ပရေင်ဗ္တောန်လိက်

ပရေင်ဗ္တောန်လိက်
	Educational Practices / Literacy Education
ပရူမဆေင်စပ်
လၟေင်ပညာ (Field)	ပညာရေၚ်၊ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်၊ ယေန်သၞာင်၊ မနုဿဗေဒ
ဗၞတ်ဗ္တဳဗဟ်သၞောတ်
ကဏ္ဍဆက်စပ် (Related concepts)	ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန် (Institutional Resilience), ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ (Counter Hegemony), ပရေင်ပံင်နှဴ ဗျူဟာ (Strategic Hybridity), ပရေင်ဖျေဟ်သၞောတ်ဝ်ပညာ (Educational Standardization)

ပရေင်ဗ္တောန်လိက် (အၚ်္ဂလိက်: Educational Practices / Literacy Education) ဝွံ ဍေံ ဒှ် လၟေင် ကမၠောန်၊ အခိုက်အလိုက် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် (Institution) မွဲ မတွံဂး ပွမဗ္တောန် ကဵု ပညာ၊ လိက်ပတ်၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ လညာတ် သမ္တီ ကု မၞိဟ် မွဲ အဆက် စိုပ် မွဲ အဆက် ရ။

ပ္ဍဲကဵု ပရေင် လ္ၚတ် စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပညာ လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် ဗွဲမဂၠိုင် (Multicultural Studies) မ္ဂး၊ "ပရေင်ဗ္တောန်လိက်" ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ ပွမဗှ် လိက် ဒး သၟး၊ ဍေံ ဒှ် ကိရိယာ အဓိက မွဲ သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဇာတိနာမ (Identity reproduction)၊ သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ပရေင် ညဳသၟဟ်၊ ကေုာံ လဆောဝ် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် နဲကဲ သွက်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ကု သၞောတ်ဝ် လညာတ် သြဇာ မဍဵုဍိုက် လဝ် (Counter-hegemonic practices) ရ။

၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ ပရေင်ဖျေဟ်သၞောတ်ဝ် (Theory and Standardization)

ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ခေတ်တၟိ ဝွံ ပရေင် ဗ္တောန်လိက် ဂှ် ဍေံ ဒး ဒုင် ဖန်ဇန် လဝ် နကဵု လညာတ် ၜါ သာ်-

ပရေင်ဖျေဟ်သၞောတ်ဝ်ပညာ မွဲဗီုဓဝ် (Educational Standardization): အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး အဝဵု ဍုင် (State power) တအ် မလေပ် ဖန်ဇန် ပြဌာန်း သၞောတ်ဝ် ပညာ၊ လိက် ဗ္တောန် (Curriculum) ကေုာံ သၞောတ်ဝ် စၟဳစၟတ် စရေင် မွဲ ဗီု ဓဝ် အလုံ မွဲ ဍုင် ရ။ အရာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ကဵု ဖဵု သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ပရေင် အုပ်ဓုပ် ကီု လေဝ်၊ ဍေံ မလေပ် ကၟာတ်လဒဵု ထောအ် အခေါင်အရာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကူ လၟိဟ် အောန် တအ် (Coercive isomorphism) ရ။
ပညာ သွက် ဗၠးၜး (Critical Pedagogy): အတိုင် လညာတ် တၠပညာ ပရေင်ပညာ Paulo Freire မ္ဂး၊ ပရေင် ဗ္တောန်လိက် ဇေတ်တ် ဂှ် ဍေံ ဒး ဒှ် အရာ မကဵု လညာတ် သၠးပွး၊ မဗတိုက် ပတိတ် လညာတ် ဍိုက်ဍဵု တုဲ ဖန် ညံင် ကွးဘာ တအ် ဂွံ တီ ညာတ် ပါ်ပဲါ အကာဲအရာ ဂကောံမၞိဟ် မာန် ရ။

၂။ အခန်ကဏ္ဍ ပ္ဍဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Role in Cultural Reproduction)

ပရေင်ဗ္တောန်လိက် ဝွံ ဍေံ ယိုက်ဂၠေင် လဝ် တာလျိုင် ဇၞော် လောန် သွက် ဂကူ မွဲ-

ပွမဆက်စၠောအ် ယေန်သၞာင် (Cultural Reproduction): ဍေံ ဒှ် ပွမလွဳလွတ် ညံင် ကောန်ၚာ် တအ် ဂွံ တီ အခိုက်အလိုက်၊ သၞောတ်ဝ် ကိုယ်ကျင့်တရား (Moral framework) ကေုာံ ဝင် အတိက် ဂကူ ဇကု။
သမ္တီ ဂကောံမၞိဟ် (Collective Memory): ဍေံ ဒက်ပ္တန် "ပရေင်လဴတွံ ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး" (Broad Cultural Narratives) တုဲ ဖန် ညံင် ဂကောံမၞိဟ် ဂွံ သှ်ေ တန်တဴ ဒၟံင် ညဳညဳ သၟဟ်သၟဟ် မာန်။

၃။ ပရေင်ဗ္တောန်လိက် ကောန်ဍုင်အရင် ကေုာံ ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် (Ethnic Education and Institutional Resilience)

သွက် ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် မပ္တံကဵု ဂကူမန် ပိုဲ တအ် မ္ဂး၊ သၞောတ်ဝ် "ပရေင်ဗ္တောန်လိက်" (ဥပမာ - ဘာဗ္တောန်လိက်မန် ဥတုကညင်၊ သၞောတ် ပရိယတ္တိ) ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ ပညာ သၟး၊ ဍေံ ဒှ် သင်္ကေတ **ပရေင်တန်တဴခိုင်ဗိုင် လဒက်ပ္တန် (Institutional Resilience)** ရ။

ၜိုန်ရ သၞောတ်ဝ် ပညာ အလဵုအသဳ ဂစာန် ဓလီုပ္ဍိုက် (Hegemony) ညံင် လိက် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကူ လၟိဟ် အောန် ဂွံ ကၠေအ် အာ ကီု လေဝ်၊ ဂကောံမၞိဟ် တအ် ဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဝ် ဗ္တောန် လိက် အလဵုစောတ် (Community-based education) သွက်ဂွံ ဆက် ဂျိုင် တန်တဴ ရ။
ပရေင် ချဳဓရာင် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် နဲကဲ **"ကံင်တာ ဟေဂျဳမဝ်နဳ" (Counter Hegemony)** မွဲ မတွံဂး ပွမသြိုင်ခၞံ လညာတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် တၟိ သွက်ဂွံ ဒစဵုဒစး ညးမအုပ်ဓုပ် ရ။

၄။ ပရေင်ပံင်နှဴ ဗျူဟာ (Strategic Hybridity in Education)

ပ္ဍဲကဵု ပရေင် တန်တဴ ဇၞော်မောဝ် သၞောတ်ဝ် ပညာ ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် တအ် မ္ဂး၊ ညးတအ် မလေပ် စကာ နဲကဲ **ပရေင်ပံင်နှဴ ဗျူဟာ (Strategic Hybridity)** ရ။

အဓိပ္ပါယ်: ဍေံ တွံဂး ပွမဒုင် ကေတ် သၞောတ်ဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး အခိုက်အလိုက် အလဵုအသဳ လ္ၚဵု (ဥပမာ - ပွမဒ္ဂေတ် ဗက် လၟေင် ပညာ စှ် တန်၊ ပွမကဵု တဆိပ်ကြာ ဍုင်) တုဲ ပံင်နှဴ စုတ် ကု သၞောတ်ဝ် လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဇကု (ဥပမာ - စုတ် ဘာသာ မန်၊ ဝင် မန်)။
အရာ ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် သၞောတ်ဝ် ဗ္တောန် လိက် ဇကု ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဒုင်တဲ နူကဵု အလဵုအသဳ (Legitimacy) ကီု၊ သီု ဂွံ ထိင်ဒဝ် လဝ် ဇာတိနာမ ဂကူ ဇကု (Identity) ဍိုက်က်ပေင်င် မာန် ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

နိဿဲ

Freire, Paulo. (1970). Pedagogy of the Oppressed. Herder and Herder.
Bourdieu, Pierre, and Jean-Claude Passeron. (1990). Reproduction in Education, Society and Culture. SAGE Publications.
Apple, Michael W. (2004). Ideology and Curriculum. Routledge.