ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး
| Outer-domain camouflage | |
| ပရူမဆေင်စပ် | |
|---|---|
| လၟေင်ပညာ (Field) | စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပညာ မနုဿဗေဒ |
| ဗၞတ်ဗ္တဳဗဟ်သၞောတ် | |
| ကဏ္ဍဆက်စပ် (Related concepts) | ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden transcript), ပရေင်တဝ်စၞေဟ် လၟေင်တ္ၚဲ (Everyday resistance), ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် (Subversion) |
ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး (အၚ်္ဂလိက်: Outer-domain camouflage) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ နဲကဲ ဗျူဟာ မွဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ရ။ ဍေံ တွံဂး အခိုက်အလိုက် ဂကောံ ညးမဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ညးမလ္ၚတ် တဝ်စၞေဟ် တအ် မထ္ၜး ရုပ်ရဴ၊ လညာတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောတ်ဝ် ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် အတိုင် "မ္ၚး မတ်" (Outer domain / Public sphere) ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ ညးမဒုင်တဲ သၞောတ်ဝ် ဂှ် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု "လပါ် အပ္ဍဲ" ဟွံသေင်မ္ဂး ဓလုက် (Inner domain) ဂှ် ညးတအ် ဆက် ထိင်ဒဝ် လဝ် လညာတ် ဒစဵုဒစး ကေုာံ အခိုက် ယေန်သၞာင် ဇေတ်တ် ညးတအ် ရ။
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဗျူဟာ သွက်ဂွံ ဂျိုင် တန်တဴ အာ မာန် (Survival strategy) ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာ ဂကောံမၞိဟ် မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် တေင်င်၊ သၞောတ်ဝ် တၠအာဏာ (Authoritarian regimes) ဟွံသေင်မ္ဂး အကာဲအရာ မဒး ဒုင် ဓလီုပ္ဍိုက် လဝ် ယေန်သၞာင် (Cultural hegemony) တအ် ရ။
၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ လညာတ် သဇိုင် (Theoretical Background)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် တၠပညာ ဂျိမ် သဳ သကတ် (James C. Scott) မချူ လဝ် ပ္ဍဲ လိက်ကၞပ် ညး Domination and the Arts of Resistance ရ။ ညး ပါ်ပဲါ လဝ် ဒၞာဲ ၜါ သာ်-
- ဇာတ်ကွက် ဂတမတ် (Public Transcript / Outer Domain): ဒၞာဲ မဆက်ဆောံ အကြာ ညးမအုပ်ဓုပ် ကဵု ညးမဒးဒုင် အုပ်ဓုပ်။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂစာန် ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် အခိုက် ညးဇၞော်၊ ဟီု ဂလာန် ရှ်ေသှ်ေ ရဴဂဴ ညံင် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် ဘဲ ရ (ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပွမသ္ပ ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ရ)။
- ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden Transcript / Inner Domain): ဒၞာဲ အပ္ဍဲ ဂကောံ မိတ်သဟာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ကောန်ဂကူ ဇကု သၟး။ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ဏအ် ညးတအ် ဟီု ဂလာန် ပါ်ပဲါ၊ က္ၜေဟ် လက် ညးမအုပ်ဓုပ်၊ ကေုာံ ဖန်ဇန် ဗျူဟာ သွက်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ရ။
၂။ ဗီုပြင် ကေုာံ နဲကဲဂမၠိုင် (Forms of Camouflage)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ဝွံ ဍေံ မံက်ဂတဝ် ကၠုင် နကဵု ဗီုပြင် နာနာ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
- ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် လညာတ် (Ideological Camouflage): ပွမဟီု ထံက်ဂလာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟီု ထိုင်သး သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳ ပ္ဍဲ ပေါဲ သဘင် မၞိဟ် ဂၠိုင် (Lip service) ဆဂး အပ္ဍဲ စိုတ် ဂှ် စွံ လညာတ် တဝ်စၞေဟ် ဍိုက်က်ပေင်င်။
- ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် ယေန်သၞာင် (Cultural Passing): ပွမဗိုက်လတက် ကယျိုင်၊ ကေုာံ သုင်စောဲ အခိုက်အလိုက် ဂကူ ညးမအုပ်ဓုပ် ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ ကောန်ဂကူ ဍေံတအ် ဇေတ်တ် (Assimilation in appearance) သွက်ဂွံ ကလိဂွံ အခေါင် ကၠောန် ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး သွက် ဟွံဂွံ ဒး ဒုင် ပါ်ခြာ။
- ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် မအရေဝ် (Linguistic Code-Switching): ပ္ဍဲ ရုင် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒၞာဲ ညးဍုင်ကွာန် မ္ဂး ဟီု အရေဝ် ရးနိဂီု (ဥပမာ - ဗၟာ/သေံ) တုဲ ပ္ဍဲ သ္ၚိ ဟွံသေင်မ္ဂး အကြာ ကွာန် မ္ဂး ကလေင် ဟီု အရေဝ် မိ (ဥပမာ - မန်) ဍိုက်က်ပေင်င်။
၃။ ဟိုတ် ကေုာံ ပရေင်ရန်တၟအ် (Motivations)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]မုဟိုတ် မၞိဟ် တအ် ဒး သ္ပ ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် ဏအ် ရော?
- သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဘဲအန္တရာဲ (Self-Preservation): ပ္ဍဲ ဍုင် မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် တေင်င် မ္ဂး၊ ပွမထ္ၜး လညာတ် ဒစဵုဒစး ဂတ မတ် ဂှ် ဍေံ ကဵု အန္တရာဲ လမျီု ဟွံသေင်မ္ဂး ဒး ဒုင် ရပ် ဖျေဟ် ထံင် မာန် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒး သ္ပ ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး ရ။
- သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ဒြဟတ် အပ္ဍဲ (Building Inner Strength): နကဵု ပွမသ္ပ ညံင်ရဴ ဒုင်လဝ် တဲ လပါ်မ္ၚး ဂှ် ဍေံ ကဵု အခိင် ကေုာံ ဒၞာဲ (Space) သွက်ဂွံ ဆက် စန်ဒက် သၟတ်၊ သြိုင်ခၞံ လညာတ် ကေုာံ ပကောံ ဒြဟတ် ပ္ဍဲ လပါ် ဓလုက် ညိည သိုက်သိုက် ရ။
- သွက်ဂွံ လုပ် သိမ်ဇီု (Infiltration): သွက်ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ညးမအုပ်ဓုပ် တအ် တုဲ ဖန်ဇန် ပြံင်လှာဲ နူကဵု အပ္ဍဲ (Subversion)။
၄။ အခန်ကဏ္ဍ သွက် ဂကူလၟိဟ်အောန် (Context for Minority Groups)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက် ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် ဗီုကဵု ဂကူမန် ပိုဲ တအ် မ္ဂး သဘဴဓရ် "Outer-domain camouflage" ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဝင် ပရေင် ဂျိုင် တန်တဴ ဇေတ်တ် မွဲ ရ။ အခိင် ကာလ အလဵုအသဳ ကၟာတ်လဒဵု လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဇကု မ္ဂး၊ ကောန်ဂကူ တအ် လပါ်မ္ၚး မ္ဂး အာ ဘာ အလဵုအသဳ၊ ကၠောန် ကမၠောန် အလဵုအသဳ ကီု လေဝ်၊ လပါ် အပ္ဍဲ ဘာလကျာ် ကေုာံ ကွာန် တအ် ဂှ် ညးတအ် ဆက် ဗတောန် လိက်မန် ဥတုကညင်၊ ဆက် စၠောအ် ဝင် ဂကူ နကဵု ဇာတ်ကွက် ဓလုက် (Hidden transcript) ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင် ပၞုက်ဗဒန် လပါ်မ္ၚး သွက်ဂွံ စဵုဒၞါ အရာ အပ္ဍဲ ညံင် ဟွံဂွံ လီုလာ် ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Scott, James C. (1990). Domination and the Arts of Resistance: Hidden Transcripts. Yale University Press.
- Goffman, Erving. (1959). The Presentation of Self in Everyday Life. Anchor Books.