ပဝ်လသဳ အလဵုအသဳ
ပဝ်လသဳ အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ပဝ်လသဳ မှာဇန် (အၚ်္ဂလိက်: Government Policy / အၚ်္ဂလိက်: Public Policy) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်လၟေင်ကမၠောန်၊ သ္ဂုတ်သွာတ်၊ သၞောဝ်ဥပဒေ၊ ကေုာံ ပရေင်ဖန်ဇန် ဘဏ္ဍာ မဖျေံလဝ် နကဵု အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဌာနအုပ်ဓုပ် ဍုင် သွက်ဂွံ သောင်ကလး ပြဿနာ ပရေင်မၞိဟ်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဂမၠိုင်ရ။ ပဝ်လသဳဝွံ ဒှ်လွဟ် အဓိက အလဵုအသဳတအ် မစကာ သွက်ဂွံ အုပ်ဓုပ် ဍုင် ကေုာံ ဖျေံလဒက်ပ္တန် (Structure) သွက် ဂကောံမၞိဟ်ရ။
ပ္ဍဲလညာတ် သိပ္ပံမၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်နှဴရဴဗေဒ မ္ဂး၊ ပဝ်လသဳ အလဵုအသဳဝွံ ဟွံသေင် ဆအရာ မဖန်ဇန်ကဵု ဖဵုခိုဟ် သွက်မှာဇန် မွဲဓဝ်သၟးတုဲ၊ ဍေံဒှ် ဗီုပြင် မထ္ၜးကဵု ဒြဟတ် အဝဵုအာဏာ (Power Dynamics) အကြာ ယေန်သၞာင် မဇၞော် (Dominant Culture) ကေုာံ ယေန်သၞာင် ကောန်ဍောတ် (Minority Culture) တအ်ရ။ ပဝ်လသဳတအ်ဝွံ ကဵုဖဵုခိုဟ် ကု ဂကောံမၞိဟ် လ္ၚဵုမာန်တုဲ၊ သီုကဵု မကၟာတ်လဒဵု အခေါင်အရာ ဂကောံမၞိဟ် လ္ၚဵု တအ် မာန်ကီုရ။
သဇိုင်လညာတ် တၠပညာဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ဂွံ သ္ၚဳဂၠိပ် သဘဴဓဝ် ပဝ်လသဳ အလဵုအသဳဂှ် တၠပညာ သိပ္ပံပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ယေန်သၞာင်တအ် စကာ လညာတ်သဇိုင် နာနာသာ်ရ-
- လညာတ် ပရေင်အုပ်ဓုပ် (Governmentality): တၠပညာ ပြင်သေတ် မဳရှေလ် ဖူကဝ် (Michel Foucault) ဟီုလဝ် "ပဝ်လသဳ ဟီုဂှ် ဒှ်နဲကဲ အလဵုအသဳတအ် မဖန်ဗဒှ် စိုတ်ဓါတ်၊ အခိုက်အလိုက် ကေုာံ ပရေင်တီကၠိုဟ် ကောန်ဍုင်တအ် ညံင်ဂွံ ဗက်စ သၞောတ်ဝ် အဝဵုအာဏာ အလဵုအလဵုဍေံ (Self-regulation)" ရ။ အလဵုအသဳတအ် ဟွံဒးစကာ ဒြဟတ်မ္ၚိုဟ် လၟိုန်တုဲ ညးတအ် စကာ ပဝ်လသဳ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် သွက်ဂွံ အုပ်ဓုပ်ရ။[၁]
- ဒြဟတ်ဓလီု လဒက်ပ္တန် မတုပ်သၟဟ် (Coercive Isomorphism): ပဝ်လသဳ အလဵုအသဳဝွံ ဒှ်ဒြဟတ်ဓလီု အဓိက မပ္ဍဵုပ္ဍိုက်ကဵု ဂကောံအုပ်ဓုပ်၊ ဘာဗတောန်လိက်၊ ကေုာံ ဂကောံမှာဇန် ဍောတ်တ်တအ် ညံင်ဂွံ ပြံင်လှာဲ ဗီုပြင် ညးတအ် ညံင်ဂွံ တုပ်သၟဟ် ကု သၞောတ်ဝ် အလဵုအသဳရ။ ဂကောံ မဟွံဗက်စ ပဝ်လသဳတအ်ဂှ် ဟွံကလိဂွံ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ တရာဲဝင် ရ။
ဂကူ ပဝ်လသဳ မဆေင်ကဵု ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဂကူ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲဍုင် မၞုံကဵု ဂကူ ကေုာံ ယေန်သၞာင် နာနာ (Multicultural States) တအ်မ္ဂး၊ အလဵုအသဳတအ် ဖျေံ ပဝ်လသဳ မဆက်စပ် ကု ယေန်သၞာင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ-
- ပဝ်လသဳ ပွမသီကေတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပံင်နှဴ (Assimilation Policy): ဒှ်ပဝ်လသဳ မရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် "မွဲဍုင်၊ မွဲဂကူ၊ မွဲအရေဝ်ဘာသာ" ရ။ ဥပမာ - ပဝ်လသဳ မကၟာတ်လဒဵု ဟွံကဵု ဗတောန် အရေဝ်ဘာသာ ကောန်ဍောတ် ပ္ဍဲဘာအလဵုအသဳ။ ဏအ်ဝွံ ဒှ်ပွမစကာ ဒြဟတ်ဓလီု ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political Coercion) လတူ ဂကူကောန်ဍောတ်တအ်ရ။
- ပဝ်လသဳ ပွမပံင်ကောံ (Integration Policy): ယေန်သၞာင် ကောန်ဍောတ်တအ် နွံအခေါင် မင်မွဲ အခိုက်ကၞာ ညးတအ် ပ္ဍဲသ္ၚိဌာန်ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ သွာင်မှာဇန်မ္ဂး ဒးဗက်စ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ စံင်ၜတ် (Standard) ရ။
- ပဝ်လသဳ ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Policy): ဒှ်ပဝ်လသဳ မဒုင်တဲ ကေုာံ စၟတ်သမ္တီ အခေါင်အရာ ယေန်သၞာင် တၞဟ်ခြာ သီုဖအိုတ် တုပ်သၟဟ်ရ။ အလဵုအသဳ ကဵုအရီုအဗင် သွက်ဂွံ မင်မွဲ လိက်ပတ် ကေုာံ အခိုက်ကၞာ ဂကူကောန်ဍောတ်တအ်ရ။ (ဥပမာ - ပဝ်လသဳ ဍုင်ကနေဒါ)။
အကျဵုသက်ရောက် လတူ ယေန်သၞာင် ကောန်ဍောတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကာလ အလဵုအသဳ (မဗွဲမဂၠိုင် မဒှ် ယေန်သၞာင် မဇၞော်) ဖျေံ ပဝ်လသဳ မဟွံစွံသတိ လတူ ယေန်သၞာင် ကောန်ဍောတ်တအ်မ္ဂး၊ ဍေံကဵု ဖဵုပရေအ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ-
- ပရေင်စွံလပါ်ဇိုင် (Marginalization): ဂကူကောန်ဍောတ်တအ် ဒးဒုင် ဖအောန်ဖျေံ အခေါင်အရာ၊ ဘဏ္ဍာ ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်။
- ပွမပလီု လက်သဏ် ဂကူ (Loss of Identity): ပဝ်လသဳ ပရေင်ပညာ မဟွံကဵု ဗတောန် လိက်မိမဂှ် ပလီုကၠေအ် လက်သဏ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ ညးတအ် ပ္ဍဲမွဲ အဆက်မၞိဟ် မာန်ရ။
ပရေင်တဝ်စၞေဟ် ကေုာံ ဗျူဟာ ဂကူကောန်ဍောတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အကြာ ပဝ်လသဳ အလဵုအသဳ မတေင်ကြပ်တအ်ဂှ်၊ ယေန်သၞာင် ကောန်ဍောတ်တအ် စကာ နဲကဲ သွက်ဂွံ ဂျိုင်တန်တဴရ-
- ဗျူဟာ ပွမပံင်နှဴ (Strategic Hybridity): ညးတအ် ဒ္ဂေတ်ဗက် ပဝ်လသဳ အလဵုအသဳ ပ္ဍဲကဵု ကဆံင် လ္ၚဵု သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ဘဏ္ဍာ၊ ဆဂး ညးတအ် ပံင်နှဴစုတ် လိက်ပတ် ကေုာံ အခိုက်ကၞာ ညးတအ် အပ္ဍဲဂှ်ရ။
- ပရေင်တန်ကြန် ဂကောံအုပ်ဓုပ် (Institutional Resilience): ညးတအ် ဒက်ပ္တန် ဂကောံမှာဇန်၊ ဂကောံသာသနာ (ဥပမာ - ရာမညနိကာယ ပ္ဍဲဂကူမန်) ကေုာံ လဒက်ပ္တန် မဟွံဒုင်သဇိုင် လတူ အလဵုအသဳ သွက်ဂွံ ကၠောန်ဗဒှ် ပဝ်လသဳ အလဵုဇကု ကေုာံ မင်မွဲ လက်သဏ် ညးတအ်ရ။
တင်နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Foucault, Michel (1991). Governmentality. In The Foucault Effect: Studies in Governmentality. University of Chicago Press.