ပရေင် ပိုန်ဒြပ်

ပရေင် ပိုန်ဒြပ်

မျဉ်းကွေး ပရေင် ကဵုကေတ် ကေုာံ ပရေင် အာတ်မိက် မဒှ် သဘဴဓရ် သဇိုင် အဓိက အိုတ် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
ကဏ္ဍသၟဝ်	မာက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်, မက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်, ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ, ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပွဳပွူသဘာဝ
ကဏ္ဍဗဟ်သၞောတ်	ကပေါတ် ဟွံပေင်ပၟိက် (Scarcity), သြန်တမ် အခေါင်အရာ (Opportunity cost), ၚုဟ်မး

ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (အၚ်္ဂလိက်: Economics) ဝွံ ဍေံဒှ် ကတ်လ္ၚတ် သိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ် (Social science) မွဲ မလ္ၚတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပရူ ဗီုလဵု ဂကောံမၞိဟ်، ပူဂိုလ်၊ ကမ္မဏဳ ကေုာံ အလဵုအသဳ တအ် စကာ ဒြပ်ရတ် မၞုံ အောန် (Scarce resources) သွက်ဂွံ ပတိတ် (Production)၊ ပါ်ပရအ် (Distribution) ကေုာံ သုင်စောဲ (Consumption) ကပေါတ် ကေုာံ ဝန်ဆောင်မှု ဂမၠိုင် ရ။

ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဝွံ ဍေံ ဂၠာဲ သွဟ် သွက် ပြသၞာ အဓိက မဟီု ဂး "ကောန်မၞိဟ် တအ် နွံ ပၟိက် အရာ နာနာ သာ် သီု ဟွံမွဲ ကု ပယျဵု ကီု လေဝ်، ဒြပ်ရတ် သဘာဝ ကေုာံ အခိင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ဍေံ နွံ ကန့်သတ် ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဗီုလဵု ပိုဲ သ္ဂောအ် ပါ်ပရအ် ဒြပ်ရတ် တအ် ဏအ် ဗွဲမစှ်ေ သၞောတ် အိုတ် ရော?" ရ။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဝွံ ဍေံ ပါ် လဝ် ကဏ္ဍ ဇၞော် အဓိက ၜါ သာ် ဂှ် ဒှ် မာက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Microeconomics) မလ္ၚတ် စရိုတ် ပူဂိုလ် ကဵု ကမ္မဏဳ، ကေုာံ မက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Macroeconomics) မလ္ၚတ် သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ရးနိဂီု အလုံ မွဲ ရ။

၁။ နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် သဇိုင် (Introduction and Basic Concepts)

ဝေါဟာရ အင်္ဂလိက် "Economics" ဝွံ ဍေံ ကၠုင် နူကဵု မအရေဝ် ဂရိတ် တြေံ oikonomia မဂွံ အဓိပ္ပါယ် "ပွမအုပ်ဓုပ် သ္ၚိကၟိန်" (Management of a household) ရ။ ပ္ဍဲကဵု သဘဴဓရ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မ္ဂး နွံ ကု အဓိပ္ပါယ် သဇိုင် အဓိက ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု-

• ပွမဟွံပေင်ပၟိက် (Scarcity): ဍေံ ဒှ် ပရေင် ဍာံ မဟီု ဂး ဒြပ်ရတ် သီုဖအိုတ် (တိဍာ်، ရာသဳ، သြန်، အခိင်) ဂှ် နွံ အောန် နူကဵု ပၟိက် စိုတ် ကောန်မၞိဟ် ရ။ ဟိုတ်နူ Scarcity ဏအ် တုဲ ကောန်မၞိဟ် တအ် သ္ဒး ရုဲစှ် ရ။
• သြန်တမ် အခေါင်အရာ (Opportunity Cost): ကာလ ပိုဲ ရုဲစှ် ကၠောန် အရာ မွဲမွဲ၊ ပိုဲ ဒး ဆုံးရှုံး ထောအ် အခေါင် သွက်ဂွံ ကၠောန် အရာ တၞဟ် မွဲ ရ။ ၚုဟ်မး မဒး ဆုံးရှုံး အာ ဂှ် ညးတအ် ကော်စ Opportunity cost ရ။ (ဥပမာ - ယဝ်ရ နာဲ ရုဲစှ် မံင် ဘာ တက္ကသိုလ် ၄ သၞာံ မ္ဂး، Opportunity cost ဂှ် ဒှ် သြန် ဂိတု နာဲ မဂွံ မာန် ယဝ်ရ နာဲ အာ ကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ ၄ သၞာံ ဂှ် ရ)။
• ပွမကဵု ဖဵု (Incentives): ကောန်မၞိဟ် တအ် ချဳဒရာင် ကေုာံ ပြံင်လှာဲ စရိုတ် အတိုင် အရာ မကဵု ဖဵု (Incentive) ရ။ ဥပမာ - ယဝ်ရ ၚုဟ် သတ် လိမ္မော် သၠုင် တိုန် မ္ဂး သၟာ ဗ္ၚ တအ် တဵုလွဳ ဂၠိုင် တိုန် ရ (ဟိုတ်နူ ကလိဂွံ သြန် ဂၠိုင်)။

> 💡 လ္ၚတ် ထပ် တၟိ: သွက်ဂွံ ကၠိုဟ် အဓိပ္ပါယ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် သဇိုင် နကဵု ဗီုပြင် ရုပ် ကသဳ မ္ဂး، မာန် ဗဵု ကေတ် ဒဗျဳယဝ် ပရေင် ပညာ နူကဵု YouTube ဏအ် မာန် ရ - CrashCourse Economics: Intro to Economics

၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် လညာတ် (History of Economic Thought)

ပရေင် လ္ၚတ် ပိုန်ဒြပ် ဝွံ ဍေံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင် လဝ် ဗွဲမဇၞော်ကၠေင် ပ္ဍဲကဵု ဝင် ဂၠးတိ-

• ခေတ် ကိုပ်ကၠာ ကေုာံ ဝါဒ မာကေန်တလာင် (Mercantilism): ပ္ဍဲ ရာစုသၞာံ ၁၆ ကဵု ၁၈ တေအ်၊ ဍုင် ဥရောပ တအ် ပတှ်ေ ကေတ် ဒဒှ်ရ ဒြဟတ် ဍုင် မွဲ ဂှ် တန်တဴ လတူ လၟိဟ် ထဝ် ကဵု သြန် မနွံ ပ္ဍဲ တဲ အလဵုအသဳ ရ။ ညးတအ် ဂစာန် သွံ ကပေါတ် ဇကု ကု ဍုင် တၞဟ် (Export) တုဲ ကၟာတ် လဒဵု ပွမရာန် ကပေါတ် နူ ဍုင် တၞဟ် (Import) ရ။
• ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂန္ထဝင် (Classical Economics): ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၇၇၆، တၠပညာ အာဒမ် သမေတ် (Adam Smith) ချူ ပတိတ် ပြကိုဟ် The Wealth of Nations ရ။ ညး ဒှ် မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ် လညာတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် သၠးပွး (Free Market) ကေုာံ သဘဴဓရ် "တဲ မဟွံညာတ်ကေတ်" (Invisible hand) ရ။ ညး ညာတ် ကေတ် ဒဒှ်ရ ယဝ်ရ အလဵုအသဳ ဟွံလုပ် ထိင်ဒဝ် မ္ဂး، ပရေင် သွံ ရာန် သၠးပွး ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် ဍုင် ဂွံ ဇၞော်မောဝ် အလဵုအလျောက် ရ။
• ဝါဒ မာက် (Marxist Economics): ပ္ဍဲ ရာစုသၞာံ ၁၉، ကာလ် မာက် (Karl Marx) ဒစဵုဒစး ဝါဒ သြန်ရတ် (Capitalism) တုဲ ညး ဟီု ဒဒှ်ရ သၞောတ်ဝ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဍဵုဍိုက် ကောန် ကမၠောန် တအ် ရ။ ညး ကဵု လညာတ် သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ဝါဒ သဵုရှေယ်လေတ် ကေုာံ ကောမ်မျူနေတ် រ။
• ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကိန် (Keynesian Economics): ပ္ဍဲ အခိင် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် လီုလာ် ဇၞော် (Great Depression - 1930s)، တၠပညာ ဂျောန် မေနဒ် ကိန် (John Maynard Keynes) ညာတ် ကေတ် ဒဒှ်ရ ပရေင် သၠးပွး မွဲ ဓဝ် ဂှ် သောင် ကလး ပြသၞာ ဟွံမာန် ပုဟ်။ ယဝ်ရ ဍုင် ကပ် ဒိုက် မ္ဂး အလဵုအသဳ သ္ဒး လုပ် ပံက် ပရိုဂျေတ် ကေုာံ စကာ သြန် (Government spending) သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ကမၠောန် ရ။

၃။ မာက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Microeconomics)

မာက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဝွံ ဍေံ လ္ၚတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ရံင် ဗီုလဵု ပူဂိုလ် မွဲမွဲ၊ သ္ၚိကၟိန်၊ ကေုာံ ကမ္မဏဳ တအ် ဖျေဟ် သ္ဂုတ်သွာတ် ပ္ဍဲကဵု ပရေင် သွံ ရာန် (Markets) ရ။

• သဘဴဓရ် ပရေင်ကဵုကေတ် ကေုာံ ပရေင်အာတ်မိက် (Supply and Demand): ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် မဖျေဟ် သ္ဂုတ်သွာတ် ၚုဟ်မး ကပေါတ် ရ။ ယဝ်ရ ကပေါတ် အောန် တုဲ မၞိဟ် မိက်ဂွံ ရာန် ဂၠိုင် မ္ဂး ၚုဟ် သၠုင် တိုန် ရ (Demand > Supply)။
• ပရေင် ပြိုင်ပကာန် (Competition): ဍေံ လ္ၚတ် ရံင် သၞောတ်ဝ် သွံ ရာန် နာနာ ဗီုကဵု သွံ ရာန် ပြိုင်ပကာန် ဍိုက်ပေင် (Perfect competition) ကေုာံ ပွမပိုင်ပြဳ မွဲဓဝ် (Monopoly) ရ။
• ပြသၞာ မာကေတ် လီုလာ် (Market Failure): ကာလ မာကေတ် သၠးပွး ဟွံမာန် ဖန်ဗဒှ် ဖဵု ခိုဟ် သွက် ဂကောံမၞိဟ် (ဥပမာ - ကမ္မဏဳ ပတိတ် ယက် ညိစ်ကြိက် ကဵု သဘာဝ) မ္ဂး၊ အလဵုအသဳ သ္ဒး လုပ် ထိင်ဒဝ် နကဵု သၞောဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး အခေါန် ရ။

၄။ မက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Macroeconomics)

မက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဝွံ ဍေံ လ္ၚတ် ရံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ရးနိဂီု အလုံ မွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠးတိ အလုံ မွဲ ရ။ ဍေံ စွံ အာရီု လတူ-

• သြန်လုပ် အလုံရးနိဂီု (GDP): ၚုဟ်မး ကပေါတ် ကေုာံ ဝန်ဆောင်မှု သီုဖအိုတ် မပတိတ် လဝ် ပ္ဍဲ ဍုင် မွဲ ပ္ဍဲ မွဲ သၞာံ။ ဍေံ ဒှ် သင်္ကေတ သွက်ဂွံ ၜတ် ကၞာတ် ဇမၞော် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ရ။
• ၚုဟ်မး ကပေါတ် သၠုင်တိုန် (Inflation): ပွမသၠုင် တိုန် ၚုဟ်မး ကပေါတ် နာနာ အလုံ မွဲ ဍုင်။ ယဝ် သၠုင် လောန် အာ မ္ဂး ၚုဟ်မး သြန် လှုဲ စှ်ေ အာ ရ။
• ပွမဟွံမွဲ ကု ကမၠောန် (Unemployment): လၟိဟ် မၞိဟ် မနွံ ပၟိက် ကမၠောန် ဆဂး ဂၠာဲ ကမၠောန် ဟွံဂွံ ရ။

ဇယား အဓိက: ပွမတၞဟ်ခြာ အကြာ မာက်ခရဝ် ကဵု မက်ခရဝ်

တင်ဂၞင်	မာက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Micro)	မက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Macro)
တင် အာရီု	ပူဂိုလ်၊ ကမ္မဏဳ၊ သ္ၚိကၟိန်	ရးနိဂီု၊ အလဵုအသဳ၊ ဂၠးတိ
ပြသၞာ အဓိက	ၚုဟ်မး ကပေါတ် မွဲမွဲ၊ ပရေင် ပြိုင်ပကာန်	GDP၊ Inflation၊ Unemployment
သဘဴဓရ်	Supply and Demand (သွက် ကပေါတ် မွဲ)	Aggregate Demand and Supply (အလုံ ဍုင်)

၅။ သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂမၠိုင် (Economic Systems)

ရးနိဂီု နာနာ တအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ဟွံတုပ် ညးသကအ် သွက်ဂွံ သောင် ကလး ပြသၞာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်-

1. ပရေင်ပိုန်ဒြပ် သၠးပွး (Free Market / Capitalism): အလဵုအသဳ ဟွံလုပ် ပါ။ ၚုဟ်မး ကေုာံ ပွမပတိတ် ဂှ် ဖျေဟ် သ္ဂုတ်သွာတ် နကဵု Supply & Demand ရ။ (ဥပမာ - ကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်)။
2. ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပညဳပညပ် (Command Economy / Socialism): အလဵုအသဳ ဒှ် ညး ဖျေဟ် ကိုန်စဳမာန် ကေုာံ ပိုင်ပြဳ ရုံစက် သီုဖအိုတ် ရ။ ညးတအ် ဖျေဟ် သ္ဂုတ်သွာတ် မု ဒး ပတိတ် ကေုာံ ၚုဟ် မုစိ ရ။ (ဥပမာ - ဍုင် ကိုဝ်ရဳယျာ သၟဝ်ကျာ)။
3. ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပံင်နှဴ (Mixed Economy): ဒှ် ပွမပံင်ကောံ လဝ် သၞောတ်ဝ် သီု ၜါ။ ကမ္မဏဳ သၠးပွး လေဝ် နွံ တုဲ، အလဵုအသဳ လေဝ် လုပ် ထိင်ဒဝ် ကဏ္ဍ အဓိက မပ္တံကဵု ပရေင် ပညာ၊ ပရေင် ထတ်ယုက် ကေုာံ သၞောဝ် အခေါန် ရ။ (ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ လၟုဟ် စကာ သၞောတ်ဝ် ဏအ် ရ)။

၆။ မူဝါဒ အလဵုအသဳ (Government Policies)

အလဵုအသဳ ကေုာံ ဘဏ် ဗဟဵု တအ် စကာ မူဝါဒ ၜါ သာ် သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ညံင် ဂွံ တန်ကြံင်-

• မူဝါဒ ဘဏ္ဍာရေး (Fiscal Policy): ဍေံ ဒှ် မူဝါဒ မဆေင် ကု ပွမကံက် အခေါန် (Taxes) ကေုာံ ပွမစကာ သြန် အလဵုအသဳ (Government spending) ရ။ ယဝ် ဍုင် ကပ် ဒိုက် မ္ဂး အလဵုအသဳ ဖအောန် အခေါန် တုဲ စကာ သြန် ဂၠိုင်ဂၠိုင် သွက်ဂွံ ရီု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ရ။
• မူဝါဒ ငွေကြေး (Monetary Policy): ဍေံ ဒှ် မူဝါဒ မထိင်ဒဝ် လဝ် နကဵု ဘဏ် ဗဟဵု (Central Bank) သွက်ဂွံ ထိင် လၟိဟ် သြန် ပ္ဍဲ ဍုင် ကေုာံ အတိုးနှုန်း (Interest rates) ရ။ ယဝ် ၚုဟ်မး သၠုင် လောန် မ္ဂး ဘဏ် ဗဟဵု သၠုင် ပတိုန် အတိုးနှုန်း သွက်ဂွံ ဖအောန် ပရေင် သုင်စောဲ ရ။

၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ (International Economics)

ပ္ဍဲ ခေတ် ဂၠးတိ (Globalization) ဏအ်، ဍုင် မွဲ ကဵု မွဲ ဆက်စပ် ဒၟံင် ညးသကအ် ရ-

• ပွမသွံရာန် ဂၠးတိ (International Trade): ဍုင် တအ် သွံ ရာန် ညးသကအ် ဟိုတ်နူ ညးတအ် နွံ ကု အစောံ မာန် ပတိတ် ကပေါတ် ဟွံတုပ် ညးသကအ် (Comparative advantage) ရ။
• အခေါန် အကံက် ကေုာံ ပရေင် စဵုဒၞာ (Tariffs and Protectionism): လ္ၚဵု ဍုင် တအ် ကံက် အခေါန် လတူ ကပေါတ် ဍုင် သ္အာင် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ကမ္မဏဳ အပ္ဍဲ ဍုင် ညးတအ် ရ။ ဂကောံ ဗီုကဵု ဂကောံ ပရေင်သွံရာန် ဂၠးတိ (WTO) တအ် ဂစာန် ဖအောန် ဖျေဟ် အခေါန် တအ် ဏအ် ရ။

၈။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ (Environmental Economics)

ကဏ္ဍ ဏအ် ဍေံ လ္ၚတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ရံင် ဗီုလဵု ကမၠောန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကောန်မၞိဟ် တအ် ဇီုကပိုက် လတူ သဘာဝ-

• ဖဵု ပရေံ လတူ သဘာဝ (Negative Externalities): ကာလ ရုံစက် မွဲ ပတိတ် ကပေါတ် တုဲ ပတိတ် ဓါတ် ယက် ညိစ်ကြိက် မ္ဂး၊ ဂကောံမၞိဟ် ဒး ဒုင် ဖဵု ပရေံ ဍေံ (ဥပမာ - ယဲ တအ်) ရ။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ညာတ် ကေတ် ဒဒှ်ရ ကမ္မဏဳ တအ် သ္ဒး ဒုင် လေဲ လေတ် သွက် အန္တရာယ် ဏအ် ဗီုကဵု ပွမဒး ကဵု "အခေါန် ကာဗောန်" (Carbon tax) ရ။

၉။ ပြသၞာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ခေတ်လၟုဟ် (Contemporary Economic Issues)

ပ္ဍဲ ရာစုသၞာံ ၂၁ ဏအ်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ ဒး ဆဵု ဂဗ ပြသၞာ တၟိတၟိ ဗွဲမဂၠိုင်-

• ပရေင် ဟွံတုပ်သၟဟ် (Economic Inequality): ပရေင် ဟွံတုပ်သၟဟ် အကြာ မၞိဟ် သိုက် ကဵု မၞိဟ် ဒိုက် ဍေံ ဇၞော် တိုန် လောန် အာ ရ။ သြန် ရတ် အလုံ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် စိုပ် အာ ပ္ဍဲ တဲ မၞိဟ် ၁% သၟး ရ။
• ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတယ် ကေုာံ AI (Digital Economy & AI): နဲပညာ ဉာဏ် လုပ် ပၠုပ် (AI) ကေုာံ စက် ယန္တရား တအ် ဍေံ ပြံင်လှာဲ ထောအ် သၞောတ်ဝ် ကမၠောန် တုဲ၊ လ္ၚဵု ဂွိင် ဖေက် ကမၠောန် ကောန်မၞိဟ် တအ် အောန် စှ်ေ အာ မာန် ရ။

၁၀။ လညာတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲ ဍုင်ဗၟာ ကေုာံ မန် (Economics in Myanmar and Mon State Context)

ရးနိဂီု ဍုင်ဗၟာ ဂှ် ဍေံ ဒှ် ဍုင် မစကာ လဝ် သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇဳ သာ် ပ္ဍဲ ဝင်-

• ပ္ဍဲ ခေတ် ကဝ်လဝ်နဳ ဂှ် ဒှ် သၞောတ်ဝ် သၠးပွး၊ ဆဂး ကြဴနူ သၞာံ ၁၉၆၂ (ခေတ် နေဝင်း) ဂှ် ဍုင်ဗၟာ ပြံင် အာ စကာ သၞောတ်ဝ် "ဂၠံင် တရဴ သဵုရှေယ်လေတ် ဗၟာ" (Burmese Way to Socialism) တုဲ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ဍုင် လီုလာ် အာ ဍိုက်က်ပေင်င် ရ။
• ပ္ဍဲ ခေတ် လၟုဟ်၊ ဍုင်ဗၟာ ကေုာံ တွဵုရး မန် တအ် စကာ သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပံင်နှဴ ကီု လေဝ်، ဟိုတ်နူ ပြသၞာ ပရေင် ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပၞာန် အပ္ဍဲ ဍုင် တုဲ၊ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ပိုန်ဒြပ် (Economic development) ဂှ် ဆုတ် ကလေင် ဒၟံင် ဗွဲမဇၞော်ကၠေင် ရ။ သၟာ ဗ္ၚ ကေုာံ ညး ကၠောန် ကမၠောန် မန် တအ် ဗွဲမဂၠိုင် သ္ဒး တိတ် အာ ဂၠာဲ ကမၠောန် ပ္ဍဲ ဍုင် ဍုင်သေံ (Thailand) ကေုာံ ဍုင် တၞဟ် တအ် ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• မာက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Microeconomics)
• မက်ခရဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Macroeconomics)
• ဝါဒ သြန်ရတ် (Capitalism)
• ဝါဒ သဵုရှေယ်လေတ် (Socialism)
• အလဵုအသဳ (Government)

နိဿဲ

• Mankiw, N. Gregory (2020). Principles of Economics (9th ed.). Cengage Learning. ISBN 978-0357038314.
• Samuelson, Paul A.; Nordhaus, William D. (2009). Economics (19th ed.). McGraw-Hill Education. ISBN 978-0073511290.
• Smith, Adam (1776). An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. W. Strahan and T. Cadell.
• Keynes, John Maynard (1936). The General Theory of Employment, Interest and Money. Macmillan.
• Krugman, Paul; Wells, Robin (2015). Economics (4th ed.). Worth Publishers.
• Stiglitz, Joseph E. (2012). The Price of Inequality: How Today's Divided Society Endangers Our Future. W. W. Norton & Company.
• Myint, Hla (1971). Economic Theory and the Underdeveloped Countries. Oxford University Press.
• ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်။ မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (Myanmar Investment Law, 2016).
• ခင်မောင်ညို (ဘောဂဗေဒ) (၂၀၁၀). ဘောဂဗေဒ မိတ်ဆက်. ရန်ကုန်: စိတ်ကူးချိုချို စာပေ.
• World Bank (2023). Myanmar Economic Monitor. Washington, DC: World Bank.