ပရေင်ဗၞိက်မ္ၚးကၟိန်ဍုင်

ပရေင်ဗၞိက်မ္ၚးကၟိန်ဍုင်
(International Trade)

[[File:{|frameless]]

၁။ နိဒါန် (Introduction)

ပရေင်ဗၞိက်မ္ၚးကၟိန်ဍုင် (အင်္ဂလိက်: International Trade) ဟီုဂှ် ဒှ်ပွမလှာဲဂတး၊ ပွမရာန် ကေုာံ ပွမသွံ ကပေါတ်သြန်သၠုင် ကေုာံ ဝန်ကေတ်ကာဂမၠိုင် (Goods and Services) ၜေတ်အာပယျဵုပထဝဳ ကေုာံ သၞောဝ်အုပ်ဓုပ် အကြာကၟိန်ဍုင်နာနာရ။ ပ္ဍဲခေတ်ဂၠးကဝ်မွဲပစုဏအ် (Globalization)၊ ဟွံမဲကဵုကၟိန်ဍုင်မွဲ မနွံကဵုတမ်ရိုဟ် ကေုာံ အစောံစောန်ပေင်တၟိုဟ် သွက်ဂွံပ္တိတ်ကပေါတ် သီုဖအ်အပ္ဍဲဍုင်ဇကုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေင်ဗၞိက်မ္ၚးကၟိန်ဍုင်ဝွံ က္တဵုဒှ်ကၠုင် သွက်ဂွံဗပေင်စုတ် တင်နွံပၟိက် ကောန်မၞိဟ်တအ် ကီု၊ သွက်ဂွံသၠုင်ပ္တိုန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂၠးကဝ်ကီုရ။

၂။ တေသြရဳသဇိုင် ပရေင်ဗၞိက်မ္ၚးကၟိန်ဍုင် (Classical Trade Theories)

ပ္ဍဲလညာတ်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကဆံင်သၠုင်၊ မောင်းစက်အဓိက ပရေင်ဗၞိက်မ္ၚးကၟိန်ဍုင် တန်တဴမံင်လ္တူ တေသြရဳခိုင်ကၠိုက် ၂ သာ်:

၂.၁ တေသြရဳအစောံစောန်တၟေင်သက်က္ဍာ (Absolute Advantage)

ခၞံဗဒှ်လဝ် နကဵု Adam Smith (၁၇၇၆)။ တေသြရဳဏအ်ဟီုလဝ် ဒဒှ်ရ ဍုင်မွဲ ဒးပ္တိတ်ဆ ကပေါတ်ဇကု မနွံကဵုအစောံစောန်သၠုင်အိုတ်၊ စကာတမ်ရိုဟ်အောန်အိုတ် နူဍုင်တၞဟ် (ဥပမာ - ဍုင်ဗြိတိန် ပ္တိတ်ယာတ်ဗွိုက်ခိုဟ်၊ ဍုင်ပိုတူဂြဳ ပ္တိတ်သတ်ဇဗျေတ်ခိုဟ်) တုဲ ကေတ်ကပေါတ်တအ်ဂှ် လှာဲဂတးရေင်သကအ်ရ။

၂.၂ တေသြရဳအစောံစောန်နှေအ်နှဴ (Comparative Advantage)

ခၞံဗဒှ်လဝ် နကဵု David Ricardo (၁၈၁၇)။ ၜိုန်ရ ဍုင်မွဲ နွံအစောံစောန်သၠုင် ပ္တိတ်ကပေါတ်သီုၜါဂကူလေဝ်၊ ဍုင်ဂှ် ထေက်ကဵုဒးရုဲစှ်ေပ္တိတ် ဆကပေါတ်မနွံကဵု "ခရိတ်အခေါင်မဒးကျထောံ" (Opportunity Cost) အောန်အိုတ်ဟေင်ရ။ တေသြရဳဏအ် ထ္ၜးကဵုဒြဟတ် ဒဒှ်ရ ပွမပါ်ခြာကမၠောန် ကူသာန်ဂၠးကဝ်ဝွံ ကဵုဖိုလ်ခိုဟ် ကုဇၟာပ်ကၟိန်ဍုင် မပါလုပ်သီုဖအ်ရ။

၃။ ကဏ္ဍအဓိက ပ္ဍဲဗၞိက်ဂၠးကဝ် (Core Concepts)

• ပွမပၠံက်ပ္တိတ် (Export): ကပေါတ်မခၞံဗဒှ် အပ္ဍဲဍုင်တုဲ သွံပ္တိတ်လ္ပါ်မ္ၚး၊ က္တဵုဗဒှ်ကဵု သြန်လုပ်ဍုင်။
• ပွမပၠံက်လုပ် (Import): ကပေါတ်မရာန်ပၠောပ် နူမ္ၚးဍုင် လုပ်ကၠုင်အပ္ဍဲ၊ က္တဵုဗဒှ်ကဵု သြန်တိတ်မ္ၚး။
• ဗာလိတ်ပရေင်ဗၞိက် (Balance of Trade): တင်တၞဟ်ခြာ အကြာ လၟိဟ်သြန်ပၠံက်ပ္တိတ် ကေုာံ ပၠံက်လုပ်။
  • ယဝ်ရ $Export > Import$ မ္ဂး ဒှ် ဗာလိတ်ဂဟေတ် (Trade Surplus)။
  • ယဝ်ရ $Import > Export$ မ္ဂး ဒှ် ဗာလိတ်လေင် (Trade Deficit)။

၄။ သၞောဝ်ဗျူဟာ ပရေင်ဗၞိက် (Trade Policies)

အလဵုအသဳဂမၠိုင် စကာသၞောဝ်ဗျူဟာ ၜါဂကူ မဒစးဒၞာမံင်ရေင်သကအ် သွက်ဂွံထိင်ဒဝ်ဖျာဂၠးကဝ်:

1. ဗၞိက်ဗၠးၜး (Free Trade): သၞောဝ်မဟွံမဲကဵု ပွမဗဒေါအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမကဵုအခန်သြန်အကံက်ဗြံက်။ ကဵုအခေါင်ကပေါတ် ကွာ်တြပ်ဗၠးဗၠးၜးၜး (ဥပမာ သၞောတ်ဖျာအာသေယျာန် AFTA)။
2. ပရေင်စဵုဒၞာဗၞိက်အပ္ဍဲ (Protectionism): သၞောဝ်မစကာ အကံက်ဗြံက် (Tariffs) ကီု၊ ပွမကုတ်ခြာဗၞတ်ဗ္ၜတ်ကပေါတ် (Quotas) ကီု သွက်ဂွံစဵုဒၞာ စက်ရုံ ကေုာံ သၟာဗၞိက်အပ္ဍဲဍုင်ဇကု ညံင်ဟွံဂွံကျ ကုကုမ္ပဏဳဂၠးကဝ်။

၅။ ဖိုလ်ခိုဟ် ကေုာံ တင်ဝါတ်ဂါတ် (Advantages and Disadvantages)

တင်ခိုဟ်ဂမၠိုင်:

• ညးစကာဂမၠိုင် ဂွံအခေါင်ရာန်ကပေါတ် မနွံကဵုဍာ်ဒကေဝ်သၠုင် ဆဂး ၚုဟ်သဝ်။
• က္တဵုဗဒှ်ကဵု အခေါင်ကမၠောန် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်ပိုန်ဒြပ် ဒြဟတ်သၠုင်။
• သၠုင်ပ္တိုန် အဆက်အစပ် ကေုာံ ပရေင်ၜိုဟ်လလံ အကြာကၟိန်ဍုင်နာနာ။

တင်ဝါတ်ဂါတ်ဂမၠိုင်:

• စက်ရုံအောန်အောန် အပ္ဍဲဍုင် ၚုဟ်ပ္တိတ်ကပေါတ်က္ဍင်တုဲ ကျအာဒြဟတ်ပြိုင်ပ္ကာန်တုဲ ဒးကၟာတ်ထောံမာန်။
• ဍုင်မွဲ ယဝ်ရ တန်တဴမံင်လ္တူ ကပေါတ်ပၠံက်လုပ် နူဍုင်တၞဟ်လောန်ကာအာမ္ဂး (ဥပမာ ဒေတာနဲကဲပညာ ဟွံသေင်မ္ဂး စၞစ) ဍုင်ဂှ် ဒှ်အာအခြေအနေအန္တရာယ် လ္ပါ်ပရေင်စဵုဒၞာဍုင် (Economic dependency) မာန်ရ။

၆။ တင်ကောပ်ဂရင် (Conclusion)

ပရေင်ဗၞိက်မ္ၚးကၟိန်ဍုင်ဝွံ ဒှ်သဇိုင်အဓိက မထိင်ဒဝ်လဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကောန်မၞိဟ်အလုံဂၠးတိရ။ ပွမဖျေအ်သၞောဝ်ဗျူဟာ မနွံကဵုဗာလိတ် အကြာပွမပံက်ဖျာဗၠးၜး ကေုာံ ပွမမင်မွဲ စက်ရုံသဇိုင်အပ္ဍဲဍုင်ဝွံ ဒှ်နဲကဲကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံက္တဵုဗဒှ် ပရေင်ဇၞော်မောဝ်ပိုန်ဒြပ် မနွံကဵုတန်တဴခိုင်ကၠိုက် ရ။

နိဿဲ (References)

• Smith, A. (1776). *The Wealth of Nations*. W. Strahan and T. Cadell.
• Ricardo, D. (1817). *Principles of Political Economy and Taxation*. John Murray.
• Krugman, P. R., & Obstfeld, M. (2015). *International Economics: Theory and Policy* (10th ed.). Pearson.