ပရေင်ဖန်ဗဒှ်လညာတ်
| General information | |
|---|---|
| Field | အဘိဓမ္မာ၊ သုတေသန၊ ပညာစိုတ် |
| Sub-disciplines | Ontology, Epistemology, Operationalization |
| Key concepts | Mental models, Abstract thought, Taxonomy |
| Study and teaching | |
| Related subjects | Theory formation၊ Cognitive science |
ပရေင်ဖန်ဗဒှ်လညာတ် (အင်္ဂလိက်: Conceptualization; ဗၟာ: သဘောတရားဖော်ထုတ်ခြင်း) ဝွံ ဒှ်ဗြိုဟ် (Process) မဖန်ဗဒှ် ဟွံသေင်မ္ဂး မပြံင်လှာဲ တင်ဂၞင်အာရုံ ကေုာံ လညာတ်မကၠိကေတ် (Abstract ideas) ညံင်ဂွံဒှ် သဏ္ဌာန်လဒက်ပတန် (Logical structures) ကေုာံ သဘဴဓရ် (Principles) မကၠးဖ္ဍးရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍသုတေသန (Academic Research) မ္ဂး Conceptualization ဝွံ ဒှ်ဒိုင်အဓိက သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ် တင်မွဲ (Theory) ကေုာံ သၞောတ်သုတေသန (Research Framework) ရ။
သဘဴဓရ် ကေုာံ ကဆံင်ဂမၠိုင် (Methodology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုလညာတ်တၠပညာ (Epistemological perspective) မ္ဂး Conceptualization ဝွံ နွံကဵုကဆံင် အဓိကဂမၠိုင်:
၁. ပရေင်ပါ်ခြာ (Abstracting)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်အကာဲအရာ မကေတ်ပတိတ် လက်သဏ္ဍာန်အဓိက နူကဵုဝတ္ထု ဟွံသေင်မ္ဂး အကာဲအရာမကတဵုဒှ်စစ်စစ် (Real-world phenomena) တုဲ ပြံင်လှာဲထောအ် ညံင်ဂွံဒှ် လညာတ်သဘဴဓရ် (General concepts) ရ။
၂. ပရေင်ဖန်ဗဒှ် သက္ကု (Categorization)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ပရေင်ပကောံ လညာတ်တအ် ညံင်ဂွံဒှ် ကဏ္ဍ (Categories) ကေုာံ သၞောတ် (Classification) ညံင်ဂွံလ္ၚတ်လောဲသွာရ။ ဣဏအ်ဝွံ ဆေင်စပ်ကဵု နဲကဲ Taxonomy ကေုာံ Ontology (ဒြပ်ဗေဒ) ရ။
၃. ပရေင်ဖျေံစၟတ်သမ္တီ (Definition of Variables)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲသုတေသနသိပ္ပံ၊ Conceptualization ဝွံ ဆက်စပ်မံင်ကဵု Operationalization ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာမဖျေံစၟတ်သမ္တီလညာတ် (Concept) ညံင်ဂွံဒှ် အရာမၜတ်လျိုင်ဂွံ (Measurable variables) ရ။
ကဏ္ဍအဓိကဂမၠိုင် (Core Domains)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပ္ဍဲပညာစိုတ် (In Psychology): ဒှ်အစောံသတ္တိ မၞိဟ်တအ် မဖန်ဗဒှ်လဝ် Mental Models (ဗီုပြင်စိုတ်) သွက်ဂွံကၠိုဟ်ကေတ် ဂၠးတိဗွိုင်ပတ်ရ။
- ပ္ဍဲဒေတာဗေဒ (In Data Science): ဒှ်ပရေင်ဖန်ဗဒှ် Conceptual Schema သွက်ဂွံလဒက်ပတန် သၞောတ်တင်ဂၞင် (Database design) ရ။
- ပ္ဍဲအဘိဓမ္မာ (In Philosophy): ဆက်စပ်မံင်ကဵု လညာတ် Universals vs. Particulars (သဘဴဓရ်ဂၠးတိ ကေုာံ သဘဴဓရ်တၟေင်) ရ။
ပရေင်ဖန်ဗဒှ်လညာတ် ပ္ဍဲယေန်သၞာင်မန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုလညာတ်တၠပညာမန်မ္ဂး Conceptualization ဝွံ ကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲအရာမပြံင်လှာဲ လညာတ်ဘာသာပါဠိ/သက္ကတ ညံင်ဂွံဒှ် ဝေါဟာရမန် ကဆံင်သၠုင် (High-level Mon terminology) ရ။ ဥပမာ - လညာတ် Dharma (ဓရ်) ဂှ် မန်တအ် Conceptualize လဝ် နကဵုသဘဴဓရ် မထိင်ဒဝ်လဝ် ညံင်ဟွံဂွံစှ်ေအာ ပ္ဍဲဒုဂ္ဂတိရ။