ပရေင်ဗုဒ္ဓဘာသာ

ပရေင်ဗုဒ္ဓဘာသာ (အင်္ဂလိက်: Buddhism / Buddhist Affairs) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ဝ်ဓမ္မပညာ မဒုင်သဇိုင်ကု လၟေင်မေတ္တာ၊ ကရုဏာ ကေုာံ လျးညာဏ် (ပညာ) မကတဵုဒှ်ကၠုင်နူ သဗ္ဗညုတညာဏ် ကျာ်တြဲဂေါတမရ။ ပရေင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝွံ ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဂၠံင်တရဴ သွက်ဂွံလလံသွာကဵု ဒုက္ခ (ပွမစံင်တူ) ကေုာံ သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ် မဍာံစၟတ် ပ္ဍဲဘဝရ။

သဇိုင်ရိုဟ်ကၞက် (ရတနတြယ)

ပ္ဍဲကဵု လျးတော်ကော် ဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုရတနာ (၃) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

1. ဗုဒ္ဓ (Buddha): ညးမကလိဂွံ လျးညာဏ်မကၠိုဟ်ခၠင် (The Enlightened One)။ ဍေံဒှ်သင်္ကေတ သွက် အဲနာဲ မၞုံကဵုလျးပညာသၠုင်အိုတ်။
2. ဓမ္မ (Dhamma): သဘဴဓရ် ကေုာံ ဂၠံင်တရဴမဍာံစၟတ် (The Truth/Teaching)။ ဍေံတုပ်သၟဟ်ကု သဒ္ဒါ မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု လၟေင်ကမၠောန်သဘာဝ။
3. သံဃာ (Sangha): ဂကောံမၞိဟ် မဒ္ဂေတ်ဗက်တရဴဓရ် (The Community)။ ဍေံဒှ်အစိပ်အင်အဓိက ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် သွက်ဂွံမင်မဲသာသနာ။

ပရေင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ စိုတ်ပညာ

นကဵုလညာတ် ယေန်သၞာင်ဝေါဟာရဗေဒ မန် -

• သၞောတ်အာရီု: ဗုဒ္ဓဘာသာဝွံ ကဵုၚုဟ်မးလတူ အာရီု (Senses) ဗွဲမဂၠိုင်။ ပွမထိင်ဒဝ်အာရီု (ဥပမာ - အာရီုသၟူ၊ အာရီုမတ်) နကဵုသတိဂှ် ဒှ်သဇိုင်ပညာရ။
• သၞောတ်အာရီုဗဟ်သၞောတ် စိုတ်: နကဵုနဲကဲဘာသာမ္ဂး စိုတ်ဂှ် ဒှ်ဗဟဵု (Central Unit) မကောပ်ကာဲခန္ဓကာယ။ ယဝ်ရစိုတ်တပ်တးမ္ဂး ပရေင်မံင်တန်တဴ လေဝ် ၜိုဟ်သြိုဟ်ရ။
• လျးတော်ကော် (Wisdom): ပွမဗစာရဏာဟိုတ်ဖိုလ် (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) ဂှ် ဒှ်ပညာ တော်ကော် သၠုင်အိုတ် သွက်ဂွံတီသစ္စာ ၄ ပါ်ရ။

ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲယေန်သၞာင်မန်

ဗုဒ္ဓဘာသာဝွံ ဒှ်ဝိညာဏ် ဂကူမန်ပိုယ်ရ။ ကျာ်ဇၞော် ဂမၠိုင်ဝွံ ယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပရေင်ကောပ်ကာဲ ဘာသာ ကေုာံ ပရေင်ပညာ သွက်ဂွံမင်မဲလဝ် ဂုဏ်စရာဲမၞိဟ် ကေုာံ လိက်ပတ်မန် ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ဗဒအ်အာရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ဗုဒ္ဓ
• ဓရ်
• သံဃာ
• ဝိပဿနာ
• ယေန်သၞာင်

နိဿဲ

• "The Heart of the Buddha's Teaching", Thich Nhat Hanh.
• "ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်", လိက်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်သာသနာ (၂၀၂၆)။