ပရေင်အုပ်ဓုပ်သံဃာမန်
ပရေင်အုပ်ဓုပ်သံဃာမန် (အင်္ဂလိက်: Mon Monastic Administration) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်သၞောတ်သၞောဝ်၊ အဝဵု ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် သံဃာဂကောံမန်ဂမၠိုင် မစကာ သွက်ဂွံထိင်ဒဝ် ဝိနယ၊ ပရိယတ္တိ ကေုာံ ပဋိပတ္တိ သာသနာ ညံင်ဂွံတန်ကြန် ဗွဲမဗဗွဲကဵု အခိုက်အလိုက်မန်ရ။
ရာဇဝင်ဗွဲခမၞန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်အုပ်ဓုပ်သံဃာမန် နွံကၠုင် ရာဇဝင်ဇြိုဟ်နက် နူခေတ်သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ၊ ဟံသာဝတဳ တုဲ စိုပ်ကၠုင် ခေတ်လက်ကရဴဏအ်ရ။
- ခေတ်ရာမည: သံဃာမန်တအ် နွံကဵု သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ဇကုအပိုင် မဒုင်သဇိုင်ကု ဝိနယ ကေုာံ အဝဵုသၟိင်မန်။
- ခေတ်ဗၟာအုပ်ဓုပ်: သံဃာမန်တအ် ဒးဒုင်ဘဲ ပရေင်ဗဟဵုစွံ (Centralization) နူအလဵုအသဳဗၟာ၊ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ဂကောံသံဃာမန်တအ် ဒးဂစာန်ထိင်ဒဝ် အဝဵုအုပ်ဓုပ်ဇကု (ဥပမာ - နကဵုဂိုဏ်မဟာယျေန်)။
သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ခေတ်တၟိ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်ဏအ် ပရေင်အုပ်ဓုပ်သံဃာမန် ပါ်ခြာဂွံ ဗီုဏအ်ရ - ၁. ဂကောံဂိုဏ်ဂမၠိုင်: ဂိုဏ်မဟာယျေန် (Mahanayaka) ကေုာံ ဂိုဏ်သုဓမ္မ မဒှ်ဂိုဏ်အဓိက ပ္ဍဲဒေသတွဲဝါန်မန်။ ၂. သၞောတ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ: သၞောတ်မရုဲစှ် ညးမနွံဝှ် ကေုာံ ပညာ သွက်ဂွံအုပ်ဓုပ် သံဃာ ပ္ဍဲကွာန် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင်။ ၃. ဂကောံသံဃာဓိပတိ: ဂကောံသံဃာမန် အလုံဒေသမန် မထိင်ဒဝ် ပရေင်သာသနာ ကေုာံ လိက်ပတ်။
သုတေသနယေန်သၞာင်နှဴ ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ်သံဃာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်သုတေသီ (ဥပမာ - Aue Nai မလ္ၚတ် သုတေသနယေန်သၞာင်နှဴ ပ္ဍဲ RILCA) မ္ဂး က္ဍိုပ်လိက်ဏအ် ကိစ္စဇၞော်တဴ ဗွဲမလောန်ရ။ သုတေသီတအ် စကာနဲကဲ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လညာတ် (Theoretical Analysis) မပ္တံကဵု -
- Religious Legitimacy: ဗီုပြင် သံဃာမန်တအ် မကေတ်အဝဵု နူကဵုဝိနယ ကေုာံ ပရေင်ရှ်ေသှ်ေ ဂကူမန်။
- State Intervention: ဗီုပြင် အလဵုအသဳ (State) မလုပ်ပထုဲ ပ္ဍဲပရေင်အုပ်ဓုပ် သံဃာမန်။
- Mon Identity: ဗီုပြင် ပရေင်အုပ်ဓုပ်သံဃာ မရီုဗင် ထိင်ဒဝ် အခိုက်အလိုက်ယေန်သၞာင်မန်။
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ရာဇဝင်သာသနာမန်၊ နာဲပါန်သာ။
- သုတေသန ပရေင်အုပ်ဓုပ်သံဃာမန်၊ ARLAWKA (Aue Nai).