ပရေၚ်ပညာAI ကေုာံ ပရေၚ်ပညာမၞိဟ်ဗီုတၟေၚ်တဴ

ပရေၚ်ပညာAI ကေုာံ ပရေၚ်ပညာမၞိဟ်ဗီုတၟေၚ်တဴ (Artificial Intelligence & AGI)

ဝှာင်:Artificial intelligence (2).svg သင်္ကေတ ပရေၚ်ပညာAI (ဉာဏ်စက်) ကေုာံ ကွန်ရက်အာရုံ (Neural Networks)

ပရေၚ်ပညာAI ကေုာံ ပရေၚ်ပညာမၞိဟ်ဗီုတၟေၚ်တဴ (အၚ်္ဂလိက်: Artificial Intelligence and Artificial General Intelligence) ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍကိစ္စဇၞော်မွဲ ပ္ဍဲကဵု သိပ္ပံ ကောန်ပျူတာ မရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ် စက်ယန္တရား ကေုာံ ပရိုဂရမ် မၞုံကဵု ဉာဏ်ပညာ မတုပ်သၟဟ် ကုက္ဍဟ်မၞိဟ်ရ။ ပရေၚ်ပညာ AI (ဉာဏ်စက်) ဂှ် ဒှ်အရာမကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု (Algorithms) တုဲ ဍေံတံ ဖန်ဇန်၊ ချပ်ဗ္စာ၊ ကေုာံ ဗ္တောန်ကေတ် ပညာ နူကဵု တင်နင် (Data) တံမာန်ရ။ ပရေၚ်ပညာမၞိဟ်ဗီုတၟေၚ်တဴ (AGI) ဂှ် ဒှ်အဆင့် AI မသၠုင်အိုတ် မဒှ်အရာ ဍေံတံ ကၠိုဟ်ခိုဟ်အိုတ် ကေုာံ ဖန်ဇန်ပြသၞာ မတုပ်ကဵု ဉာဏ်မၞိဟ် ပ္ဍဲကဵု ကဏ္ဍနာနာမာန်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ဝွံ AI ဂှ် လုပ်ပါလုပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဘဝမၞိဟ်တံ ဇၟာပ်ဒၞာဲတုဲ သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ကေုာံ သုတေသန ပရူ AI ဝွံ ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန်ရ။

ပွံက်အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ အလုံအိုတ်သီု

ပရေၚ်ပညာ AI ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်နဲကဲ သိပ္ပံ ကေုာံ တေက်နဝ်လဝ်ဂျဳ မဖန်ဇန်လဝ် စက်ယန္တရား သွက်ဂွံ ကၠောန်ကမၠောန် မနွံပၟိက်ကဵု ဉာဏ်ပညာမၞိဟ် ဗီုကဵု ပရေၚ်ကၠိုဟ်အရေဝ်ဘာသာ၊ ပရေၚ်ဆဵုညာတ် (Computer Vision) ကေုာံ ပရေၚ်ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်တံရ။ AI ဂှ် ညးတံ ပါ်လဝ် ဂကူနာနာတုဲ၊ AI မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ်ဂကူ Narrow AI (AI အကဆံၚ်သဝ်) ရ။ ဍေံတံ ကၠောန်ကဵုမာန် ဆကမၠောန်မွဲကဏ္ဍဓဝ်ရ။ ဥပမာ - ကွဳစက်မစကာကေတ်တ် (Self-driving cars) ဟွံသေင်မ္ဂး ပရိုဂရမ် မကၠာဲဘာသာ (Translation programs) တံရ။

ပရေၚ်ပညာမၞိဟ်ဗီုတၟေၚ်တဴ (AGI - Artificial General Intelligence) မ္ဂးဂှ် ဒှ် AI မၞုံကဵု အစောံသတ္တိ မကၠိုဟ်ခိုဟ်အိုတ် ကေုာံ ဗ္တောန်ကေတ် ပညာ ပ္ဍဲကဵု ကဏ္ဍနာနာ မတုပ်သၟဟ် ကုမၞိဟ်တံရ။ AGI ဂှ် ဟွံဒှ်ကၠုင် ဍာံဍာံဏီတုဲ ဒှ်ဒၟံင် ပရေၚ်အတိုင်အဓိက ပ္ဍဲကဵု ပရေၚ်သုတေသန AI ရ။

ဝင် ကေုာံ ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်

ဝှာင်:Alan Turing photo.jpg

အလန် တူရိန် (Alan Turing) - မဒှ်မၞိဟ် မဖန်ဇန်လဝ် Turing Test ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၀

ဝင် ပရေၚ်ပညာ AI ဝွံ စပ္တံကၠုင် နူကဵု လဒေါဝ် ဗွဝ်ကၠံ ၂၀ ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၀ ဂှ် တၠပညာသၚ်္ချာ ကေုာံ သိပ္ပံကောန်ပျူတာ အလန် တူရိန် (Alan Turing) ချူပ္တိတ်လဝ် လိက်ကၞပ်မွဲ မဟီုစပ်ကဵု "Computing Machinery and Intelligence" တုဲ ညးဖန်ဇန်လဝ် "Turing Test" သွက်ဂွံ စမ်ၜတ် ဉာဏ်စက်ရ။

ယၟုမ္ဂး "Artificial Intelligence" ဂှ် စကာကၠာအိုတ် ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳ Dartmouth Conference ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၆ မကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု ဂျောန် မက်ကာသဳ (John McCarthy) ကေုာံ မိတ်သဟာဲညးတံရ။ နူဂှ်တုဲ ပရေၚ်သုတေသန AI ဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်လဝ် ၜိုန်ရ ဒးဆောမ်ဒး "AI Winter" (အခိင်သုတေသန AI ဒေါံဇူ ဟိုတ်နူ သြန်ဘဏ္ဍာ ဟွံမွဲ) လေဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀ လပါ်ဂှ် ဟိုတ်နူကဵု တင်နင် (Big Data) ကေုာံ ဒြဟတ်စက် (Computing Power) ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်တုဲ AI လေဝ် ကလေင်ဂျိုင်ကၠုင် နကဵု ဒြဟတ်ဇၞော်ဇၞော်ရ။

သၞာံ (Year)	သဘင် ကေုာံ အရာမက္တဵုဒှ် (Event)	အဓိပ္ပါယ် (Description)
၁၉၅၀	Turing Test ဖန်ဇန်	အလန် တူရိန် ဖန်ဇန် နဲကဲစမ်ၜတ် ဉာဏ်စက်
၁၉၅၆	Dartmouth Conference	ယၟု "AI" ဂှ် စကာကၠာအိုတ်
၁၉၉၇	Deep Blue ဇၞး ဂိမ်းစှ်တြင်	စက်ကောန်ပျူတာ IBM Deep Blue ဇၞး မၞိဟ်ချန်ပီယံ
၂၀၁၂	Deep Learning ဇၞော်မောဝ်	ကွန်ရက်အာရုံ (Neural Networks) ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်
၂၀၂၂	ChatGPT ပ္တိတ်	ဂကောံ OpenAI ပ္တိတ် Generative AI မဇၞော်မောဝ်

သဇိုင်သဘဴဓဝ်ဂမၠိုင်

သဇိုင်သဘဴဓဝ် အဓိက ပ္ဍဲကဵု AI ဂှ် ဒှ် **စက်ဗ္တောန်ပညာ (Machine Learning - ML)** ကေုာံ **ဇာနှိက်ဆက်စၠောံ (Neural Networks)** ရ။

• အလဂဝ်ရဳသမ် (Algorithms): ဒှ်သၞောတ်ဝ် မဖန်ဇန်လဝ် သွက်ဂွံ ပ္တိတ်သွဟ် နူကဵု တင်နင်။
• တင်နင် (Data): စက်တံ ဒးနိဿဲ ကုတင်နင် ဗွဲမဂၠိုင် သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ကေုာံ ဗ္တောန်ကေတ် ပညာ။
• ဇာနှိက်ဆက်စၠောံ (Neural Networks): ဒှ်သၞောတ်ဝ်မွဲ မဖန်ဇန်လဝ် နကဵုဗီုပြင် က္ဍဟ်မၞိဟ်တုဲ၊ ဍေံတံ ပါ်ပရး တင်နင် နကဵု ထပ်နာနာ (Layers) သွက်ဂွံ ကၠိုဟ်အဓိပ္ပါယ် ဗွဲမဇြိုဟ်နက်ရ။

ကဏ္ဍအဓိက ကေုာံ ဂကူဂမၠိုင်

ဗီုပြင် ဇာနှိက်ဆက်စၠောံ (Neural Network) မၞုံကဵု ထပ်နာနာ

ပရေၚ်ပညာ AI ဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု ကဏ္ဍအဓိက ဗွဲမဂၠိုင်ရ-

1. စက်ဗ္တောန်ပညာ (Machine Learning - ML): ဒှ်နဲကဲ မကဵုစက်တံ ဗ္တောန်ကေတ် ပညာ နူကဵု တင်နင် နကဵုအလဵုအလဵုရ။ 2. ပရေၚ်ဗ္တောန်ဇြိုဟ်နက် (Deep Learning): ဒှ်ကဏ္ဍမွဲ ပ္ဍဲ ML မစကာ ဇာနှိက်ဆက်စၠောံ မၞုံကဵု ထပ်ဗွဲမဂၠိုင်။ 3. ပရေၚ်ကၠိုဟ်အရေဝ်ဘာသာ (Natural Language Processing - NLP): ဒှ်နဲကဲ မဖန်ဇန်လဝ် သွက်စက် ဂွံကၠိုဟ်၊ ဗှ်၊ ကေုာံ ဟီုအရေဝ် မၞိဟ်တံမာန်။ (ဥပမာ - Siri, Alexa, ChatGPT) 4. ရဝ်ဗတ် (Robotics): ဒှ်ပရေၚ်ပံင်စပ် AI ကေုာံ စက်ယန္တရား သွက်ဂွံ ကၠောန်ကမၠောန် မနွံကဵု ဒြဟတ်ကာယ။ 5. ပရေၚ်ဆဵုညာတ်စက် (Computer Vision): ဒှ်အစောံသတ္တိ မကဵုစက်တံ ညာတ် ကေုာံ ကၠိုဟ် ဗီုရုပ် ကေုာံ ဝဳဒဳယော (Video)ရ။

နဲကဲသုတေသန ကေုာံ လွပ်ဂမၠိုင်

သုတေသန AI ဂှ် သုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ကဏ္ဍနာနာ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ရ။

• ပရေၚ်ထတ်ယုက် (Healthcare): AI ဂှ် ရီုဗင် စမ်ၜတ် ယဲ (Diagnosis) နူကဵု ဗီုရုပ် X-ray ကေုာံ သုတေသန ဂဥုဲတၟိရ။
• ပရေၚ်ဘဏ္ဍာ (Finance): AI စကာ သွက်ဂွံ ဆိင်ဆ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ကေုာံ ရံင်စံင် စဵုဒၞာ ပရေၚ်လီဠာန် (Fraud detection)။
• ပရေၚ်ပၠံၚ်ဗစိုပ်တရဴ (Transportation): ကွဳစက်မစကာကေတ်တ် (Autonomous vehicles) တံဂှ် စကာ AI သွက်ဂွံ မင်မွဲ ပရေၚ်ဂီုကၠီု ပ္ဍဲဂၠံင်ရ။
• ပရေၚ်ပညာ (Education): AI ဖန်ဇန်လဝ် သၞောတ်ဝ်ဗတောန်ပညာ (Personalized learning) မကိတ်ညဳကဵု ကုကွးဘာ ဇၟာပ်ပ်မၞိဟ်ရ။

အရာမဂၠာဲဆဵု ကေုာံ ပရေၚ်ပါလုပ်ဂမၠိုင်

ပ္ဍဲကဵု ဝင် AI ဂှ် အရာမဂၠာဲဆဵု အဓိက နွံဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ပရိုဂရမ် AlphaGo နူကဵု ကုမ္ပဏဳ Google DeepMind ဇၞးကၠုင် မၞိဟ်ချန်ပီယံ ပ္ဍဲကဵု ဂိမ်း Go (ဂိမ်းဗုတ်) မဒှ်အရာ မၞုံကဵု ပရေၚ်ချပ်စင်ခြာ မဇြိုဟ်နက်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၀ လပါ်ဂှ် တေက်နဝ်လဝ်ဂျဳ မကော်စ Large Language Models (LLMs) ဗီုကဵု GPT-3, GPT-4 တံဂှ် ပ္တိတ်ကၠုင် အစောံသတ္တိ မကၠောန်ဗဒှ် လိက်၊ ကဗျ၊ ကေုာံ Code ပရိုဂရမ် မတုပ်သၟဟ် ကုမၞိဟ်တံရ။

ပရေၚ်ဆက်စပ် ကုဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ ပရေၚ်ပညာ

ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် AI ဂှ် သ္ပကဵု ပရေၚ်ပြံင်လှာဲ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ ပညာရေး (ပရေၚ်ပညာ) ရ။ အရာခိုဟ်ဂှ် AI ရီုဗင်ကဵု ကမၠောန်လောဲသွာတိုန် ကေုာံ ပ္တိတ်ကမၠောန် ဂၠိုင်တိုန်ရ။ ဆဂး ပြသၞာမက္တဵုဒှ်မာန်ဂှ် ပရေၚ်ကမၠောန် (Jobs) ဗွဲမဂၠိုင် စက်တံ ကၠောန်ကေတ်မာန်တုဲ မၞိဟ်တံ အောန်စှ်ေ ပ္ဍဲမကၠောန်ကမၠောန်မာန်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပရေၚ်ပညာဂှ် AI နွံကဵု အစောံသတ္တိ မရီုဗင် ညးဗတောန်ပညာတံကီုလေဝ်၊ ပြသၞာ ပရေၚ်ကူစၠောံ (Plagiarism) ကေုာံ ပရေၚ်ကျာ်သြဳ (Ethics) ဂှ် ဒှ်အရာ မဒးစွံသတိရ။

ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် ခေတ်လၟုဟ် ကေုာံ တေက်နဝ်လဝ်ဂျဳ

ခေတ်လၟုဟ်ဝွံ AI ပြံင်လှာဲကၠုင် ဒှ် Generative AI ရ။ ဍေံတံဂှ် ဟွံသေင်ကဵု ဆမလ္ၚတ်ပညာမွဲဓဝ်၊ ဍေံတံ ဖန်ဇန်ပ္တိတ် အရာတၟိ ဗီုကဵု လိက်၊ ဗီုရုပ်၊ ရမျာၚ် ကေုာံ ဝဳဒဳယော (Video) မာန်ရ။ ဗီုကဵု Midjourney ကေုာံ DALL-E တံဂှ် ဍေံတံ ဖန်ဇန် ဗီုရုပ်အနုသုခုမ နူကဵု တင်နင်လိက်မာန်ရ။ တေက်နဝ်လဝ်ဂျဳဏအ် ဇၞော်မောဝ်ပြဟ်လောန်တုဲ အလဵုအသဳ ဍုင်နာနာတံ ဒးဖျေံကၠုင် သၞောဝ်ဥပဒေ (AI Regulations) သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ပရေၚ်ဂီုကၠီုရ။

ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် ကေုာံ ပြသၞာ

အနာဂတ် ပရေၚ်ပညာ AI ဂှ် ဇၞော်မောဝ်ဒၟံင် သွက်ဂွံ က္တဵုဒှ် ပရေၚ်ပညာမၞိဟ်ဗီုတၟေၚ်တဴ (AGI) ရ။ AGI က္တဵုဒှ်ကၠုင်မ္ဂး ဍေံတံ ပသောၚ် ပြသၞာဂၠးတိ ဗီုကဵု ရာသဳဥတုပြံင်လှာဲ (Climate change) ကေုာံ ယဲဝေဒနာတံ မာန်ရ။ ဆဂး ပြသၞာဇၞော်အိုတ်ဂှ် "AI Alignment" (ပရေၚ်ကိတ်ညဳကဵု AI) ရ။ ယဝ်ရ AI မၞုံကဵု ဉာဏ်သၠုင်နူမၞိဟ်တံ ဟွံကိတ်ညဳ ကုသဘဴဓဝ်မၞိဟ်မ္ဂး ဍေံဒှ် ဘေးအန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် သွက်ဂကူမၞိဟ် (Existential risk) မာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေၚ်သုတေသန ပရေၚ်ဂီုကၠီု AI (AI Safety) ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ အရာဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲအနာဂတ်ရ။

လိက်ပတိုန်စပ်

• [(https://en.wikipedia.org/wiki/Artificial_intelligence) English Wikipedia: Artificial Intelligence]
• [(https://en.wikipedia.org/wiki/Artificial_general_intelligence) English Wikipedia: Artificial General Intelligence]
• [(https://www.coursera.org/learn/ai-for-everyone) AI for Everyone by Andrew Ng (Coursera)]