ပရေင်သြန် ဂၠးတိ
| Global Finance Icon ပရေင်သြန် ဂၠးတိဝွံ လ္ၚတ်ပရူ ပရေင်စၠောအ်သြန် ကေုာံ ပရေင်တဵုလွဳပိုန်ဒြပ် အကြာ ဍုင်ဂမၠိုင်ရ | |
| ဆေင်စပ် ကု | မက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Macroeconomics)၊ ပရေင်သြန် |
|---|---|
| အရာ အဓိက | င္ၚုဟ်မးသြန် (Exchange rate)၊ FDI၊ ဖျာသြန် |
| ဌာန အဓိက | ဂကောံသြန်ဘဏ္ဍာ ဂၠးကဝ်၊ ဘာဏ်ဂၠးတိ |
| ဘာသာရပ် ဆက်စပ် | ပရေင်ဗၞိက် အလုံဂၠးကဝ် |
ပရေင်သြန် ဂၠးတိ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်သြန် အလုံဂၠးကဝ် (အၚ်္ဂလိက်: International finance ဟွံသေင်မ္ဂး Global finance) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ ဘာသာရပ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်သြန် မွဲတုဲ၊ အဓိက လ္ၚတ်သ္ၚေဝ်မၠာ် ပရူ ပရေင်ဆက်စပ် အကြာဍုင်ဂမၠိုင် မဆေင်ကဵု သြန်ဘဏ္ဍာ၊ ပရေင်စၠောအ်သြန်၊ င္ၚုဟ်မးသြန်၊ ကေုာံ ပရေင်တဵုလွဳပိုန်ဒြပ် မတတ်ကၠောအ် ပယျဵုဍုင်ဂမၠိုင်ရ။
ဘာသာရပ်ဏအ်ဝွံ ဒှ်သဇိုင်အင် ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် သွက်ဂွံ ကၠိုဟ်စိုတ် ဗီုလဵု သၞောတ်ဝ် ပရေင်သြန် အလုံဂၠးကဝ် (Global financial system) ချဳဒရိုင် ကၠောန်ကမၠောန် ကေုာံ ဗီုလဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်မွဲမွဲ ဆက်စပ် သက်ရောက် လတူ ဍုင်တၞဟ်တအ်ရ။
ကဏ္ဍ ကေုာံ သဘဴဓဝ် အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ပရေင်သြန် ဂၠးတိမ္ဂး နွံကဵု ကဏ္ဍ ကေုာံ သဘဴဓဝ် အဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
၁။ ဖျာ ပြံင်လှာဲသြန် (Foreign Exchange Market)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ဖျာ မသွံရာန် ပြံင်လှာဲ သြန်စက္ခော နူကဵု ဍုင်နာနာတအ်ရ (ဥပမာ - ပြံင်လှာဲ သြန်ဒဝ်လာ အမေရိကာန် ကု သြန်ယူရဝ်)။ ပ္ဍဲဖျာဏအ်ဂှ် င္ၚုဟ်မးသြန် (Exchange rates) တအ် တိုန်စှ်ေ ပြံင်လှာဲဒၟံင် လၟိုန် အတိုင် ပရေင်နွံပၟိက် (Demand) ကေုာံ ပရေင်ပတိတ် (Supply) ရ။ င္ၚုဟ်မးသြန်ဏအ်ဝွံ သက်ရောက်မှု နွံလတူ င္ၚုဟ်ကပေါတ် ပရေင်ဗၞိက် အလုံဂၠးကဝ် ဗွဲမဇၞော်ရ။
၂။ ပရေင်တဵုလွဳပိုန်ဒြပ် ဍုင်သအာင် (Foreign Direct Investment - FDI)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]FDI ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ပွမ ကမ္ပဏဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ် နူကဵု ဍုင်မွဲ အာပတန် ပရေင်ဗၞိက်၊ သြိုင်ရုင် ဟွံသေင်မ္ဂး အာတဵုလွဳပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲကဵု ဍုင်မွဲသအာင်ရ။ အရာဏအ်ဂှ် ဒှ်ဇြဟတ်အဓိက သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင်မဇၞော်မောဝ်ဒၟံင် (Developing countries) တအ်ရ။
၃။ သၞောတ်ဝ် င္ၚုဟ်မးသြန် ဂၠးကဝ် (International Monetary Systems)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်သၞောတ်ဝ် ကေုာံ စေဝ်ပၞောန် မဖျေံလဝ် သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် င္ၚုဟ်မးသြန် အကြာဍုင်ဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ကိုပ်ကၠာတေအ် သၞောတ်ဝ်ဏအ် ဒုင်လဝ်သဇိုင် လတူ င္ၚုဟ်ထဝ် (Gold Standard) ကီုလေဝ်၊ လၟုဟ်မ္ဂး ဍုင်ဗွဲမဂၠိုင် စကာသၞောတ်ဝ် င္ၚုဟ်မးသြန် မပြံင်လှာဲမာန် (Floating exchange rate) ရ။
ဌာန ပရေင်သြန် အလုံဂၠးကဝ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ညံင်ပရေင်သြန် ဂၠးတိ ဂွံညိင်ဝတ်ဂှ် နွံကဵု ဂကောံ ကေုာံ ဌာန အလုံဂၠးကဝ် အဓိကဂမၠိုင်ရ-
- ဂကောံသြန်ဘဏ္ဍာ ဂၠးကဝ် (IMF): ကဵုအရီုအဗင် ညံင်သၞောတ်ဝ် ပရေင်သြန် ကေုာံ င္ၚုဟ်မးသြန် ဂၠးကဝ် ဂွံညိင်ဝတ်၊ သီုကဵု လွဳသြန် ကုဍုင် မဒးဒုင် ပြဿနာ ပရေင်သြန်တအ်ရ။
- ဘာဏ်ဂၠးတိ (World Bank): ကဵု သြန်လဆောဝ် ကေုာံ သြန်ထံက်ပင် ကုဍုင်မဇၞော်မောဝ်ဒၟံင်တအ် သွက်ပရေင်သြိုင်ပ္တန် ကေုာံ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေံ ပရေင်ဒိုက်ဂတ်။
- ဘာဏ် ဗဟဵု ဍုင်ဂမၠိုင် (Central Banks): မပ္တံကဵု ဘာဏ်ဗဟဵု အမေရိကာန် (Federal Reserve)၊ ဘာဏ်ဗဟဵု ဥရောပ (ECB) တအ်ဝွံ ဟိုတ်နူ ညးတအ် ပတိတ်သြန်မၞုံကဵု အဝဵုသြဇာတုဲ ပရေင်ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် ညးတအ် သက်ရောက်လတူ ပရေင်သြန် ဂၠးတိ ဗွဲမဇၞော်ရ။
တင်ကိစ္စဇၞော်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်သြန် ဂၠးတိ ဝွံ ဒှ်အရာမကဵုဒြဟတ် ကု ပရေင်ဗၞိက် အလုံဂၠးကဝ် (International trade) မာန်ရ။ ယဝ်ရ ဟွံမွဲကဵု သၞောတ်ဝ် ပြံင်လှာဲသြန် ကေုာံ ပရေင်စၠောအ်သြန် မခိုင်ကၠံမ္ဂး၊ ကမ္ပဏဳတအ် သွံရာန် ကပေါတ် အကြာဍုင် ဟွံမာန်တုဲ၊ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အလုံဂၠးကဝ်လေဝ် ကတဵုဒှ် ဟွံမာန်ရ။