ပရေင်အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ (Public Administration)
ပရေင်အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ (အၚ်္ဂလိက်: Public Administration) ဝွံ ဒှ်ပွမစကာ မူဝါဒအလဵုအသဳ (Public Policy) ညံင်ဂွံကတဵုဒှ် ကမၠောန်ဇေတ်တ်၊ ကေုာံ ပွမစီမံခန့်ခွဲ ဂကောံအလဵုအသဳဂမၠိုင် သွက်ဂွံကဵုအရင်အမြေအ် ကုမၞိဟ်သကအ်ရ။[၁] ဍေဟ်နှဴရဴဒၟံင် နကဵုပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ နဲကဲစီမံခန့်ခွဲမှု ရ။
တင်ရန်တၟအ်အဓိက (Primary Objectives)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ နွံကဵုတင်ရန်တၟအ် ၃ သာ်-
- Efficiency (စရာဲ): ပွမကၠောန်ကမၠောန် ညံင်ဂွံအံင်ဇၞး ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ စကာပိုန်ဒြပ်အောန်အိုတ်။
- Effectiveness (ဖိုလ်): ပွမကၠောန် ညံင်ဂွံစိုပ်တိုင်ပ္ကဴ မူဝါဒဍုင်။
- Equity (ဗဗွဲဓဝ်): ပွမကဵုအရင်အမြေအ် ကုညးဍုင်ကွာန် သီုဖအိုတ် ဗွဲမတုပ်သၟဟ်။
[Image showing the connection between the Legislative, Executive, and Public Administration]
သမၠေဟ်အဓိက ပရေင်အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ (Key Components)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]၁။ ဝန်ထမ်းဍုင် (Civil Service)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ဂကောံမၞိဟ် မယိုက်ဂၠေင်တာလျိုင် ပ္ဍဲရုင်အလဵုအသဳ (Bureaucracy)။ ညးတအ်ဝွံ ဒှ်ညးမဗတောန်လဝ် နဲကဲပညာအုပ်ဓုပ် တုဲ ဒးကၠောန်ကမၠောန် ဗွဲမဗၠးၜး နူဩဇာပါတဳပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political neutrality) ရ။
၂။ မူဝါဒအလဵုအသဳ (Public Policy)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ပွမဖန်ဗဒှ် သ္ဂုတ်သွာတ် သွက်ဂွံသောင်ကလး ပြသၞာညးဍုင်ကွာန် (ဥပမာ- မူဝါဒပညာရေး၊ မူဝါဒပရေင်ထတ်ယုက်)။ ညးမအုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳတအ် နွံတာလျိုင် သွက်ဂွံပံက်အဓိပ္ပာယ် ကေုာံ ဗဂေတ်ကမၠောန်မူဝါဒတအ်ရ။
၃။ ဘဏ္ဍာအလဵုအသဳ (Public Finance)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ပွမစီမံ သြန်ဗတ်ဂျေတ်ဍုင်၊ ပွမကေတ်အခေါန် ကေုာံ ပွမစကာသြန် သွက်ဂွံသြိုင်ခၞံဂၠံင်၊ ဘာဗ္တောန်လိက် ကေုာံ ရုင်ဂဥုဲ။
ပရေင်အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ ခေတ်တၟိ (New Public Management - NPM)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ ပြံင်လှာဲအာ နကဵုနဲကဲ "E-Government" (ပွမအုပ်ဓုပ် နကဵုနဲကဲအီလက်ထရောနစ်) သွက်ဂွံဖျေဟ်ဗစိုပ် ပွမဂၠိုင်ဂၠေင် (Red tape) ကေုာံ သၠုင်ပတိုန် ပရေင်သ္အးဇ္ၚး (Transparency) ရ။
နိဿဲ (References)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Encyclopædia Britannica. (2026). "Public administration - Implementation of government policy".