ပရေင် တုပ်သၟဟ် ပွမတန်သ္ၚိကၟိန်
 မြေပုံ ဂၠးတိ မထ္ၜး ဒေသ မကဵု လဝ် အခေါင် သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် (အသာ် သ္ၚေက်)။ | |
|---|---|
| ယၟု တၞဟ်ဟ် | သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် (Gay marriage), တုပ်သၟဟ် သ္ၚိကၟိန် (Marriage equality) |
| ဗွိုင် ဥပဒေ | အခေါင်အရာ မၞိဟ် (Human rights), သၞောဝ် သ္ၚိကၟိန် (Family law) |
| စၟတ်သမ္တီ ကိုပ်ကၠာအိုတ် | ၁ ဨပြဳ ၂၀၀၁ (ဍုင် နေသာလာန်) |
| ကာလဒဒှ် လၟုဟ် | ဍုင် ၃၀ ပြင် ကဵု လဝ် အခေါင် အလုံ ဂၠးတိ (နူကဵု ၂၀၂၄) |
| ကဏ္ဍ မဆက်စပ် | LGBT, အခေါင်အရာ ညးဍုင်ကွာန် |
ပရေင် တုပ်သၟဟ် ပွမတန်သ္ၚိကၟိန် (အၚ်္ဂလိက်: Same-sex marriage ဟွံသေင်မ္ဂး အၚ်္ဂလိက်: Marriage equality) ဝွံ ဒှ် ပွမဒက်ပ္တန် သ္ၚိကၟိန် အကြာ ပူဂိုလ် ၜါ ဇကု မၞုံ ကု လိင် တုပ် ရေင်သကအ် နကဵု ပရေင် စၟတ်သမ္တီ နူကဵု သၞောဝ် ဥပဒေ ဍုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ယေန်သၞာင် ရ။ ပရေင် ဒက်သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ဝွံ ဒှ် ပရေင် ချဳဒရာင် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ပရေင် ကမၠောန် အခေါင်အရာ LGBT အလုံ ဂၠးတိ တုဲ၊ ဍေံ ဝွံ သီု ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု အခေါင်အရာ မၞိဟ်၊ ပရေင် တုပ်သၟဟ် ကေုာံ ပရေင် ဗၠးၜး ညးဍုင်ကွာန် ရ။[၁]
စဵုကဵု စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၄ ဏအ် မ္ဂး ဍုင် အလုံ ဂၠးတိ ၃၅ ဍုင် ပြင် မပ္တံ ကု ဍုင် နေသာလာန် (Netherlands)၊ အမေရိကာန် (United States)၊ အင်္ဂလာန် (United Kingdom)၊ ထာဲဝါန် (Taiwan) ကေုာံ သေံ (Thailand) တအ် ဝွံ ကဵု လဝ် အခေါင် သၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ရ။ ၜိုန်ဂှ် လေဝ် ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ၊ အာဖရိက ကေုာံ လဒေါဝ် ဗမံက် တအ် ဂှ် ဟွံကဵု အခေါင် တုဲ လ္ၚဵု ဂှ် သီု စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် ဒုဟ် ဥပဒေ ဏီ ရ။
၁. နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရ "ပရေင် တုပ်သၟဟ် ပွမတန်သ္ၚိကၟိန်" (Marriage equality) ဝွံ မလေပ် စကာ ဂၠိုင် နူကဵု ဝေါဟာရ "သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ်" (Gay marriage) ဟိုတ်နူ ဝေါဟာရ ဏအ် ဍေံ စၞောန်ပညုင် ကဵု ဒဒှ်ရ [wikt:mnw:သ္ၚိကၟိန်|သ္ၚိကၟိန်] ဝွံ သ္ဒး တုပ်သၟဟ် ညးသကအ် ဟွံရုဲ လိင် (Gender) ကေုာံ ပရေင် ဆာန်ကၟိန် လိင် (Sexual orientation) ရ။
သ္ၚိကၟိန် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ပရေင် ဆာန်ကၟိန် အကြာ မၞိဟ် ၜါ ဓဝ်၊ ဍေံ ဝွံ ဒှ် ပရေင် ဆက်စၠောအ် သၞောဝ်ဥပဒေ မကဵု အခေါင်အရာ အဓိက ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံ ကု ပရေင် အာဲကၟာဲ၊ ပရေင် ထတ်ယုက်၊ ပရေင် ကံက် အခေါန်၊ ကေုာံ အခေါင် လွဳလွတ် ကောန်ၚာ် တအ် ရ။ ညးမစဵုဒၞာ အခေါင်အရာ LGBT တအ် ဟီု ဂး လဝ် ဒဒှ်ရ ပွမကၟာတ်လဒဵု ဟွံကဵု အခေါင် ဒက် သ္ၚိကၟိန် ကု မၞိဟ် လိင် တုပ် တအ် ဂှ် ဒှ် ပွမပါ်ခြာ ဆက်ဆောံ (Discrimination) မဟွံကိတ်ညဳ ကု သၞောဝ် အခေါင်အရာ မၞိဟ် ဂၠးတိ ရ။[၂]
၂. ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (History and Development)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ပ္ဍဲ ဝင် တမၠာ တေအ်၊ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ ခေတ် အေန်ပါယာ ရောမ (Roman Empire) မ္ဂး ဝင် မဆေင် ကု ပွမဒက် သ္ၚိကၟိန် အကြာ မၞိဟ်တြုဟ် ကေုာံ မၞိဟ်တြုဟ် ဂှ် ကတဵုဒှ် လဝ် နွံ ရ။ ဥပမာ - သၟိင် ဨကရာဇ် ရောမ နဳရဝ် (Nero) ကေုာံ အီလာဂါဘာလပ် (Elagabalus) တအ် ဝွံ ဒက် လဝ် သ္ၚိကၟိန် ကု မၞိဟ်တြုဟ် ရ။ ဆဂး စိုပ် ခေတ် သာသနာ ခရေတ်ယာန် ပြးဇး ကၠုင် ဂှ် သၞောဝ် ရောမ တအ် ကၟာတ်လဒဵု ထောအ် ပရေင် ဏအ် သီုဖအိုတ် ရ။[၃]
ချဳဒရာင် သွက် သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ပ္ဍဲ ခေတ် တၟိ ဝွံ စ ကတဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ လပါ် လက္ကရဴ ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ ရ။
- သၞာံ ၁၉၈၉: ဍုင် ဒိန်မက် (Denmark) ဝွံ ဒှ် ဍုင် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ မစၟတ်သမ္တီ ကဵု ပရေင် ပံင်ကောံ (Registered Partnerships) သွက် လိင် တုပ်၊ ဆဂး ဟွံကော် စ သ္ၚိကၟိန် ဏီ ရ။
- သၞာံ ၂၀၀၁: ဍုင် နေသာလာန် (Netherlands) ဝွံ ဒှ် ဍုင် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် မကဵု အခေါင် တုပ်သၟဟ် သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ရ။
- သၞာံ ၂၀၁၅: ရုင်ဗစာ သၠုင်အိုတ် အမေရိကာန် (US Supreme Court) ပ္ဍဲ အမှု *Obergefell v. Hodges* ဖျေဟ် သ္ဂုတ်တ် ဒဒှ်ရ သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ဝွံ ဒှ် အခေါင်အရာ ဥပဒေ စဵုဒၞာ လဝ် အလုံ ဍုင် ရ။[၄]
၃. ပရေင်သၞောဝ်ဥပဒေ အလုံဂၠးတိ (Global Legal Status)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စဵုကဵု လၟုဟ် မ္ဂး ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ယူရဝ်ပ ကေုာံ အမေရိက တအ် ကဵု လဝ် အခေါင် တုဲ ယျ။
| ဒေသ (Continent) | ဍုင် (Country) | သၞာံ စၟတ်သမ္တီ (Year) | တင်စၟတ် |
|---|---|---|---|
| ယူရဝ်ပ (Europe) | နေသာလာန် (Netherlands) | ၂၀၀၁ | ဍုင် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ။ |
| ဘယ်လ်ဂျဳယမ် (Belgium) | ၂၀၀၃ | ဍုင် မရနုက် ကု ၜါ။ | |
| အင်္ဂလာန် (UK) | ၂၀၁၄ | လပါ် England & Wales (Scotland ကေုာံ N. Ireland ဗွဲကြဴ)။ | |
| အမေရိက (Americas) | ကနေဒါ (Canada) | ၂၀၀၅ | ဍုင် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ အမေရိက သၟဝ်ကျာ။ |
| အာဂျေန်တဳနာ (Argentina) | ၂၀၁၀ | ဍုင် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ အမေရိက သၠုင်ကျာ ကေုာံ ဍုင် လာတေန်။ | |
| အမေရိကာန် (USA) | ၂၀၁၅ | အလုံ မွဲ ရးနိဂီု။ | |
| အာရှ ကေုာံ တၞဟ်ဟ် | ထာဲဝါန် (Taiwan) | ၂၀၁၉ | ဍုင် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ။ |
| သေံ (Thailand) | ၂၀၂၄ | ဍုင် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲ။ | |
| အဝ်သတြေလျ (Australia) | ၂၀၁၇ | ကြဴနူ ပွမကံက် မဲ ဆန္ဒ ညးဍုင်ကွာန် တုဲ။ |
*(နိဿဲ: စရင် နူ ILGA World 2024)*[၅]
၄. အခေါင်အရာ မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်တုပ်သၟဟ် (Human Rights and Equality)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂကောံ အခေါင်အရာ မၞိဟ် ဂၠးတိ (Amnesty International ကေုာံ Human Rights Watch) တအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဒဒှ်ရ ပွမကဵု အခေါင် သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ဝွံ ဒှ် လၟေင် ကမၠောန် သွက်ဂွံ မင်မဲ "အခေါင်အရာ မၞိဟ်" (Human Rights) ရ။
- သၞောဝ် အခေါင်အရာ မၞိဟ် ဂၠးတိ (UDHR): ပိုဒ် ၁၆ တွံ လဝ် ဒဒှ်ရ မၞိဟ် ဇၞော် သီုဖအိုတ် မၞုံ ကု အခေါင် သွက်ဂွံ ဒက် သ္ၚိကၟိန် ရ။ ၜိုန်ရ ဟွံဟီု လဝ် လိင် ကီု လေဝ်၊ ပိုဒ် ၂ (ပွမဟွံပါ်ခြာ) ဂှ် စဵုဒၞာ လဝ် ရ။
- သဘောၚ် ယောဂ္ဂယာကာတာ (Yogyakarta Principles): ဒှ် တင် သ္ဂုတ်တ် အခေါင်အရာ မၞိဟ် ဂၠးတိ မဆေင် ကု ပရေင် လိင် ကေုာံ လက္ခဏာ မဟီု တွံ လဝ် ဒဒှ်ရ အလဵုအသဳ တအ် သ္ဒး ကဵု အခေါင် သ္ၚိကၟိန် တုပ်သၟဟ် ရ။[၆]
၅. ပရေင်လွဳလွတ် ကောန်ၚာ် (Adoption and Parenting)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ပြသၞာ မဒးဒုင် သဳကၠဳ ဂၠိုင် အိုတ် မွဲ ဂှ် ဒှ် အခေါင် သွက် သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် တအ် ဂွံ [wikt:mnw:လွဳလွတ်|လွဳလွတ်] (Adopt) [wikt:mnw:ကောန်ၚာ်|ကောန်ၚာ်] ရ။ ညးမဒစဵုဒစး တအ် ဟီု ဂး ဒဒှ်ရ ကောန်ၚာ် တအ် နွံ ပၟိက် သီု မိ ကေုာံ မ (Female and Male role models) ရ။
ဆဂး သုတေသန (Research) ဗွဲမဂၠိုင် နူကဵု ဂကောံ စိုတ်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် ဂမၠိုင် (ဥပမာ- American Psychological Association) တအ် ညာတ် ကေတ် လဝ် ဒဒှ်ရ ကောန်ၚာ် မဇၞော်မောဝ် တိုန် ပ္ဍဲ သ္ၚိကၟိန် မိမ လိင် တုပ် တအ် ဝွံ ပရေင် စိုတ်ဓါတ်၊ ပရေင် ပညာ ကေုာံ ပရေင် ဆက်ဆောံ ပ္ဍဲ ဂကောံ မၞိဟ် ဂှ် တုပ်သၟဟ် ဒၟံင် ကု ကောန်ၚာ် ပ္ဍဲ သ္ၚိကၟိန် ဓမ္မတာ (Heterosexual families) သီုဖအိုတ် ရ။ အရာ မပရာပ် ကဵု ဖဵု ကု ကောန်ၚာ် ဂှ် ဒှ် "ပရေင် ဆာန် ကေုာံ ပရေင် တန်ကြန်" (Love and Stability) ပ္ဍဲ သ္ၚိကၟိန်၊ ဟွံသေင် ကု "လိင်" မိမ တအ် ရ။[၇]
၆. ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဖဵုသုင်စောဲ (Economic and Social Benefits)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင် တုပ်သၟဟ် သ္ၚိကၟိန် ဝွံ ကဵု ဖဵု ခိုဟ် သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင် ကေုာံ ဂကောံ မၞိဟ် ဗွဲမဇၞော် ရ။
- ဖဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economic Boost): ပွမကဵု အခေါင် သ္ၚိကၟိန် ဝွံ ဖန်ဗဒှ် ကဵု "Wedding Industry" (ကမၠောန် ကၠောန် ပေါဲ မင်္ဂလ) ညံင်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် တိုန် ရ။ ဥပမာ - ပ္ဍဲ အမေရိကာန် ကြဴနူ ကဵု အခေါင် တုဲ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် လုပ် ကၠုင် ဒေါ်လာ ဗဳလဳယာန် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
- အခေါင် သၞောဝ် (Legal Benefits): သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် တအ် ဂွံ အခေါင် ပံင်ကောံ ကံက် အခေါန် (Joint Taxation)၊ အခေါင် ဂဥုဲ (Health Insurance)၊ ကေုာံ အခေါင် သွက်ဂွံ ဒုင် ကေတ် အာဲကၟာဲ (Inheritance) တုပ် ကု သ္ၚိကၟိန် ဓမ္မတာ ရ။
- ဖဵု ပရေင်မၞိဟ်: ပရေင် စၟတ်သမ္တီ သၞောဝ် ဏအ် ဝွံ ဖန်ဗဒှ် ညံင် ဂကောံ မၞိဟ် LGBT တအ် ဂွံ အောန် စှ်ေ ပရေင် စိုတ် ဍိုန်လျ ကေုာံ ပရေင် ဂစိုတ် ဇကု ရ။[၈]
၇. လညာတ် သာသနာနာနာ (Religious Perspectives)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လညာတ် သာသနာ လတူ သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ဝွံ တၞဟ်ခြာ တဴ ဗွဲမလောန် ရ။
- သာသနာ ခရေတ် ကေုာံ အေတ်သလာမ် (Christianity & Islam): ဂိုဏ် တြေံ (Conservative) ဗွဲမဂၠိုင် ဒစဵုဒစး ဗွဲမဇၞော် ကု ဒြဟတ် ရ။ ညးတအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ သ္ၚိကၟိန် ဂှ် ဒှ် ဆ သွက် တြုဟ် မွဲ ကေုာံ ဗြဴ မွဲ ဓဝ် ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ် ဘာကျာ် လ္ၚဵု (Progressive Churches) တအ် စ ဒုင်တဲ ကေုာံ ကၠောန် ကဵု ပေါဲ မင်္ဂလ လိင်တုပ် ဏီ ရ။
- ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Theravada Buddhism): ပ္ဍဲ ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး ကျာ်တြဲ ဟွံတွံ လဝ် သၞောဝ် ပညပ် မကြံင်မ္ၚိုဟ် မဆေင် ကု သ္ၚိကၟိန် ရ။ သ္ၚိကၟိန် ဂှ် ဒှ် ကိစ္စ လောကဳ (Secular affair) မွဲ ရ။ သဘောၚ်ဓဝ် အဓိက ဂှ် ဒှ် "ကာမေသု မိစ္ဆာစာရာ" မတွံဂး ပွမဟွံပလီု စိုတ် ညးတၞဟ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲ ဍုင် ဗုဒ္ဓဘာသာ မပ္တံ ကု သေံ ကေုာံ ထာဲဝါန် ဂှ် လညာတ် ဒစဵုဒစး နူ ဘာသာ နွံ အောန် လောန် ရ。[၉]
၈. ပရေင်ဒစဵုဒစး ကေုာံ လညာတ်တၞဟ်ဟ် (Opposition and Alternative Views)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ညးမဒစဵုဒစး သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် တအ် (Opponents) ဝွံ မလေပ် ထံက်ထ္ၜး ဟိုတ် နာနာ သာ် ရ-
၁။ သ္ၚိကၟိန် ယေန်သၞာင် (Traditional Marriage): ညးတအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ သ္ၚိကၟိန် ဝွံ ဒှ် လဒက်ပ္တန် အကြာ တြုဟ် ကေုာံ ဗြဴ နူကဵု ခေတ် တမၠာ တေအ် တုဲ၊ ပွမပြံင်လှာဲ ဏအ် ဝွံ ဖန်ဗဒှ် ညံင် အဓိပ္ပါယ် သ္ၚိကၟိန် ဓမ္မတာ ဂွံ ယှိုဟ်စှ်ေ အာ ရ။
၂။ ပွမသၠးဂၠံဂဝ် (Procreation): လညာတ် လ္ၚဵု ဂှ် ဟီု သ္ၚိကၟိန် ဂှ် ဒှ် တမ်မူလ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ကောန်ၚာ် နကဵု သဘာဝ ရ။ လိင် တုပ် ဂှ် ဟွံမာန် ကလိဂွံ ကောန်ၚာ် နကဵု သဘာဝ တုဲ ဟွံထေက် ကု သ္ၚိကၟိန် ရ။
၃။ ယေန်သၞာင် ဍုင် (Cultural Values): ပ္ဍဲ ဍုင် လ္ၚဵု မပ္တံ ကု ရုရှာ (Russia) ကေုာံ ဍုင် အာဖရိက တအ် မ္ဂး အလဵုအသဳ တအ် ဟီု ဂး ဒဒှ်ရ အခေါင် LGBT ဝွံ ဒှ် "ယေန်သၞာင် ရးပလိုတ်" (Western ideology) တုဲ ဟွံကိတ်ညဳ ကု ယေန်သၞာင် ဍုင် ညးတအ် ရ။[၁၀]
၉. ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲ ဒေသအာရှ (Developments in Asia)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ဒေသ အာရှ ဝွံ စ ဆဵုဂဗ ကၠုင် ပရေင် ပြံင်လှာဲ မဇၞော် လောန် ပ္ဍဲ ကိစ္စ သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ဏအ် ရ။
- ထာဲဝါန် (Taiwan): ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ထာဲဝါန် ဝွံ ဒှ် ဍုင် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှ မစၟတ်သမ္တီ ကဵု သၞောဝ် သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ကြဴနူ ရုင်ဗစာ သၠုင်အိုတ် ဖျေဟ် သ္ဂုတ်တ် တုဲ ရ။
- သေံ (Thailand): ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၄ ဏအ် လွှတ်တော် ဍုင်သေံ (Thai Parliament) ပဒတန် စၟတ်သမ္တီ သၞောဝ် "Marriage Equality Bill" (สมรสเท่าเทียม) မဖန်ဗဒှ် ညံင် ဍုင်သေံ ဂွံ ဒှ် ဍုင် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ အာရှအဂၞဲ မကဵု အခေါင် ဏအ် ရ။
- နဳပေါ (Nepal): ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ရုင်ဗစာ သၠုင်အိုတ် နဳပေါ လေဝ် စ ကဵု အမိင် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ သ္ၚိကၟိန် လိင်တုပ် ကီု ရ။
- ဍုင်ပိုဲ (Myanmar/Mon): ပ္ဍဲ ဍုင်ပိုဲ မ္ဂး သၞောဝ် ရာဇာသတ် ပိုဒ် ၃၇၇ (Section 377) နွံ ဒၟံင် ဏီ တုဲ၊ ပရေင် တုပ်သၟဟ် သ္ၚိကၟိန် ဂှ် သ္ၚောဲ ဒၟံင် ဏီ ရ။ ၜိုန်ဂှ် လေဝ် ယေန်သၞာင် ဒုင်တဲ LGBT ဂှ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဒၟံင် ပ္ဍဲ လဒေါဝ် သၟတ် တအ် ရ။[၁၁]
၁၀. မစၞောန်ညွှန် ကေုာံ သက်သဳဂမၠိုၚ် (References and External Links)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Eskridge, William N. (1996). *The Case for Same-Sex Marriage: From Sexual Liberty to Civilized Commitment*. Free Press, p. 15-20.
- ↑ Koppelman, Andrew. (2006). *Same Sex, Different States: When Same-Sex Marriages Cross State Lines*. Yale University Press, p. 34.
- ↑ Boswell, John. (1994). *Same-Sex Unions in Premodern Europe*. Villard Books.
- ↑ Yoshino, Kenji. (2015). "A New Birth of Freedom?: Obergefell v. Hodges". *Harvard Law Review*.
- ↑ ILGA World. (2024). *State-Sponsored Homophobia Report*. International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association.
- ↑ O'Flaherty, Michael. (2015). "The Yogyakarta Principles at Ten". *Nordic Journal of Human Rights*.
- ↑ American Psychological Association. (2005). *Resolution on Sexual Orientation, Parents, and Children*.
- ↑ Badgett, M. V. L. (2020). *The Economic Case for LGBT Equality*. Beacon Press.
- ↑ Dhammananda, K. Sri. (2002). *What Buddhists Believe*. Buddhist Missionary Society.
- ↑ Gallagher, Maggie. (2004). "What Marriage Is For: The Public Purposes of Marriage Law". *Louisiana Law Review*.
- ↑ UNDP. (2021). *Legal Gender Recognition and Marriage Equality in Asia*.
လေန် ကေုာံ တင်နင် မ္ၚး (External Resources):
- Same-sex marriage ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ အင်္ဂလိက်။
- ဝင် ပရေင် တုပ်သၟဟ် သ္ၚိကၟိန် (YouTube)
- Human Rights Campaign - ဂကောံ အခေါင်အရာ မၞိဟ်။