံ ပရေင်လဒုင်စသိုင်အိုတ်ကၞောတ် (Utility Maximization) အောက်သၟဝ်ဗၞတ်ဗ္ၜတ်သြန်ဗန် (Budget Constraints) ဇကုမနွံရ။

၂.၃ တေသြရဳညးပ္တိတ်ကပေါတ် (Producer Theory)

လ္ၚတ်ပရူ ဗီုစက်ရုံ ကေုာံ ကုမ္ပဏဳတအ် မဖျေအ်သ္ဂုတ်သွာတ် ပ္တိတ်ကပေါတ် လၟိဟ်ဗၞတ်ဗ္ၜတ်ၜိုတ်လဵု ကေုာံ စကာနဲကဲဗီုလဵု သွက်ဂွံဖအောန်ထောံ ခရိတ်ပ္တိတ် (Cost Minimization) ကေုာံ သၠုင်ပ္တိုန် သြန်ပရဲအိုတ်ကၞောတ် (Profit Maximization) ရ။

၃။ သၞောတ်ဖျာ ကေုာံ ဒြဟတ်ပြိုင်ပ္ကာန် (Market Structures)

ပရေင်ပိုန်ဒြပ်သဇိုင် ပါ်ခြာလဝ် ဗီုပြင်ဖျာနာနာ အတိုင်ဒြဟတ်ပြိုင်ပ္ကာန် ကေုာံ လၟိဟ်ညးသွံ:

ဖျာပြိုင်ပ္ကာန်ပေင်တၟိုဟ် (Perfect Competition): ဖျာမနွံကဵု ညးသွံ ကေုာံ ညးရာန် ဗွဲမဂၠိုင်၊ ကပေါတ်တုပ်သၟဟ်ရေင်သကအ် (Homogeneous) တုဲ ဟွံမဲကဵုပူဂိုလ်မွဲ မနွံအဝေါင်ဖျေအ်ၚုဟ်မး (Price takers) ရ။
ဖျာပိုင်ပြဳဆမွဲဓဝ် (Monopoly): ဖျာမနွံကဵု ညးသွံဆမွဲကုမ္ပဏဳဓဝ် (Single seller)၊ ဟွံမဲကဵုကပေါတ်ဆက်စပ်တုဲ ကုမ္ပဏဳဂှ် နွံအဝေါင်အလုံသီု လ္တူပွမဖျေအ်ၚုဟ်မး (Price maker) ရ။
ဖျာပိုင်ပြဳအောန် (Oligopoly): ဖျာမနွံကဵု ကုမ္ပဏဳဇၞော်ဇၞော်အောန်အောန် (Few large firms) မထိင်ဒဝ်လဝ်ဖျာ တုဲ ပရေင်ချဳဒရာင်ကုမ္ပဏဳမွဲ နွံအသိင်အဝေါင်လ္တူကုမ္ပဏဳတၞဟ်ရ။

၄။ ပရေင်လီုလာ်သၞောတ်ဖျာ ကေုာံ သၞောဝ်အလဵုအသဳ (Market Failure and Government Intervention)

ပ္ဍဲအခြေအနေလ္ၚဵု သၞောတ်ဖျာဗၠးၜး ဟွံမဲကဵုအစောံစောန် သွက်ဂွံပါ်ခြာတမ်ရိုဟ် ဗွဲမကှ်ေကှ်ေတုဲ က္တဵုဗဒှ်ကဵု ပရေင်လီုလာ်သၞောတ်ဖျာ (Market Failure) ရ:

အသိင်အဝေါင်မ္ၚး (Externalities): ခရိတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဖိုလ်ခိုဟ် မက္တဵုဗဒှ် နူပရေင်ပ္တိတ်ကပေါတ် ဆဂး ကွာ်စိုပ်အာ ကုပူဂိုလ်မ္ၚး မဟွံဆက်စပ် (ဥပမာ - အမြေံအာနုဘဴ နူစက်ရုံ မပလီုပွဳပွံင်သဘာဝ)။
ကပေါတ်ညးလုက္တေင် (Public Goods): ကပေါတ်မဟွံမဲကဵု ပွမပြိုင်ပ္ကာန်စကာ ကေုာံ ပွမစဵုဒၞာဟွံကဵုစကာ (ဥပမာ - သၞေဟ်ဂၠံင်၊ ပၟတ်ပၞေတ်တိုင်) မပကဵုညံင်ဖျာဓမ္မတာ ဟွံမိက်ပ္တိတ်ရ။

သွက်ဂွံဖြေင်သှ်ပြဿနာဏအ်၊ အလဵုအသဳ ဒးလုပ်ပထုဲ စကာသၞောဝ်ထိင်ဒဝ်ၚုဟ်မး (Price controls) ကီု၊ ကံက်အခန်သြန်စဵုဒၞာ ကီု ဟွံသေင်မ္ဂး ကဵုသြန်ထံက်ပင် (Subsidies) ရ။

၅။ တၞဟ်ခြာအကြာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်သဇိုင် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်အလုံသီု (Microeconomics vs Macroeconomics)

ၜိုန်ရ ဒှ်ပညာပရေင်ပိုန်ဒြပ် သီုၜါကီုလေဝ်၊ ကဏ္ဍလ္ၚတ် တၞဟ်ခြာဗွဲမလောန်:

တင်ခြာ	ပရေင်ပိုန်ဒြပ်သဇိုင် (Microeconomics)	ပရေင်ပိုန်ဒြပ်အလုံသီု (Macroeconomics)
ကဏ္ဍစွံအာရီု	ကဆံင်ပူဂိုလ်၊ သ္ၚိကၟိန် ကေုာံ ကုမ္ပဏဳမွဲမွဲ	ကဆံင်အလုံမွဲကၟိန်ဍုင် ကေုာံ ဂၠးကဝ်
တင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်	ၚုဟ်မးကပေါတ်မွဲ၊ ပၟိက်ဖျာ၊ ခရိတ်စက်ရုံ	GDP၊ ပရေင်ဟွံမဲကမၠောန်၊ ၚုဟ်ကပေါတ်တိုန် (Inflation)
သၞောဝ်ဗျူဟာ	သၞောဝ်ဗၞိက်၊ သၞောဝ်ထိင်ဒဝ်ၚုဟ်မးဖျာ	သၞောဝ်သြန်ဗန် (Fiscal Policy)၊ သၞောဝ်ဘာဏ် (Monetary Policy)

၆။ တင်ကောပ်ဂရင် (Conclusion)

ပရေင်ပိုန်ဒြပ်သဇိုင်ဝွံ ဒှ်သ္ၚိသဇိုင်အဓိက သွက်ဂွံကၠိုဟ်သၞောတ်ပိုန်ဒြပ်အလုံမွဲရ။ ပွမစွံအာရီုလ္တူ ပွမဖျေအ်သ္ဂုတ်သွာတ် ကဆံင်အောန်အောန် ကေုာံ ဗီုပြင်ဒြဟတ်ဖျာ မချဳဒရာင်တအ်ဂှ် ပကဵုညံင်ညးဖျေအ်သၞောဝ်ဗျူဟာ ကေုာံ သၟာကမၠောန်တအ် ဂွံဖန်ဗဒှ်ဗျူဟာ မနွံကဵုဍာ်ဒကေဝ်သၠုင် သွက်ဂွံပလေဝ်ပလေတ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပိုန်ဒြပ် ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်လံလမာန်ရ။

နိဿဲ (References)

Pindyck, R. S., & Rubinfeld, D. L. (2018). *Microeconomics* (9th ed.). Pearson.
Varian, H. R. (2014). *Intermediate Microeconomics: A Modern Approach* (9th ed.). W. W. Norton & Company.
Mankiw, N. G. (2020). *Principles of Microeconomics* (9th ed.). Cengage Learning.