ထလာ်တိတ်အာနကဵုမာတိကာညိ

ပဝ်လဳနဳရှာ ပြင်သေတ်

နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ
ပဝ်လဳနဳရှာ ပြင်သေတ်
Polynésie française (ပြင်သေတ်)
Porinetia Farani (တာဟဳတဳ)
အလာံ ပဝ်လဳနဳရှာ ပြင်သေတ်   တဆိပ် ပဝ်လဳနဳရှာ ပြင်သေတ်
အလာံ ကေုာံ တဆိပ်ဒေသ
ဒၞာဲဒေသ ပဝ်လဳနဳရှာ ပြင်သေတ် ပ္ဍဲ သမုဒ္ဒရာ ပါသဳဖိတ်
ဒၞာဲဒေသ ပဝ်လဳနဳရှာ ပြင်သေတ် ပ္ဍဲကဵု သမုဒ္ဒရာ ပါသဳဖိတ်
ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်မဇၞော်အိုတ် ပါပဳတေ (Papeete)
ဘာသာစကား ရုင် ဘာသာပြင်သေတ်
ဘာသာစကား ဒေသ ဘာသာ တာဟဳတဳ (Tahitian)
သၞောတ် အုပ်ဓုပ် ရးဒေသ မ္ၚးဍုင် ပြင်သေတ် (Overseas collectivity of France)
သမ္မတ (ပြင်သေတ်) အေန်မာန်နူအေဝ် မာခရွန် (Emmanuel Macron)
သမ္မတ ဒေသ မဝ်အေတုဲ ဘရဝ်သာသန် (Moetai Brotherson)
ဗွိုက်အနာံ (Area) ၄,၁၆၇ စတုရံ ကဳလိုဝ်မဳတာ
လၟိဟ်မၞိဟ် (ၜိုတ်စၟတ်) ၂၇၈,၀၀၀ ပြင်
သြန် CFP franc (XPF)
ဇြောန် အခိင် UTC-10 စဵုကဵု UTC-9

ပဝ်လဳနဳရှာ ပြင်သေတ် (အၚ်္ဂလိက်: French Polynesiaပြင်သေတ်: Polynésie française) ဝွံ ဒှ် ရးဒေသ မ္ၚးဍုင် (Overseas collectivity) မပိုင်ပြဳလဝ် နကဵု ဍုင်ပြင်သေတ် မနွံ ပ္ဍဲကဵု သမုဒ္ဒရာ ပါသဳဖိတ် လပါ်သၠုင်ကျာ ကေုာံ မပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု တိုက် အဝ်သဳယေနဳယျာ ရ။ ဍေံဝွံ ပ္ကောံစွံလဝ် ဂကောံတကအ် သီုဖအိုတ် ၁၁၈ တကအ် မနွံကဵု ဗွိုက်အနာံ တိဍာ် မလှဲလး ဗွဲမလောန်ရ။

တကအ် မဇၞော်အိုတ် ကေုာံ မၞိဟ်မမံင်ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု ရးဒေသဏအ်ဂှ် ဒှ် တကအ် တာဟဳတဳ (Tahiti) တုဲ ဍုင်ဇၞော် ပါပဳတေ (Papeete) ဂှ် နွံလတူ တကအ်ဏအ်ရ။

ပဝ်လဳနဳရှာ ပြင်သေတ် ဝွံ နွံကဵု ဝၚ်အတိက် မဗဗိုန်လဝ် နကဵု ပရေင်ပြံင်ဆောတ် ညးဒေသ ပဝ်လဳနဳရှာ (Polynesian migration) မဒှ် အရာသ္ဂေဟ်သွဟ်မွဲရ။

  • အခိင်ကိုပ်ကၠာ (Early Settlement): ၜိုတ် ဘဳသဳ ၁၅၀၀ စဵုကဵု အေဒဳ ၃၀၀ အကြာဂှ် ကောန်ဂကူ အဝ်သတြဝ်နဳရှာ (Austronesian peoples) တအ် စိုပ်ကၠုင်တုဲ စမံင်တဴ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံတကအ်ဏအ်ရ။ ညးတအ်ဝွံ အာကၠုင် နကဵု က္ၜင်ကြေက် တုဲ ပ္တန်လဝ် ယေန်သၞာင် အခိုက်ကၞာ မခိုင်ကၠိုက်ရ။
  • အခိင် ဥရောပ စိုပ် (European Arrival): ပ္ဍဲသၞာံ ၁၅၂၁ ဂှ် သၟာအာတရဴ ဥရောပ မနွံယၟု ဖာဒဳနာန် မာဂျေလလာန် (Ferdinand Magellan) စဆဵု တကအ်ဏအ်ရ။ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၆၇ ဂှ် သၟာက္ၜင် ဗြိတိန် သာမျူအေဝ် ဝေါလဳသ် (Samuel Wallis) ကေုာံ သၞာံ ၁၇၆၉ ဂှ် ကာပ်တိန် ဂျိမ်းသ် ကွတ် (James Cook) တအ် စိုပ်ကၠုင် လ္ၚတ်လဝ်ရ။
  • သၟဝ်တဲ ပြင်သေတ် (French Rule): ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၄၂ ဂှ် ဍုင်ပြင်သေတ် သီကေတ် တကအ် တာဟဳတဳ ကေုာံ တကအ်ဆက်စပ်တအ် နဒဒှ် ဒေသစဵုဒၞာ (Protectorate) ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၆ ဂှ် ပြံင်လှာဲစၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ရးဒေသ မ္ၚးဍုင် (Overseas territory) တုဲ၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၃ ဂှ် ကလိဂွံ အခေါင်အုပ်ဓုပ် ရးဒေသ မ္ၚးဍုင် ပြင်သေတ် (Overseas collectivity) ရ။

ပထဝဳ ကေုာံ ဒတန် (Geography)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ဒေသဏအ်ဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု ဂကောံတကအ် အဓိက (၅) ဂကောံရ -

  • ဂကောံတကအ် သိုဝ်သိုက်တဳ (Society Islands) - တကအ် တာဟဳတဳ (Tahiti) ကေုာံ ဗိုဝ်ရာ ဗိုဝ်ရာ (Bora Bora) ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံဏအ်။
  • ဂကောံတကအ် တူအာမဝ်တူ (Tuamotu Archipelago)
  • ဂကောံတကအ် ဂါမ်ဗဳယာ (Gambier Islands)
  • ဂကောံတကအ် မာကေသာသ် (Marquesas Islands)
  • ဂကောံတကအ် အဝ်သတြေဝ် (Austral Islands)

ပရေင်အာတရဴ ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Tourism & Economy)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အဓိက အလုံမွဲဒေသဝွံ တန်တဴဒၟံင် လတူ ပရေင်အာတရဴ ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။

  • ဟဝ်တေဝ် လတူဍာ် (Overwater Bungalows): တကအ် ဗိုဝ်ရာ ဗိုဝ်ရာ (Bora Bora) ကေုာံ မဝ်ရဳယာ (Moorea) တအ်ဂှ် ပြာကတ်လောန် သွက် ဟဝ်တေဝ် ကေုာံ တိုက်တာ မသြိုင်လဝ် လတူ ဍာ်ၜဳ ဇေတ်တ်ရ။ ဒေသဏအ်ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲကၟုဲတအ် မဒးဂၞပ်အိုတ် သွက် အခိင်တရဴ သၞက်ကရောဲ (Honeymoon) ရ။
  • ပုလဲလမ္စံက် (Black Pearls): ပါဲနူ ပရေင်အာတရဴတုဲ၊ ပရေင်လွဳ ပုလဲလမ္စံက် တာဟဳတဳ (Tahitian black pearls) ကေုာံ ပရေင်တဵုလွဳ (ဗာနဳလာ၊ သတ်ဗြဴ) တအ်လေဝ် ဒှ် တမ်ရိုဟ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အဓိက သွက် ညးဒေသတအ်ကီုရ။
  • ယေန်သၞာင်: ယေန်သၞာင် ပဝ်လဳနဳရှာဂှ် နွံကဵု လှ်ေဒယှ်ေ အခိုက်ကၞာ၊ ပွမထ္ၜိုတ်စၞာံ (Tattoos) မဒှ် အနုသုခုမ မကၠုင်နူ ဒေသဏအ် ကေုာံ အခိုက်မံင်စံင် မဆက်စပ် ကု ၜဳသမုဒ္ဒရာ ရ။

သဘာဝပွဳပွူ ကေုာံ တိရစ္ဆာန် (Nature and Wildlife)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပဝ်လဳနဳရှာ ပြင်သေတ် ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု တကအ်ဒဵုပၟတ် (Volcanic islands) ကေုာံ တကအ်သန္ထာန် ဂစေမ် (Coral atolls) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

  • ဥတု (Climate): နွံကဵု ဥတုဂမ္တဴ (Tropical climate) တုဲ ရာသဳဥတု သၟဟ်ညဳ ခိုဟ်မံင် အလုံမွဲသၞာံရ။
  • ဘဝ သၟဝ်ဍာ် (Marine Life): လတူတိဂှ် တိရစ္ဆာန် ဂြိုပ် ဟွံစိစောန်ကွေဟ်ကီုလေဝ်၊ သၟဝ်ဍာ်တေံဂှ် ပ္ကောံလဝ် သတ်ဍာ် မဂၠိုင်ဂၠင် ဗွဲမလောန် မပ္တံကဵု သၞေက် (Sharks)၊ မင်ဂလာန် (Manta rays)၊ ကေုာံ သတ်က နာနာသာ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေင်ဗၠိုပ်ဍာ် (Scuba diving) ဂှ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန်ရ။