ပူဂဵုပတှ်ေစပရေင်ဘာသာ
| ပူဂဵုပတှ်ေစပရေင်ဘာသာ (Religious Believer) | |
|---|---|
| တဲပนม် သွက်ဂွံ ရာဒနာ ပွမရာဒနာ (Prayer) ဂှ် ဒှ် အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိက မွဲ သွက် ပူဂဵုပတှ်ေစပရေင်ဘာသာ တအ်ရ။ | |
| ကဏ္ဍ / ပရေၚ်လ္ၚတ် | ပရေင်ဘာသာ, စိုတ်ပညာ, မၞိဟ်ပရေင်ဂကောံ |
| တၠပညာ အဓိကဂမၠိုၚ် |
|
| လညာတ် မဆက်စပ်ဂမၠိုၚ် |
|
| လညာတ် ဒစဵုဒစး | မၞိဟ်ဟွံပတှ်ေကျာ် (Atheist), အဂ္ဂနောသတေတ် (Agnostic) |
ပူဂဵုပတှ်ေစပရေင်ဘာသာ (အၚ်္ဂလိက်: Religious believer) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် ပူဂိုလ် မၞုံကဵု ပရေင်ပတှ်ေ၊ ဓဝ်ပတှ်ေ (Faith) ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်လျိုင်ပတှ်ေ လ္တူ တၠညးမွဲမွဲ (ဥပမာ - ကျာ်၊ ဒေဝတဴ)၊ ဒြဟတ်လ္တူသဘာဝ (Supernatural power)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး လညာတ်ဒဿန မဆေင်ကဵု ပရေင်ဘာသာ မွဲမွဲရ။ ပူဂိုလ် မပတှ်ေစ ပရေင်ဘာသာ တအ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ပါဝင် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံဘာသာ မၞုံကဵု သၞောတ်ဝ်၊ လိက်ကျာ်၊ တင်ဒ္ဂေတ် ကေုာံ ပရေင်ဝတ်တမ္ၚာဲ တအ်ရ။[၁]
ပရေင်ပတှ်ေ ဘာသာ ဝွံ ဒှ် အရာ အဓိက မဖန်ဗဒှ်ကဵု လညာတ် လ္တူ ဘဝ၊ သိက္ခာပိုဒ် (Morality) ကေုာံ ဓဝ်ၜိုဟ်သြိုဟ် စိုတ် သွက် ကောန်မၞိဟ် ဂမၠိုင်ရ။ လၟုဟ်မ္ဂး ပ္ဍဲ ဂၠးတိဏအ် မၞိဟ် ၜိုတ် ၈၀ က္ဍိုပ်ကၠံ ပြင်င် ဂှ် ဒှ် ပူဂိုလ် မလျိုင်ပတှ်ေ လ္တူ ပရေင်ဘာသာ မွဲမွဲ သာ်အိုတ်ရ။
၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
"ပူဂဵုပတှ်ေစပရေင်ဘာသာ" ဝွံ ဒှ် ပွံက်အဓိပ္ပါယ် မလှဲလး မွဲရ။ နကဵု လညာတ် မၞိဟ်ပရေင်ဂကောံ (Sociology) မ္ဂး၊ ညးမပတှ်ေဘာသာ မွဲတၠ ဂှ် ဒှ် မၞိဟ် မဒုင်ကေတ် လညာတ် ဒဿန ကေုာံ သၞောတ်ဝ် မဆေင်ကဵု သဘာဝလ္တူ (Transcendent reality) မွဲရ။ အရာဏအ်ဂှ် ပါဝင်ဒၟံင် အလုံမွဲ ဒ္ဂေတ်ဘဝ ညးတအ် ရ။
ပရေင်ပတှ်ေ ဝွံ နွံ ပိ ကဆံင် အဓိက-
- လညာတ် (Cognitive belief): ပွမဒုင်ကေတ် ဒဒှ်ရ အရာမွဲမွဲ (ဥပမာ - ကျာ်၊ ကံ၊ နိဗ္ဗာန်) ဂှ် နွံဍာံ။
- စိုတ်စရိုတ် (Affective trust): ပွမစွံ သ္ဇိုင် ပတှ်ေ (Trust) ဟွံသေင်မ္ဂး မေတ္တာ လ္တူ အရာမလျိုင်ပတှ်ေ ဂှ်။
- ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ် (Behavioral action): ပွမကၠောန်သ္ပ ပရေင်ဝတ်တမ္ၚာဲ ညံင်ရဴ ပွမရာဒနာ၊ ပွမပတိုန်ပူဇဴ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမမင်သဳလ။[၂]
ပူဂိုလ်မပတှ်ေစ ပရေင်ဘာသာ တအ်ဝွံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု ပူဂိုလ်မပတှ်ေ ဝိညာဏ် သၟး (Spiritual but not religious - SBNR) ရ။ SBNR တအ်ဂှ် ပတှ်ေစ ဒြဟတ်သဘာဝလ္တူ ကီုလေဝ်၊ ညးတအ် ဟွံလုပ် ပါဝင် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံဘာသာ မၞုံကဵု သၞောတ်ဝ် (Organized religion) တအ်ရ။
၂။ ဝင် ကေုာံ အခိင်ကာလ (History and Evolution of Belief)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ပတှ်ေ လ္တူ ဘာသာ ဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူကဵု ခေတ် ကောန်မၞိဟ် တမၠာ တေအ်ရ။ လ္ၚတ်ရံင် ပရေင်သုတေသန ဇုတ် ကေုာံ ထီုတမၠာ တအ်မ္ဂး၊ ကောန်မၞိဟ် နဳအာန်ဒါသဲ (Neanderthals) ကေုာံ ဟဝ်မဝ် သေပဳယေန် (Homo sapiens) တအ် စတမ် ဖျေဟ်ကမ္မဌာန် ကေုာံ စွံပတန် ကပေါတ် အသုဘ မထ္ၜးကဵု ဒဒှ်ရ ညးတအ် ပတှ်ေစ ဘဝ ကြဴနူ ချိုတ် (Afterlife) ရ။
ဝင် ပရေင်ပတှ်ေ ဘာသာ ဝွံ ပြံင်လှာဲကၠုင်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင်-
- အေန်နဳမဳဇြေမ် (Animism): ပရေင်ပတှ်ေ ပ္ဍဲ ခေတ်တမၠာ မဒုင်ကေတ် ဒဒှ်ရ တၞံဆု၊ တၟအ်၊ ၜဳ၊ တိ တအ် သီုဖအိုတ် နွံကဵု ဝိညာဏ် ရ။
- ပဝ်လဳသဳဇြေမ် (Polytheism): ပွမပတှ်ေ ကျာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေဝတဴ ဗွဲမဂၠိုင် (ဥပမာ - ဘာသာ ဟိန္ဒူ၊ ဘာသာ ဂရိတ် တမၠာ၊ ဘာသာ ရဝ်မ)။
- မဝ်နဝ်သဳဇြေမ် (Monotheism): ပွမပတှ်ေ ကျာ်ထာဝရ မွဲဇကုဓဝ် (ဥပမာ - ဘာသာ ဂျူ၊ ဘာသာ ခရေတ်၊ ဘာသာ အေတ်သလာမ်)။
ပ္ဍဲကဵု ဒေသ အာရှ မ္ဂး၊ လညာတ် မဆေင်ကဵု ဒဿန ကေုာံ လွဳလွတ် စိုတ် (Non-theistic or Dharmic religions) ညံင်ရဴ ဘာသာဗုဒ္ဓ (Buddhism) ကေုာံ ဘာသာဂျိန် (Jainism) တအ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်လဝ် တုဲ၊ ပူဂိုလ်မပတှ်ေစ တအ်ဝွံ စွံအာရီု လ္တူ ပွမဗၠးတိတ် နူ သံသာ (Nirvana) ဂၠိုင်နူ ပွမပတှ်ေ ကျာ်ထာဝရ ရ။[၃]
၃။ လညာတ် စိုတ်ပညာ လ္တူ ပရေင်ပတှ်ေ (Psychological Perspectives on Belief)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
စိုတ်ပညာ လ္ပာ် ပရေင်ဘာသာ (Psychology of religion) လ္ၚတ်ရံင် မုဟိုတ် ကောန်မၞိဟ် တအ် ဂွံဒှ် ပူဂိုလ်မပတှ်ေစ ပရေင်ဘာသာ ရော။
- ပွမဂၠာဲ အဓိပ္ပါယ် (Search for Meaning): ကောန်မၞိဟ်တအ် နွံကဵု စိုတ် မိက်ဂွံတီ တမ်မူလ ဘဝ ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် ဘဝ ရ။ ပရေင်ဘာသာ ဝွံ ကဵုသွဟ် သွက် သမာန် မဝါတ်ဂါတ် တအ်ဏအ် ရ။
- လညာတ် ဒုင်စသိုင် ဘဲအန္တရာယ် (Terror Management Theory): ပရေင်ဖေက်လကိုတ် လ္တူ သတ္တံ မဒးချိုတ် (Fear of death) ဂှ် ဒှ် ဟိုတ် အဓိက မွဲ မပကဵု ညံင် မၞိဟ်တအ် ဂွံပတှ်ေစ ဘဝ အနာဂတ် (Afterlife) ကေုာံ ပရေင်ဘာသာ ညံင်ဂွံ ကလိဂွံ ဓဝ်ၜိုဟ်သြိုဟ် ရ။[၄]
- သၞောတ် စိုတ် မတီညာတ် အလဵုအလဵု (Hyperactive Agency Detection Device - HADD): တၠပညာ စိုတ်ပညာ တအ် ဟီုမ္ဂး၊ က္ဍဟ် ကောန်မၞိဟ် တအ်ဝွံ ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံ ဂၠာဲဆဵု "မၞိဟ်/တိရစ္ဆာန် မကၠောန်သ္ပ" (Agent) ပ္ဍဲ ပွဳပွူ သဘာဝ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကာလ ကျာဗြဲ ဂူ၊ တိချဳ မ္ဂး ကောန်မၞိဟ်တအ် စှ်ေစိုတ် ဒဒှ်ရ ဒြဟတ် မၞုံကဵု ဝိညာဏ် (ဥပမာ - ဒေဝတဴ၊ ကျာ်) မွဲမွဲ ဖန်ဗဒှ်ဒၟံင် ရ။
၄။ လညာတ် မၞိဟ်ပရေင်ဂကောံ ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Sociological and Cultural Perspectives)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၠပညာ မၞိဟ်ပရေင်ဂကောံ (Sociologists) တအ် ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ ပူဂိုလ်မပတှ်ေစ ပရေင်ဘာသာ တအ်ဝွံ ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက သွက်ဂွံ ဒက်ပတန် ဂကောံမၞိဟ် မွဲရ။
- အဳမဳလဳ ဒါခေမ် (Émile Durkheim): ပ္ဍဲလိက်ကၞပ်ညး "The Elementary Forms of the Religious Life" (၁၉၁၂) ဂှ် ညး ဟီုတွဟ်လဝ် ဒဒှ်ရ ပရေင်ဘာသာ ဝွံ ဒှ် အရာ မပံင်ကောံ မၞိဟ်တအ် (Social cohesion) ရ။ ပရေင်ဝတ်တမ္ၚာဲ တအ်ဝွံ ပခိုင်ကဵု ပရေင်ဆာန်ကၟိန် ကေုာံ လညာတ် ယေန်သၞာင် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ရ။[၅]
- မက်စ် ဝေဗါ (Max Weber): ညး လ္ၚတ်လဝ် ပရူ ပရေင်ပတှ်ေ ဘာသာ ဗီုလဵု ဇီုကပိုက် လ္တူ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ရ။ ဥပမာ - လညာတ် ဘာသာ ပရဝ်တဲသတာန် (Protestant ethic) ဂှ် ပကဵု ညံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ခေတ် ကာပဳတလဳဇြေမ် (Capitalism) ဂွံဇၞော်မောဝ် တိုန် ပ္ဍဲ ဥရဝ်ပ ရ။[၆]
- ကလဳဖို့ ဂါတ် (Clifford Geertz): ညး ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ ပရေင်ဘာသာ ဝွံ ဒှ် "သၞောတ် သင်္ကေတ" (System of symbols) မကဵု လညာတ် လ္တူ စိုတ်စရိုတ် ကေုာံ ဒ္ဂေတ် လောက ရ။[၇]
၅။ ဗီုပြင် ကေုာံ ဂကူ ပူဂဵုပတှ်ေဘာသာနာနာ (Types and Categories of Believers)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပူဂိုလ်မပတှ်ေစ ပရေင်ဘာသာ သီုဖအိုတ် ဂှ် လညာတ် ကေုာံ ဒ္ဂေတ် ဟွံတုပ် ရေင်သကအ် ရ။ ပါ်ကရေက် ဂကူ မၞိဟ်ပတှ်ေ နကဵု လညာတ် ဗွဲသၟဝ်ဏအ် မာန်ရ-
- မၞိဟ်ပတှ်ေ ကြံင်မ္ၚိုဟ် (Fundamentalists): ညးတအ် ပတှ်ေစ လိက်ကျာ် နကဵု အဓိပ္ပါယ် တပ်တပ် (Literal interpretation) တုဲ ဒစဵုဒစး လ္တူ လညာတ် ခေတ်တၟိ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
- မၞိဟ်ပတှ်ေ လဒေါဝ် (Moderates): ညးတအ် ပတှ်ေစ ပရေင်ဘာသာ ကီုလေဝ်၊ သီု ဖန်ညိင်ကဵု လညာတ် သိပ္ပံ ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ ခေတ်တၟိ ရ။
- မၞိဟ်ပတှ်ေ လညာတ်သၠဲလး (Liberals / Progressives): ညးတအ် ညာတ်ကေတ် လိက်ကျာ် နဒဒှ် သင်္ကေတ သၟးတုဲ၊ စွံအဓိက လ္တူ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ပရေင်တုပ်သၟဟ် မၞိဟ် (Social justice) ဂၠိုင်နူ သၞောဝ်ဝ် ကြံင်မ္ၚိုဟ် ရ။
- မၞိဟ်ပတှ်ေ လညာတ်ပၞုက် (Mystics): ညးတအ် စွံအဓိက လ္တူ ပရေင်စုက်လုက် ကု ကျာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဓဝ် နကဵု ပရေင်ဒုင်စသိုင် ပူဂိုလ် (Personal spiritual experience) လ္တူ နူကဵု ပရေင်ဒ္ဂေတ် ဘာသာ သၟးရ (ဥပမာ - သူဖဳ (Sufism) ပ္ဍဲ အေတ်သလာမ်)။
- မၞိဟ်ပတှ်ေ ယေန်သၞာင် (Cultural believers): ညးတအ် ပါဝင် ပ္ဍဲ သဘင်ဘာသာ ဟိုတ်နူကဵု အခိုက်အလိုက် ယေန်သၞာင် သၟးရ၊ ဓဝ်ပတှ်ေ ဇကုဍာံဍာံ ဂှ် ဟွံခိုင်ကၠိုက် ကွေံကွေံ ရ (ဥပမာ - ဗုဒ္ဓဘာသာ ယေန်သၞာင် ပ္ဍဲ ဂျပေန်)။
၆။ ပရေင်ချဳဒရာင် ကေုာံ လေပ်ကၠိုဟ်ခၠင် (Practices and Experiences)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ပတှ်ေ ဝွံ ဗၟံက်ထ္ၜး လ္တူ ပရေင်ချဳဒရာင် (Practices) လၟေင်တ္ၚဲ ရ။
- ပရေင်ဝတ်တမ္ၚာဲ (Rituals): ပွမအာ ဘာကျာ်၊ ပွမပူဇဴ၊ ပွမကၠောန် သဘင်ဘာသာ (ဥပမာ - ရာမာဒါန်၊ ခရေတ်သမာတ်၊ တ္ၚဲက္ညနိဗ္ဗာန်)။
- ပွမရာဒနာ ကေုာံ ဇြိုင်သမာဓိ (Prayer and Meditation): ပွမဟီုဂး ဆက်ဆောံ ကု တၠညး ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမလ္ၚတ် စိုတ်ဇကု ညံင်ဂွံ ၜိုဟ်သြိုဟ် (ဥပမာ - ဝိပဿနာ ကမ္မဌာန်)။
- ဒ္ဂေတ်သိက္ခာ (Moral Frameworks): ပူဂိုလ်မပတှ်ေစ တအ်ဝွံ ဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောဝ်ဝ် ဒ္ဂေတ်လောက မကၠုင်နူ ဘာသာ (ဥပမာ - သဳလမသုန်၊ သၞောဝ်စှ်သာ် (Ten Commandments))။
၇။ ကဏ္ဍ သုတေသန ကေုာံ ဒေတာ ဂၠးကဝ် (Global Demographics and Statistics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လ္ၚတ်ရံင် စရင် သုတေသန Pew Research Center (၂၀၁၅) မ္ဂး၊ လၟိဟ် ပူဂိုလ်မပတှ်ေစ ပရေင်ဘာသာ ပ္ဍဲ ဂၠးတိဏအ်ဝွံ ဆက်တုဲ ဇၞော်မောဝ် တိုန်ဒၟံင် ဏီရ။
| ပရေင်ဘာသာ (Religion) | လၟိဟ် မၞိဟ် (Billions) | တၟေင်က္ဍိုပ်ကၠံ (Percentage) |
|---|---|---|
| ဘာသာခရေတ် (Christianity) | ၂.၃ ကိုဋ်ကိုဋ် (2.3 Billion) | ၃၁.၂% |
| ဘာသာအေတ်သလာမ် (Islam) | ၁.၈ ကိုဋ်ကိုဋ် (1.8 Billion) | ၂၄.၁% |
| ဟွံလျိုင်ပတှ်ေ (Unaffiliated / Secular) | ၁.၂ ကိုဋ်ကိုဋ် (1.2 Billion) | ၁၆.၀% |
| ဘာသာဟိန္ဒူ (Hinduism) | ၁.၁ ကိုဋ်ကိုဋ် (1.1 Billion) | ၁၅.၁% |
| ဘာသာဗုဒ္ဓ (Buddhism) | ၀.၅ ကိုဋ်ကိုဋ် (500 Million) | ၆.၉% |
| ဘာသာဒေသနာ (Folk Religions) | ၀.၄ ကိုဋ်ကိုဋ် (400 Million) | ၅.၇% |
နကဵု သုတေသန ဏအ်မ္ဂး၊ ပ္ဍဲကဵု သၞာံ ၂၀၅၀ မ္ဂး လၟိဟ် မၞိဟ်ပတှ်ေ ဘာသာ အေတ်သလာမ် ဂှ် တုပ်သၟဟ် ကၠုင် ကု ဘာသာ ခရေတ် မာန်ရ။ ဒေသ မၞုံကဵု မၞိဟ်ပတှ်ေ ဘာသာ ဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ် ဒေသ အာဖရိက (Africa) ကေုာံ လဒေါဝ်ဗၟံက် (Middle East) ရ။
၈။ ဒဿနိကဗေဒ ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပါဲ (Philosophy and Criticisms/Skepticism)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ပတှ်ေ ဘာသာ ဝွံ လ္ပာ် ဒဿနိကဗေဒ ကေုာံ သိပ္ပံ မ္ဂး ဒးဒုင် ပါ်ပါဲ ကေုာံ ဒစဵုဒစး ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
- အဳပဳသတဳမဝ်လဝ်ဂျဳ လ္ပာ် ပရေင်ပတှ်ေ (Epistemology of Faith): ဒဿနိကဗေဒ သၟာန်ဒၟံင် ဒဒှ်ရ "ပရေင်ပတှ်ေ ဘာသာ ဝွံ ဒှ် တင်နင် မဍာံပြ (Justified true belief) မာန်ဟာ?" ရ။ မၞိဟ်လ္ၚဵု ဟီု ပရေင်ပတှ်ေဂှ် ဟွံဒး စွံသဇိုင် လ္တူ သက်သဳ သိပ္ပံ ရ။
- ပရေင်ပါ်ပါဲ နူကဵု မၞိဟ်ဟွံပတှ်ေကျာ် (Atheist Criticism): တၠပညာ သိပ္ပံ ကေုာံ ညးဟွံပတှ်ေကျာ် ညံင်ရဴ ရဳချတ် ဒဝ်ကေန် (Richard Dawkins) ပ္ဍဲ လိက်ကၞပ်ညး "The God Delusion" ဂှ် ဟီုတွဟ်လဝ် ဒဒှ်ရ ပရေင်ပတှ်ေ ဘာသာ ဝွံ ဒှ် ပရေင်ယောင်ယာ (Delusion) မွဲတုဲ၊ ဍေံ ပကဵု ညံင် ကောန်မၞိဟ် တအ် ဂွံစွံလညာတ် ဟွံမဲကဵု ယုတ္တိ ကေုာံ ဗဒှ်ကဵု ပေါဲပၞာန် ပ္ဍဲ ဝင် ရ။[၉]
- ပြသၞာ ဒုက္ခ (Problem of Evil): ယဝ်ရ ကျာ် နွံကဵု မေတ္တာ ကေုာံ အစောံစရာဲ သီုဖအိုတ် မ္ဂး၊ မုဟိုတ် ဒုက္ခ ကေုာံ ပရေင်ပရေအ်ပရေအ် တအ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် ရော။ သမာန်ဏအ်ဝွံ ဒှ် သမာန် အဓိက မဒစဵုဒစး လ္တူ ပူဂဵုမပတှ်ေစ ပရေင်ဘာသာ တအ်ရ။
၉။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပ္ဍဲ ခေတ်တၟိ ကေုာံ ဒဳဂျဳတယ် (Modern Trends and Digital Religion)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ပ္ဍဲကဵု ခေတ် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ဏအ်၊ ဗီုပြင် ပူဂဵုမပတှ်ေစ ပရေင်ဘာသာ တအ် ပြံင်လှာဲကၠုင် ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ် ရ။
- ပရေင်သၠးပွး နူ ဘာသာ (Secularization): ပ္ဍဲကဵု ဍုင် ဇၞော်မောဝ် တအ် (ဥပမာ - ဥရဝ်ပ၊ ကနေဒါ) မ္ဂး၊ လၟိဟ် မၞိဟ်မပါဝင် ပ္ဍဲ ဂကောံဘာသာ တအ် အောန်စှ်ေကၠုင် တုဲ၊ မၞိဟ်တအ် ညာတ်ကေတ် ပရေင်ဘာသာ ဝွံ ဒှ် ပရေင်ပူဂိုလ် သၟးရ။[၁၀]
- ဘာသာ ဒဳဂျဳတယ် (Digital Religion): အေန်တာနဲ ပြံင်လှာဲထောအ် ဗီုပြင် ပရေင်ဘာသာ ရ။ လၟုဟ်မ္ဂး ပူဂိုလ်မပတှ်ေစ တအ် မာန် တိုန် ဘာကျာ် နကဵု အန်လာင် (Online service)၊ ရာဒနာ နကဵု အပ်ပ် (Prayer Apps) ကေုာံ လ္ၚတ် လိက်ကျာ် နကဵု ဒဳဂျဳတယ် မာန်ကၠုင်ရ။
- **ဗဳဒဳယော သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်:** ဗီုလဵု ပရေင်ဘာသာ ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ပ္ဍဲ ဝင် ကောန်မၞိဟ် (YouTube)
၁၀။ သရုပ် ကေုာံ အနာဂတ် (Conclusion and Future Outlook)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပူဂဵုပတှ်ေစပရေင်ဘာသာ တအ်ဝွံ ဒှ် အစိတ်အပိုင်း အဓိက ပ္ဍဲကဵု ဝင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ကောန်မၞိဟ် လၟေင်င် ခေတ် ရ။ ၜိုန်ရ နွံကဵု ပရေင်ဇၞော်မောဝ် သိပ္ပံ ကေုာံ ပရေင်သၠးပွး နူ ဘာသာ (Secularization) ပ္ဍဲကဵု ခေတ်တၟိ ကီုလေဝ်၊ ပရေင်ပတှ်ေ ဘာသာ ဝွံ ဟွံကၠေအ်ကၠက်အာ လောဲလောဲ ရ။
အနာဂတ် သွက် ပူဂိုလ်ပတှ်ေစ တအ်ဝွံ မလေပ် ပြံင်လှာဲအာ နဒဒှ် ပရေင်ဝိညာဏ် ပူဂိုလ် (Personal spirituality) ဂၠိုင်နူ မပါဝင် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံဘာသာ ဇၞော်ဇၞော် တအ်မာန်ရ။ ဆဂး၊ ပွမဂၠာဲ အဓိပ္ပါယ် ဘဝ၊ ပွမမိက်ဂွံ ကလိဂွံ ဓဝ်ၜိုဟ်သြိုဟ် ကေုာံ ပွမမိက်ဂွံ ပံင်ကောံ မၞိဟ်ဂမၠိုင် တအ်ဂှ် ဒှ် သဘာဝ ကောန်မၞိဟ် တအ် မွဲတုဲ၊ ပရေင်ပတှ်ေ ဝွံ ဆက်တုဲ တန်တဴအာ ပ္ဍဲ လောက ဏအ် လက္ကရဴ ဂတတေအ် မာန်ရ။
နိဿဲ (References)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Smart, Ninian (1998). The World's Religions. Cambridge University Press. ISBN 978-0521637480။
- ↑ James, William (1902). The Varieties of Religious Experience: A Study in Human Nature. Longmans, Green, and Co.။
- ↑ Boyer, Pascal (2001). Religion Explained: The Evolutionary Origins of Religious Thought. Basic Books. ISBN 978-0465006960။
- ↑ Pargament, Kenneth I. (1997). The Psychology of Religion and Coping: Theory, Research, Practice. Guilford Press. ISBN 978-1572302285။
- ↑ Durkheim, Émile (1912). The Elementary Forms of the Religious Life. Free Press. ISBN 978-0029079379။
- ↑ Weber, Max (1905). The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism. Routledge. ISBN 978-0415254069။
- ↑ Geertz, Clifford (1973). The Interpretation of Cultures. Basic Books. ISBN 978-0465097191။
- ↑ The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010-2050. Pew Research Center (2015-04-02).
- ↑ Dawkins, Richard (2006). The God Delusion. Bantam Books. ISBN 978-0618680009။
- ↑ Taylor, Charles (2007). A Secular Age. Harvard University Press. ISBN 978-0674026766။
- Smart, Ninian (1998). The World's Religions. Cambridge University Press. ISBN 978-0521637480။
- James, William (1902). The Varieties of Religious Experience: A Study in Human Nature. Longmans, Green, and Co.။
- Boyer, Pascal (2001). Religion Explained: The Evolutionary Origins of Religious Thought. Basic Books. ISBN 978-0465006960။
- Pargament, Kenneth I. (1997). The Psychology of Religion and Coping: Theory, Research, Practice. Guilford Press. ISBN 978-1572302285။
- Durkheim, Émile (1912). The Elementary Forms of the Religious Life. Free Press. ISBN 978-0029079379။
- Weber, Max (1905). The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism. Routledge. ISBN 978-0415254069။
- Geertz, Clifford (1973). The Interpretation of Cultures. Basic Books. ISBN 978-0465097191။
- The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010-2050. Pew Research Center (2015-04-02).
- Dawkins, Richard (2006). The God Delusion. Bantam Books. ISBN 978-0618680009။
- Taylor, Charles (2007). A Secular Age. Harvard University Press. ISBN 978-0674026766။
<ref> tag with name "Smart1998" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "James1902" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Boyer2001" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Pargament1997" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Durkheim1912" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Weber1905" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Geertz1973" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Pew2015" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Dawkins2006" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Taylor2007" defined in <references> is not used in prior text.