ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ
| ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ | |
|---|---|
| Multicultural Studies | |
| ပရူပရာ သဇိုင် | |
| သဘဴဓရ် အဓိက | ယေန်သၞာင် ဗဟုဝစ် (Cultural Pluralism) ပရေင်ဆက်စပ် ဇာတ်သဘာဝ (Intersectionality) ပရေင်တုပ်သၟဟ် ပရေင်မၞိဟ် (Social Equity) |
| ကဏ္ဍအပ္ဍဲဂမၠိုင် | ပရေင်လ္ၚတ် ဂကူကောန်ဍုင်အရင် (Indigenous Studies) ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် (Cultural Studies) |
| ဘာသာ မဆက်စပ် | ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) မနုဿဗေဒ (Anthropology) ပရေင်ပညာ (Education) |
| တၠပညာ အဓိက | James A. Banks Stuart Hall Gloria Ladson-Billings |
ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ (အၚ်္ဂလိက်: Multicultural Studies) ဝွံ ဒှ် ဘာသာရပ် ပရေင်လ္ၚတ် သုတေသန ပရေင်မၞိဟ် (Sociological and interdisciplinary studies) မွဲတုဲ၊ ဍေံဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လ္ၚတ်ရံင် ပရူပရာ မဆက်စပ် ကု ပရေင်တၞဟ်ခြာ ယေန်သၞာင်၊ ဂကူ၊ အခိုက်အလိုက် ကေုာံ ပရေင်ဆက်ဆောံ အကြာ ဂကောံမၞိဟ် နာနာသာ် ပ္ဍဲကဵု ဌာန်ကောံမၞိဟ် မွဲ ရ။
ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဝွံ ဟွံသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ဆ ယေန်သၞာင် မွဲဓဝ် သၟး ဟွံသေင်ရ၊ ဍေံဝွံ စိစောတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လတူ လဒက်ပ္တန် အဝဵုအာဏာ (Power structures)၊ ပွမဖန်ဗဒှ် ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ဇကု (Identity formation)၊ ကေုာံ ဂၠံင်တရဴ သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင်တုပ်သၟဟ် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် မၞုံကဵု ယေန်သၞာင် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
သဘဴဓရ် အဓိကဂမၠိုင် (Core Concepts)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် လတူ သဘဴဓရ် အဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ် ရ -
- ယေန်သၞာင် ဗဟုဝစ် (Cultural Pluralism): ဒှ် လညာတ် မဒုင်တဲ ဒဒှ်ရ ဂကောံမၞိဟ် နာနာသာ် တအ်ဝွံ အခေါင်မင်မွဲ ယေန်သၞာင်၊ အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ဇကု နွံတုဲ၊ ဟွံဒး သၠာဲပြံင် လုပ်ပံင်နှဴအာ (Assimilation) ပ္ဍဲကဵု ယေန်သၞာင် အဓိက ဍုင် (Dominant culture) ရ။
- ပရေင်ဆက်စပ် ဇာတ်သဘာဝ (Intersectionality): လညာတ်ဏအ်ဝွံ စၞောန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ ပူဂိုလ်မွဲတၠဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကု အခေါင်အရာ နာနာ မပ္တံကဵု ဂကူ၊ ကဆံင်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ကေုာံ လိင် တုဲ၊ အရာတအ်ဏအ် သီုဖအိုတ် ပံင်ကောံတုဲ ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ဆဵုဂဗ ဘဝ ညးတအ် ရ။
- လညာတ် မစွံအဓိက ဂကူဇကု (Ethnocentrism) ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပဲါ (Prejudice): ဘာသာရပ်ဏအ် လ္ၚတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ဟိုတ် မက္တဵုဒှ် လညာတ် မထေင်ကေတ် ယေန်သၞာင်ဇကု ပြဲနူ ညးတၞဟ် ကေုာံ နဲကဲ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် လညာတ်ပါ်ပဲါ တအ် ရ။
အဆက်အစပ် ကု ပရေင်ပညာ (Relevance to Education)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ ဝွံ နွံကဵု အဆက်အစပ် ဗွဲမဇၞော် ကု သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပညာ ရ။
- ပရေင်ပညာ ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Education): ဒှ် လၟေင်ကမၠောန် မဖန်ဗဒှ် လၟေင်ဗ္တောန်ပညာ (Curriculum) ကေုာံ နဲကဲဗ္တောန် ညံင်ဂွံ ဒုင်တဲ ကေုာံ ကဵု ၚုဟ်မး လတူ ယေန်သၞာင် ကွးဘာ အလုံသီုဖအိုတ် ရ။ အရာဏအ်ဝွံ ပကဵု ညံင် ကွးဘာ နူကဵု ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ်အောန် တအ် ဂွံနွံကဵု ပရေင်ဂံင်သကာ ကေုာံ ပရေင်အံင်ဇၞး ပ္ဍဲ ပရေင်ပညာ ရ။
- ပွမပသောင် လၟေင်ဗ္တောန် အဓိက (Decolonizing the Curriculum): ဘာသာရပ်ဏအ် အာတ်မိက် ညံင်ဂွံ ကလေင် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လၟေင်ဗ္တောန် မစွံအဓိက လတူ လညာတ် ရးပလိုတ် (Eurocentric) သၟးတုဲ၊ ပၠုပ်စုတ် လညာတ် ကေုာံ ဝင် နူကဵု ဒေသ ကေုာံ ဂကူ နာနာသာ် ရ။
ဖဵုသွက် ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Sociological Impact)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်လ္ၚတ်ဏအ်ဝွံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု ဖဵုခိုဟ် သွက် လဒက်ပ္တန် ဌာန်ကောံမၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ -
- ပရေင်သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ ပဝ်လသဳ: ထံက်ပင် ကဵု တင်ဂၞင် သုတေသန သွက်ဂွံ ချူ ဖျေဟ် ပဝ်လသဳ အလဵုအသဳ မဆေင်စပ် ကဵု အခေါင်အရာ ကောန်ဍုင်အရင် ကေုာံ အခေါင်အရေဝ်ဘာသာ။
- ပရေင်ကၠိုဟ်ခိုဟ် အကြာ ဂကူ (Intercultural Competence): ဖန်ဗဒှ်ကဵု ညံင် မၞိဟ်တအ် ဂွံနွံကဵု ဍာ်ဒကေဝ် သွက်ဂွံ ဆက်ဆောံ ကၠောန်ကမၠောန် မွဲစွံ ကု ညးမၞုံကဵု ယေန်သၞာင် မတၞဟ်ခြာ နူ ဇကု မာန် ရ။
ဆက်ဗှ်ညိ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- လၟေင်ဗ္တောန်ပညာ (Curriculum)
- ပရေင်မၞိဟ် (Sociology)
- မနုဿဗေဒ (Anthropology)
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Banks, J. A. (1993). Multicultural Education: Historical Development, Dimensions, and Practice. Review of Research in Education.
- Hall, S. (1990). Cultural Identity and Diaspora.