ပရေင်အုပ်ဓုပ်

ဝှာင်:Government and Administration Concept.jpg

ပရေင်အုပ်ဓုပ် - သၞောတ်ဝ်စီမံခန့်ခွဲ ကေုာံ ပွမဗော်ဗေင် ကမၠောန်

ပရေင်အုပ်ဓုပ် (အၚ်္ဂလိက်: Administration ဟွံသေင်မ္ဂး Governance) ဝွံ ဒှ်နဲကဲပညာ ကေုာံ ကမၠောန် ပွမစီမံဖန်ဖက် ဒြဟတ်မၞိဟ်၊ ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခိင် သွက်ဂွံစိုပ် တိုင်ပ္ကဴဂကောံရ။ ပရေင်အုပ်ဓုပ်ဝွံ ပါ်ခြာလဝ် နကဵုပရေင်အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ (Public Administration) ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ်ပုဂ္ဂလိက (Private Administration) ရ။

သမၠေဟ်အဓိက ပရေင်အုပ်ဓုပ် (Core Elements of Administration)

အတိုင်နဲကဲပညာ **POSDCORB** မဒှ်သီအိုရဳအဓိက ပ္ဍဲပရေင်အုပ်ဓုပ်မ္ဂး နွံကဵုတာလျိုင် ၇ သာ်-

1. Planning (P): ပွမဖန်ဗဒှ် အစဳအဇန်။
2. Organizing (O): ပွမဒက်ပ္တန် ဂကောံ ကေုာံ တာလျိုင်။
3. Staffing (S): ပွမခန့်ကေင် ဒြဟတ်မၞိဟ်။
4. Directing (D): ပွမကဵုညးစၞောန် ကေုာံ ပွမကဍိုက်ပ်။
5. Coordinating (CO): ပွမဗော်ဗေင် ကမၠောန်နာနာ ညံင်ဂွံညဳသၟဟ်။
6. Reporting (R): ပွမပတိုန်စရင် ကေုာံ ပွမကဵုတင်ဂၞင်။
7. Budgeting (B): ပွမစီမံ ဘဏ္ဍာ ကေုာံ သြန်။

ကဏ္ဍပရေင်အုပ်ဓုပ်ဂမၠိုင် (Types of Governance)

၁။ ပရေင်အုပ်ဓုပ်ဍုင် (Public Administration)

ဒှ်ပွမစကာ မူဝါဒအလဵုအသဳ သွက်ဂွံအုပ်ဓုပ် ညးဍုင်ကွာန်။ ဍေဟ်နွံကဵု ဝန်ကြီးဌာနဂမၠိုင်၊ ရုင်အလဵုအသဳ ကေုာံ သၞောတ်ဝ်ဝန်ထမ်းရ။

• ဥပမာ: ပရေင်အုပ်ဓုပ် ခရိုင်နခေါန်ပထမ်၊ ဝန်ကြီးဌာနပညာရေး။

၂။ ပရေင်အုပ်ဓုပ်တက္ကသိုလ် (Academic Administration)

ဒှ်ပွမစီမံခန့်ခွဲ ပ္ဍဲဗွိုင် ပညာတေဇ။ ဍေဟ်နွံကဵု ပွမဖန်ဗဒှ် သင်္ကေတပညာ၊ ပွမအုပ်ဓုပ်ကောန်ကတ်ပညာ ကေုာံ ပွမဗော်ဗေင်သုတေသန။

• ဥပမာ: ပရေင်အုပ်ဓုပ် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်မာဟိဒလ်။

၃။ ပရေင်အုပ်ဓုပ်ပိုန်ဒြပ် (Business Administration)

ဒှ်ပွမစီမံ ကုမ္ပဏဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံပရေင်ပိုန်ဒြပ် သွက်ဂွံဂွံမြေအ် (Profit) ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်။

စံင်ဏးပရေင်အုပ်ဓုပ် (Administrative Ethics)

ညးမအုပ်ဓုပ်တအ် ဒးနွံကဵု-

• ပွမနွံကဵုတာလျိုင် (Accountability): ဒးဒုင်ဝန် လတူကမၠောန်ဇကု။
• ပွမသ္အးဇ္ၚး (Transparency): ကမၠောန်ဒးမံက်ဂတဝ်၊ ဟွံနွံကဵုလာပ်ဗဇဴ။
• ပွမနွံကဵုစရာဲ (Efficiency): စကာဒြဟတ်အောန် ဆဂး ဂွံဖိုလ်ဂၠိုင်။