ပါင်ၜဳ မလာက္ကာ
| ပါင်ၜဳ မလာက္ကာ (Strait of Malacca) Selat Melaka (Malay / Indonesian) | |
|---|---|
 ဒၞာဲဒတန် ပါင်ၜဳ မလာက္ကာ | |
| ဒၞာဲ | အာရှအဂၞဲ |
| ဂကူ | ပါင်ၜဳ (Strait) |
| ဍုင်မနွံကဵု မနွံဇိုင်ဍာ်ဂှ် | အေန်ဒဝ်နဳယှာ၊ မလေရှာ၊ သေင်္ကာပူ၊ သေံ |
| ဇမၠိင် မသ္ၚောဲအိုတ် | 930 ကဳလဝ်မဳတာ (580 မိုင်) |
ပါင်ၜဳ မလာက္ကာ (အင်္ဂလိက်: Strait of Malacca, မလေ: Selat Melaka) ဝွံ ဒှ်ပါင်ၜဳ (Strait) မဍန်တုဲ ဂၠိင်မွဲ မနွံအကြာ ကရေက်တကအ် မလာယျူ (Malay Peninsula) ကေုာံ တကအ်သုမာတြာ (Sumatra Island) ဍုင်အေန်ဒဝ်နဳယှာရ။ ပါင်ၜဳဏအ်ဝွံ ဆက်စၠောအ်လဝ် ၜဳအန်ဒမန် (Andaman Sea) နူကဵု မှာသၟိတ်အိန္ဒိယ ကေုာံ ၜဳသေင်္ကာပူ မဆက်အာ ၜဳကြုက်သၠုင်ကျာ (South China Sea) ပ္ဍဲမှာသၟိတ်ပသဳဖိတ်ရ။ နကဵုပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ်မ္ဂး ပါင်ၜဳဏအ်ဝွံ ဒှ်ဒၞာဲကိစ္စဇၞော်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးတိရ။
ပထဝဳ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပါင်ၜဳ မလာက္ကာဝွံ နွံဇမၠိင် ၜိုတ် ၉၃၀ ကဳလဝ်မဳတာ (၅၈၀ မိုင်) တုဲ ဒှ်ပါင်ၜဳ မဂၠိင်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးတိရ။ ဒၞာဲလပါ်သၟဝ်ကျာဂှ် သၠဲလးတုဲ လပါ်သၠုင်ကျာ (ဗဒါဲဍုင်သေင်္ကာပူ) ဂှ် ဍန်စှ်ေအာရ။ ဒၞာဲမဍန်အိုတ်ဂှ် နွံဗဒါဲ ကတိုင်ဖဳလိပ် (Phillips Channel) ပ္ဍဲၜဳသေင်္ကာပူတုဲ နွံအနာံ ဆ ၂.၈ ကဳလဝ်မဳတာ (၁.၇ မိုင်) ဓဝ်ရ။ ဟိုတ်နူ ဍန်လောန်တုဲ ဒှ်ဒၞာဲ (Chokepoint) သွက်က္ၜင်ဇၞော်တအ် ဒးစွံသတိ ဗွဲမဇၞော်ရ။
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အဓိကကိစ္စဇၞော်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပါင်ၜဳ မလာက္ကာဝွံ ဒှ်ဂၠံင်တရဴက္ၜင် (Shipping lane) အဓိက သွက်ဂွံဆက်စၠောအ်လဝ် အာရှဗမံက် (ဗီုကဵု ဍုင်ကြုက်၊ ဂျပါန်၊ ကိုဝ်ရဳယာသၠုင်ကျာ) ကေုာံ ဒေသလဒေါဝ်ဗမံက် ကေုာံ ဥရောပရ။
- ပရေင်ဗၞိက်ဂၠးတိ: က္ၜင်ပလံင်ကပေါတ် ကေုာံ က္ၜင်ကၠေင် ၜိုတ် ၉၀,၀၀၀ ဖ္ဍိုက် တတ်ကၠောအ်ဒၟံင် ဇၟာပ်ဇၟာပ်သၞာံတုဲ ဒှ်လၟိဟ် ကပေါတ်ဗၞိက်ဂၠးတိ ၜိုတ် ၂၅% ရ။
- ပလံင်ဗစိုပ်ကၠေင်: ကၠေင်စိုတ် (Crude oil) ဗွဲမဂၠိုင် မပတိတ်နူ ဒေသလဒေါဝ်ဗမံက် သွက်ဂွံပလံင် ဇရေင်ဍုင်ကြုက် ကေုာံ ဂျပါန်တအ်ဂှ် ဒးတတ်ကၠောအ် ပါင်ၜဳဏအ် သီုဖအိုတ်ရ။
ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဂီုကၠီု
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဝင်: ပ္ဍဲခေတ် ၁၅ ဗွဝ်ကၠံတေအ် ပါင်ၜဳဏအ်ဝွံ နွံသၟဝ်အုပ်ဓုပ် သၟိင်မလာက္ကာ (Malacca Sultanate) ရ။ ဗွဲကြဴ ပဝ်တူဂြဳ (Portuguese)၊ ဒာတ် (Dutch) ကေုာံ အင်္ဂလိက် (British) တအ် ကၠုင်သီကေတ်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဒၞာဲဗၞိက်ရ။
- ပရေင်ဒမၠက္ၜင် (Piracy): ဟိုတ်နူ က္ၜင်ဗၞိက်ဂၠိုင်လောန် ကေုာံ နွံကဵု တကအ်ဍောတ်တ် ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ပါင်ၜဳဏအ်ဝွံ ကိုပ်ကၠာတေအ် ပြာကတ်လဝ် နကဵုပရေင်ဒမၠက္ၜင်ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး အလဵုအသဳ အေန်ဒဝ်နဳယှာ၊ မာလေရှာ၊ သေင်္ကာပူ ကေုာံ သေံ တအ် ပံင်ကောံတုဲ မင်မဲဒၟံင် ပရေင်ဂီုကၠီုတုဲ ပြသၞာဏအ် အောန်စှ်ေအာ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- "Strait of Malacca", Wikipedia (English).