ပရေင်ပြံင်လှာဲအဓိပ္ပါယ် ဝေါဟာရ

ပရေင်ပြံင်လှာဲအဓိပ္ပါယ် ဝေါဟာရ (အင်္ဂလိက်: Semantic Shift / Semantic Change) ဝွံ ဒှ်သဘဴဓရ်ပရေင်အရေဝ်ဗေဒ မဗၟံက်ထ္ၜးကု လၟေင်ကမၠောန် မအက္ခရ်ဝေါဟာရတြေံမွဲမွဲ မပြံင်လှာဲအာ အဓိပ္ပါယ်တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး ကလိဂွံအဓိပ္ပါယ်တၟိ ဗွဲမကိတ်ညဳကု အပြံင်အလှာဲယေန်သၞာင် ကေုာံ နဲကဲပညာရ။ ပ္ဍဲလၟေင်ဝေါဟာရတၟိ (Neologism) ဂှ် ပရေင်ပြံင်လှာဲဏအ် ကိစ္စဇၞော်ဗွဲမလောန်ရ။

ဗီုပြင် ပရေင်ပြံင်လှာဲဂမၠိုင်

အတိုင်တင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်နူလိက်ပတ် (Ismoilova et al., 2023) မ္ဂး ပရေင်ပြံင်လှာဲအဓိပ္ပါယ်ဝွံ ကတဵုဒှ်ဒၟံင် နကဵုဗီုပြင် (၄) သာ် အဓိကရ -

1. ပွမလှဲလးအဓိပ္ပါယ် (Broadening): ဝေါဟာရမၞုံကဵုအဓိပ္ပါယ်ဍောတ်သွတ်မွဲ ပြံင်လှာဲအာ ကလိဂွံအဓိပ္ပါယ်လှဲလှဲလးလး။
2. ပွမစိပ်အောန်အဓိပ္ပါယ် (Narrowing): ဝေါဟာရမၞုံကဵုအဓိပ္ပါယ်လှဲလးမွဲ ပြံင်လှာဲအာ ကလိဂွံအဓိပ္ပါယ်တၟေင် တပ်တးမွဲဓဝ်။
3. ပွမပြံင်လှာဲကဆံင် (Amelioration/Pejoration): ဝေါဟာရမွဲမ ပြံင်လှာဲအာ ကလိဂွံအဓိပ္ပါယ် မခိုဟ်တိုန် ဟွံသေင်မ္ဂး မပရေအ်စှ်ေ။
4. ပွမစကာနဒဒှ် ဥပမာ (Metaphorical Extension): စကာဝေါဟာရတြေံ သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး အရာတၟိ မၞုံကဵုလက္ခဏာတုပ်သၟဟ် (ဥပမာ - ဝေါဟာရနဲကဲပညာဂမၠိုင်)။

ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲခေတ်အေန်တာနက်

ပ္ဍဲခေတ်ဂတာပ်ခေတ်ဏအ် ဝေါဟာရတြေံဂမၠိုင် ပြံင်လှာဲအာ အဓိပ္ပါယ်တၟိ ဗွဲမပြဟ်ရ။

• ဥပမာ:
  • Mouse (ဂြိုန်) → ပြံင်လှာဲအာ အဓိပ္ပါယ် ကပေါတ်စကာကုမ်ပျူတာ။
  • Cloud (မတ်ဗြဲ) → ပြံင်လှာဲအာ အဓိပ္ပါယ် ဒၞာဲစွံတင်ဂၞင် (Data storage)။
  • Virus (စၟယှ်) → ပြံင်လှာဲအာ အဓိပ္ပါယ် ပရဝ်ဂရာမ်ကုမ်ပျူတာ မပလီုကပေါတ်။

ဖိုလ် ပ္ဍဲပရေင်ဆက်စၠောံ

• ပိုင်ပြဳနဲကဲပညာ: ပကဵုညံင်ဂွံကၠိုဟ်ခၠင်ကေတ် တော်ကော်တၟိတၟိ နကဵုဝေါဟာရ မၞုံဒၟံင်တုဲတုဲ။
• မင်မဲလျးညာဏ်: ပကဵုညံင် လျးညာဏ် အဲနာဲ ဂွံဂဵုလဟဵုတိုန် နကဵုဝေါဟာရမၞုံကဵုဍာ်ဒကေဝ်။
• ဗၠးၜးနူအစွဲ: ဟိုတ်နူတီကေတ် အပြံင်အလှာဲအဓိပ္ပါယ်တုဲ ဟွံလေပ်ဒးဒုင်စောဲလာံ ပ္ဍဲအဓိပ္ပါယ်တြေံ မဟွံကိတ်ညဳကုခေတ်။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ဝေါဟာရတၟိ
• ပရေင်အရေဝ်ဗေဒ
• တော်ကော်

နိဿဲ

• Ismoilova, K. R., et al. (2023). Neologism in English Language and Its Influence on Linguistics. *Journal of Advanced Zoology*, 44(S-6).
• Yakubovna N., Khatamova Z., & Sirojiddin, S. (2022). General Methods of Word Acquisition. *Journal of Positive School Psychology*, 6(11).