ပရဳမဳယာလိဂ်
| ဂကူ ပရေင်ကာယဗလ | မခ္ဍံကျာ (Football) |
|---|---|
| စဒက်ပ္တန် | ၂၀ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၉၉၂ |
| ဍုင် | အင်္ဂလာန် (England) |
| လၟိဟ် ဂကောံ | ၂၀ ဂကောံ |
| စှ်ေ ကဆံင် | အဳအေဖ်အေဝ် ချာန်ပဳယာန်ရှေပ် (EFL Championship) |
| ဇၞးလာပ် (ဂၠိုင်အိုတ်) | မာန်ချေတ်သတာ ယူနိုက်တေတ် (၁၃ ဝါ) |
ပရဳမဳယာလဳဂ် (အၚ်္ဂလိက်: Premier League) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ပေါဲပြိုင် မခ္ဍံကျာ (Football) သွက် ဂကောံကလာပ် ပ္ဍဲ ဍုင်အင်္ဂလာန် မၞုံကဵု ကဆံင် သၠုင်အိုတ် ရ။ ပေါဲပြိုင် ဏအ်ဝွံ ဍေံ နွံ ၂၀ ဂကောံ တုဲ၊ ဍေံ သုင်စောဲလဝ် သၞောတ်ဝ် ပြိုင်ပ္ကာန် တိုန် ကေုာံ စှ်ေ (Promotion and Relegation) မွဲစွံ ကု ပေါဲပြိုင် အဳအေဖ်အေဝ် (EFL) ရ။
ပ္ဍဲ ခေတ်လၟုဟ်၊ ပရဳမဳယာလဳဂ် ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ ပေါဲပြိုင် ကာယဗလ သၟး ယျ။ နူကဵု လညာတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် မ္ဂး၊ ဍေံ ဒှ် ပေါဲပြိုင် ကာယဗလ မၞုံကဵု ၚုဟ်မး သြန် လုပ် မဂၠိုင်အိုတ် ကေုာံ မၞိဟ် ဗဵု လ္ၚတ် မဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးကဝ် ရ။
၁။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (History and Formation)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပေါဲပြိုင် ပရဳမဳယာလဳဂ် ဝွံ ဍေံ စပ္တံ က္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂၀ ဖေဖဝ်ဝါရဳ သၞာံ ၁၉၉၂ ရ။
- ကိုပ်ကၠာ နူဂှ်၊ ပေါဲပြိုင် မခ္ဍံကျာ အင်္ဂလာန် ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ယၟု "First Division" နူကဵု သၞာံ ၁၈၈၈ ရ။
- ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၂ ဂှ်၊ ဂကောံ ကလာပ် မၞုံကဵု ကဆံင် သၠုင်အိုတ် တအ် ဍေံတအ် ပါ်တိတ် နူကဵု Football League တုဲ ဒက်ပ္တန် လဝ် "Premier League" တၟိ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ အခေါင် သြန် မတိတ် နူကဵု ပရေင်ဗလး ရုပ်ဒမျိုင် (Television broadcasting rights) မဇၞော်မောဝ် လောန်ကာဲ ရ။
၂။ သၞောတ်ဝ် ပြိုင်ပ္ကာန် (Competition Format)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သၞောတ်ဝ် ပေါဲပြိုင် ပရဳမဳယာလဳဂ် ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန်လဝ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ်ဏအ် ရ -
- လၟိဟ် ပွဲ: ဂကောံကလာပ် ၂၀ ဝွံ ဍေံတအ် ဒး ပြိုင်ပ္ကာန် ရေင်သ္ကအ် သီုဖအိုတ် ၃၈ ပွဲ ပ္ဍဲ မွဲ ရာသဳ (နူ ဂိတု သြဂုတ် စဵုကဵု ဂိတု မေ) ရ။
- တင်စၟတ် (Points): ဇၞး မ္ဂး ကလိဂွံ ၃ တင်၊ တုပ် မ္ဂး ကလိဂွံ ၁ တင်၊ ကျ မ္ဂး ကလိဂွံ ၀ တင် ရ။
- တိုန် ကဵု စှ်ေ: ဂကောံ ၃ ဂကောံ မၞုံကဵု တင်စၟတ် အောန်အိုတ် ပ္ဍဲ သၟဝ် ဂှ် ဍေံ ဒး စှ်ေအာ ကဆံင် ပေါဲပြိုင် ချာန်ပဳယာန်ရှေပ် (EFL Championship) တုဲ၊ ဂကောံ ၃ ဂကောံ နူကဵု ချာန်ပဳယာန်ရှေပ် ဂှ် ဍေံ ဂွံ တိုန် ကၠုင် စၞး ရ။
၃။ ဖဵုလပါ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Economic and Cultural Impact)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ရံင် နူကဵု လညာတ် ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ မ္ဂး၊ ပရဳမဳယာလဳဂ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဥပမာ ခိုဟ်အိုတ် သွက် "ပရေင်ပြားဇး ဂၠးကဝ်" (Globalization) ရ -
- ယေန်သၞာင် မဟွံမွဲ ကု ပယျဵု (Borderless Culture): ပရဳမဳယာလဳဂ် ဝွံ ဍေံ ဗလးကဵု ပ္ဍဲ ရးနိဂီု ၂၁၂ ဍုင် တုဲ၊ ညးဗဵုလ္ၚတ် နွံ လၟိဟ် ၜိုတ် ၄.၇ ဗဳလဳယာန် ရ။ အရာဏအ်ဝွံ ဍေံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု ညံင် မၞိဟ် ပ္ဍဲ အာရှ (ဥပမာ - ဍုင်သေံ၊ ဍုင်ဗၟာ) ဂွံ ဒုင်စသိုင် ကေုာံ ထံက်ပင် ကလာပ် အင်္ဂလာန် တအ် ညံင်ရဴ ဒှ် ဂကောံ ဇကု ကီု ရ။
- အဝဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economic Power): ကလာပ် ပရဳမဳယာလဳဂ် တအ်ဂှ် ဍေံတအ် မၞုံကဵု ၚုဟ်မး သြန် ဇၞော်မောဝ် ဗွဲမလောန် တုဲ၊ ဍေံ မာန် ရာန် ကေတ် သၟာဝေင် မခိုဟ်အိုတ် နူကဵု အလုံမွဲ ဂၠးကဝ် ရ။ ဍေံ ဒှ် သၞောတ်ဝ် မဏ္ဍလ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မခ္ဍံကျာ ဂၠးကဝ် ရ။
၄။ ဂကောံ မအံင်ဇၞးဂၠိုင်အိုတ် (Most Successful Clubs)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စပ္တံ နူ သၞာံ ၁၉၉၂ စဵုကဵု လၟုဟ်၊ ဂကောံကလာပ် ၇ ဂကောံ သၟး ဍေံ ကလိဂွံလဝ် လာပ် ပရဳမဳယာလဳဂ် ရ -
- မာန်ချေတ်သတာ ယူနိုက်တေတ် (Manchester United) - ၁၃ ဝါ
- မာန်ချေတ်သတာ သဳတဳ (Manchester City) - ၈ ဝါ
- ချေဝ်သဳ (Chelsea) - ၅ ဝါ
- အာသေန်နယ် (Arsenal) - ၃ ဝါ
- ဗလာက်ဗာန် ရဝ်ဗာ (Blackburn Rovers) - ၁ ဝါ
- လေတ်သတာ သဳတဳ (Leicester City) - ၁ ဝါ
- လဳဗာပူ (Liverpool) - ၁ ဝါ
ဆက်ဗှ်ညိ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- မခ္ဍံကျာ (Football)
- ပရေင်မၞိဟ် (Sociology)
- ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးကဝ် (Global Economics)
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Conn, D. (2004). The Beautiful Game?: Searching for the Soul of Football. Yellow Jersey Press.
- Robinson, J. (2006). The Official History of the Premier League. Carlton Books.