ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂျပန်
| Tokyo Skyline ဍုင်တဝ်ကျဝ်ဝွံ ဒှ်ဗဟဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်သြန် အဓိက ပ္ဍဲဂျပန်ရ | |
| သြန်စက္ခော | ယေန် ဂျပန် (¥) (JPY) |
|---|---|
| သၞာံ ဘဏ္ဍာ | ၁ ဨပြဳ - ၃၁ မာတ် |
| ဂကောံ ပရေင်ဗၞိက် | WTO, OECD, G7, G20, APEC |
| ဘာဏ်ဗဟဵု | ဘာဏ် ဂျပန် (Bank of Japan) |
| ကပေါတ်ပတိတ် အဓိက | ကွဳစက်၊ ကပေါတ်အေလက်ထရဝ်နေတ်၊ စက်ယန္တရား |
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂျပန် (အၚ်္ဂလိက်: Economy of Japan) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် စေဝ်ပၞောန်ဖျာ (Market economy) မဇၞော်မောဝ် တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲကဆံင်သၠုင်အိုတ်မွဲရ။ အတိုင်စရင်လၟိဟ် ဂျဳဒဳပဳ (Nominal GDP) မ္ဂး ဂျပန်ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲစရင် ဍုင်မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်အိုတ် လတူဂၠးတိ (ကြဴနူ ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်၊ ကြုက် ကေုာံ ဂျာမနဳ) တုဲ ဒှ်ဍုင်မၞုံကဵု ဒြဟတ်ပရေင်သြန် ကေုာံ နဲကဲပညာ ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲရးအာရှ မွဲရ။ သြန်စက္ခော တရားဝင် မစကာဂှ် ဒှ်သြန် ယေန် (Japanese Yen) မဒှ်ရ။
ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကြဴနူ မဒးဒုင်ကျလဝ် ပၞာန် ပ္ဍဲပၞာန်ဂၠးကဝ် အလန်ဒုတိယ တုဲ၊ ဍုင်ဂျပန်ဝွံ ဒးဆောမ်ဒၟံင် လီုလာ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဗွဲမဇၞော်ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲအခိင်သၞာံ ၁၉၆၀ စဵုကဵု ၁၉၈၀ ဂမၠိုင်ဂှ် နကဵု ပရေင်ထံက်ပင် အလဵုအသဳ ကေုာံ လွဳပရာ ပရေင်ကမၠောန် စက်မှု (Industrialization) တုဲ၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂျပန်ဝွံ ကတဵုဇၞော်မောဝ်တိုန် ဗွဲမပြဟ် မကော်ဂး "ပရေင်အံသဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂျပန်" (Japanese economic miracle) ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၀ လပါ်စဂှ် ဟိုတ်နူကဵု င္ၚုဟ်မး တိဍာ် ကေုာံ ရှယ်ယာတအ် စှ်ေအာ ဗွဲမဇၞော် (Collapse of the asset price bubble) တုဲ၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂျပန်ဝွံ ဒးဒုင် ဇြိုတ်ဟဲအာ (Stagnation) မကော်ဂး "စှ်သၞာံ မဆောမ်လေင်" (The Lost Decade) ရ။ စဵုကဵုလၟုဟ် ၜိုန်ရ ဂျပန် ဒှ်ဍုင်ပိုန်ဒြပ်ဇၞော်ကီုလေဝ်၊ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဂျဳဒဳပဳဂှ် ဇၞော်မောဝ်ဒၟံင် သိုက်သိုက် သာသာ ရ။
ကဏ္ဍ အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂျပန်ဝွံ ဒုင်လဝ်သဇိုင် လတူ ကဏ္ဍ အဓိက (၃) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
၁။ ပရေင်ကမၠောန် စက်မှု ကေုာံ ကွဳစက် (Manufacturing and Automotive)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂျပန်ဝွံ ပြာကတ် လတူဂၠးတိ နကဵု ပရေင်ကမၠောန် ကၠောန်ပတိတ် ကွဳစက် ကေုာံ စက်ယန္တရား ရ။ ကမ္ပဏဳ ကွဳစက် မပ္တံကဵု တဝ်ယဝ်တာ (Toyota)၊ ဟောန်ဒါ (Honda) ကေုာံ နိတ်သာန် (Nissan) တအ်ဝွံ ဒှ်ကမ္ပဏဳ မသွံရာန် ကွဳစက် ဂၠိုင်အိုတ် လတူဂၠးကဝ်ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ကမၠောန်ကၠောန်ပတိတ် က္ၜင် ကေုာံ စက်စက်တအ်လေဝ် ဇၞော်မောဝ်ဗွဲမလောန်ရ။
၂။ ပရေင်ကမၠောန် အေလက်ထရဝ်နေတ် (Electronics and Technology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂျပန်ဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု နဲကဲပညာ သၠုင်အိုတ်မွဲတုဲ၊ ကမ္ပဏဳ မပ္တံကဵု သဝ်နဳ (Sony)၊ ပါနာသဝ်နေတ် (Panasonic) ကေုာံ တဝ်ရှဳဗာ (Toshiba) တအ်ဝွံ ပတိတ်ဒၟံင် ကပေါတ် အေလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ စက်ရဝ်ဗတ် (Robotics) အလုံဂၠးကဝ်ရ။
၃။ ပရေင်ကမၠောန် ဝန်ဆောင်မှု (Services Sector)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကဏ္ဍ ဝန်ဆောင်မှုဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂျဳဒဳပဳ ဂျပန်တုဲ (ၜိုတ် ၇၀%) ပါလုပ်ဒၟံင်ရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်မ္ဂး ပရေင်သြန် (Banking/Finance)၊ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ယေန်သၞာင် အာနဳမေ (Anime) ကေုာံ ပရေင်လဝေင် (Tourism) တအ် ပါလုပ်ရ။ ဍုင်တဝ်ကျဝ်ဂှ် ဒှ်ဗဟဵု ပရေင်သြန် အလုံဂၠးကဝ် မွဲရ။
တင်ဝါတ်ဂါတ် ကေုာံ ပရေင်စိန်ခဝ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လၟုဟ်မ္ဂး ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂျပန် ဒးဆောမ်ဒၟံင် တင်ဝါတ်ဂါတ် အဓိက (၂) သာ်ရ-
- လၟိဟ်မၞိဟ် အာယုက်ဇၞော် (Aging Population): ဂျပန်ဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် အာယုက်ဇၞော် ဂၠိုင်အိုတ်မွဲတုဲ၊ လၟိဟ် ညးမကၠောန်ကမၠောန်မာန် (Workforce) အောန်စှ်ေဒၟံင် လၟိုန်ရ။ အရာဏအ်ဂှ် သက်ရောက်မှု နွံလတူ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပိုန်ဒြပ်ရ။
- အကြီု အလဵုအသဳ သၠုင် (High Public Debt): ဟိုတ်နူကဵု ဒးစကာသြန် သွက် ပရေင်ဖန်ဇန် ညးအာယုက်ဇၞော် ကေုာံ ပရေင်သြိုင်ပ္တန်တုဲ၊ ဂျပန်ဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု လၟိဟ်အကြီု အလဵုအသဳ သၠုင်အိုတ် လတူဂၠးကဝ်ရ။