ပေရူ
| သမ္မတ ဍုင်ပေရူ (Republic of Peru) | |
|---|---|
 အလာံ
တဆိပ်
| |
ဂမြဴ: "Firm and Happy for the Union" | |
ဒွက်ဍုင်: "Himno Nacional del Perú" | |
 ဒၞာဲဒတန် ဍုင်ပေရူ (သာ်တ္ၚေက်) ပ္ဍဲကဵု အမေရိကသၠုင်ကျာ | |
| ဍုင်ဇၞော် | လဳမာ (Lima) 12°2′S 77°1′W / 12.033°S 77.017°W |
| ဇၞော်အိုတ်ဍုင် | လဳမာ |
| အရေဝ် မစကာရုင်ဂမၠိုင် | သပိန်, ကေချူအာ, အာဲမာရာ ကေုာံ အရေဝ်ဒေသတၞဟ်တအ် |
| ဂကူ | ၆၀.၂% မေသတဳဇြဝ် (Mestizo), ၂၅.၈% အမေရိကန်-အေန်ဒဳယျာန်, ၅.၉% သာ်ဗု, ၃.၆% အဖရိကန်, ၀.၁% အာရှ |
| ကွေတ်ဘာသာ | ၇၆% ကာတ္တလေတ်, ၁၄% အဳဗာန်ဂျေလဳကာန် |
| Demonym | ပေရူဗဳယျာန် (Peruvian) |
| အလဵုအသဳ | သမ္မတ သၞောတ်မွဲမ (Unitary presidential republic) |
• သမ္မတ | ဒဳနာ ဗဝ်လွာတေ (Dina Boluarte) |
• ဝန်ဇၞော် | အာလ်ဗေရ်တဝ် အဝ်တာရဝ်လာ (Alberto Otárola) |
| ဒတန်သၞောဝ် | ကောန်ဂရေတ် ပေရူ (Congress of the Republic) |
| မပိုင်ပြဳလဝ် | |
• သီုဖအိုတ် | [convert: invalid number] (ကဆံင်: မရနုက်ကဵု ၁၉) |
| လၟိဟ်မၞိဟ် | |
• တၟော် | ၃၄,၃၅၂,၇၁၉ (၂၀၂၃) |
• ကလောတ် | [convert: invalid number] |
| GDP (PPP) | တၟော် |
• သီုဖအိုတ် | $ ၅၅၆ ဗဳလဳယျောန် (၂၀၂၃) |
• Per capita | $ ၁၅,၅၄၅ |
| လှုဲ | သြန် သဝ် (Sol) (PEN) |
| ဇြောမ်အခိင် | PET (UTC−5) |
| ကုဒ်ဂၞန်ဖုန် | +51 |
ပေရူ (အၚ်္ဂလိက်: Peru; ဘာသာသပိန်: Perú; ကေချူအာ: Piruw; အာဲမာရာ: Piruw) ဟွံသေင်မ္ဂး ယၟုအလုံအစင် သမ္မတ ဍုင်ပေရူ (Republic of Peru) ဝွံ ဒှ်ဍုင်မွဲ မနွံပ္ဍဲ လ္ပာ်ပလိုတ် ပလိုတ် အမေရိကသၠုင်ကျာ (South America) ရ။ ဍုင်ဝွံ ပယျဵုဆက်ဒၟံင် ကုဍုင် အဳကွေဒေါဝ် (Ecuador) ကေုာံ ကဝ်လောမ်ဗဳယျာ (Colombia) လ္ပာ်သၟဝ်ကျာ၊ ဍုင် ဗြာဇြဳ (Brazil) လ္ပာ်ဗမံက်၊ ဍုင် ဗဝ်လဳဗဳယျာ (Bolivia) လ္ပာ်အဂၞဲ၊ ဍုင် ချဳလဳ (Chile) လ္ပာ်သၠုင်ကျာ တုဲ လ္ပာ်ပလိုတ်ဂှ် စိုပ်ဒၟံင် ၜဳမှာသၟိတ် ပါသဳဖေတ် (Pacific Ocean) ရ။[၁]
ပေရူဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင်ဇဳဝစုံလင် (megadiverse) ဗွဲမဇၞော်လှဲလးတုဲ၊ ပထဝဳဍုင် ပါ်လဝ် ပိဒေသ အဓိက- ဒေသကမ်းရိုးတန်း (Costa) မကှ်ကြဳ၊ ဒေသက္ဍိုပ်ဒဵု အာန်ဒဳ (Andes) မသၠုင်လောန်၊ ကေုာံ ဒေသဂြိုပ်ဗြဲ အမေဇြောန် (Amazon basin) တအ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဝင်မ္ဂး၊ ဍုင်ပေရူဝွံ ဒှ်ဒတန် ဂကောံယေန်သၞာင် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲအမေရိက ညံင်ရဴ ယေန်သၞာင် နာတ်သကာ (Nazca) ကေုာံ အေန်ပါယာ အေန်ကာ (Inca Empire) မဒှ် အေန်ပါယာ မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲခေတ် ကိုပ်ကၠာ ကိုလံဗတ် (Pre-Columbian era) ရ။
၁။ နိရုတ္တိ (Etymology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ယၟု "ပေရူ" (Peru) ဝွံ ကၠုင်နူ ဝေါဟာရ "Birú" (ဘဳရူ) မဒှ်ယၟု သၟိင်တၠဒေသမွဲ ညးမအုပ်ဓုပ်လဝ် ပ္ဍဲကဵု ၜိုတ် သၞာံ ၁၅၂၀ ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဵု ပ္ၚံက်ဝဳ သာန်မဳဂေဝ် (Gulf of San Miguel) မနွံ ပ္ဍဲဍုင် ပါနာမာ (Panama) လၟုဟ်ရ။[၂] ပ္ဍဲအခိင် ညးမဂၠာဲတမ္ၚာ သပိန် (Spanish explorers) တအ် စိုပ်အာ လ္ပာ်သၠုင်ကျာဂှ်၊ ညးတအ် စၟတ်သမ္တီ ကေတ် ဒေသတအ်ဂှ် နကဵုယၟု "ပေရူ" ရ။ ကြဴနူ ပၞာန်သပိန် သီကေတ် အေန်ပါယာ အေန်ကာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၅၃၂ တုဲ၊ သၟိင်သပိန် ကဵုလဝ်ယၟု အလုံမွဲ ဒေသဂှ် နဒဒှ် "အုပ်ဓုပ်သၟဝ်သပိန် ပေရူ" (Viceroyalty of Peru) ရ။
၂။ ဝၚ် ကေုာံ ပရေၚ်ကတဵုဒှ် (History)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ဝင် ဍုင်ပေရူဝွံ လှဲလး ဗွဲမလောန်တုဲ မာန်ပါ်လဝ် နကဵု ခေတ်နာနာသာ်ရ-
ခေတ် ကိုပ်ကၠာ အေန်ကာ (Pre-Inca Cultures): ပ္ဍဲကဵု ပေရူဂှ် နွံကဵု ဂကောံယေန်သၞာင် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အမေရိက မကော်ခဴစ ကာရဝ်-သုပေ (Caral-Supe civilization) မကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ ၃,၂၀၀ သၞာံ ကိုပ်ကၠာခရေတ် (BC) ရ။ လက္ကရဴဂှ် ယေန်သၞာင် ညံင်ရဴ ချာဗေန် (Chavín)၊ မဝ်ချေ (Moche) ကေုာံ နာတ်သကာ (Nazca) တအ် ဇၞော်မောဝ်လဝ် ကွတ်အာခဳတက်ချာ ကေုာံ ကွတ်တဲ နာနာသာ်ရ။
အေန်ပါယာ အေန်ကာ (The Inca Empire): ပ္ဍဲ ခေတ် ၁၅ ဗွဝ်ကၠံဂှ်၊ အေန်ကာတအ် ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဒြဟတ်အဝဵု ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲအမေရိကသၠုင်ကျာရ။ ဍုင်ဇၞော်ညးတအ်ဂှ် ဒှ်ဍုင် ကူသကဝ် (Cusco) တုဲ ညးတအ် သိုင်ပတန်လဝ် ဍုင်ဒယှ် ညံင်ရဴ မာချူ ပဳချူ ရ။ အေန်ပါယာဝွံ ပံင်ကောံလဝ် ဒေသ အာန်ဒဳ ဗွဲမလှဲလးကီုလေဝ်၊ ဍေံဒးဒုင် လီုလာ်အာ နကဵု ပၞာန်အပ္ဍဲဍုင် ကေုာံ ယဲကပ် (Smallpox) ရ။[၃]
ခေတ် အုပ်ဓုပ် သပိန် (Spanish Conquest): ပ္ဍဲသၞာံ ၁၅၃၂ ဂှ်၊ ဖရန်စစ္စကို ပဳဇာရဝ် (Francisco Pizarro) ကေုာံ ကောန်ပၞာန်သပိန်တအ် လုပ်သီကေတ် အေန်ပါယာ အေန်ကာရ။ သပိန်တအ် ခၞံဗဒှ် ဍုင်ဇၞော် လဳမာ (Lima) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၅၃၅ တုဲ၊ ပေရူဝွံ ဒှ်ကၠုင် တမ်ရိုဟ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (တၟအ်သြန်) မဇၞော်အိုတ် သွက် အေန်ပါယာ သပိန်ရ။
ဗၠးၜး ကေုာံ ခေတ်သမ္မတ (Independence and Republic): ပေရူ လလောင်တြး ဗၠးၜး နူသပိန် ပ္ဍဲ ဂျူလာင် ၂၈၊ ၁၈၂၁ နကဵု ပရေင်အာက္ဍိုပ် ဟဝ်သေ ဒေ သာန် မာတဳန် (José de San Martín) ရ။ ဆဂး၊ ပၞာန်ဗၠးၜးဂှ် အာစိုပ်ဒတုဲ အလုံအစင် ပ္ဍဲ ပၞာန် အာယာကူချဝ် (Battle of Ayacucho) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၂၄ ရ။ ပ္ဍဲကဵု ၂၀ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ပေရူ ဒးဆဵုဂဗကဵု ပရေင်ရုသံင် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပၠန်ဂတး (Shining Path) ကေုာံ ပြသၞာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။[၄]
၃။ ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု (Geography and Climate)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ဍုင်ပေရူဝွံ နွံဇမၞော် ဧရိယာ ၁,၂၈၅,၂၁၆ စတုရံ ကဳလဝ်မဳတာ (၄၉၆,၂၂၅ စတုရံ တိုင်) တုဲ ဍေံဒှ် ဍုင်မဇၞော်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၂၀ ပ္ဍဲဂၠးတိရ။ ပထဝဳဍုင် ပါ်လဝ် ပိဒေသ-
- La Costa (ကမ်းရိုးတန်း): ဒှ်ဒေသ ဇိုင်ၜဳ မကှ်ကြဳ ကေုာံ နွံကဵု ကန္တာရ။ လဳမာ (Lima) ဍုင်ဇၞော်ဂှ် နွံပ္ဍဲဒေသဏအ်ရ။
- La Sierra (က္ဍိုပ်ဒဵု): ဒှ်ဒေသ က္ဍိုပ်ဒဵု အာန်ဒဳ (Andes) မသၠုင်လောန်။ က္ဍိုပ်ဒဵု ဟွာသကာရာန် (Huascarán) ဝွံ နွံသမၠုင် ၆,၇၆၈ မဳတာ (၂၂,၂၀၅ ပေ) တုဲ ဒှ်ဒၞာဲသၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲပေရူရ။
- La Selva (ဂြိုပ်ဗြဲ): ဒှ်ဒေသ ဂြိုပ် အမေဇြောန် မၞုံကဵု ဇဳဝစုံလင် မဂၠိုင်အိုတ်တုဲ ဍေံဂြောပ်လဝ် ၜိုတ် ၆၀% နူကဵု ဧရိယာ ဍုင်ပေရူရ။
ရာသဳဥတု ပေရူဝွံ တၞဟ်ခြာလောန် ဟိုတ်နူ သမၠုင်ဒဵု ကေုာံ ပရေင်လပှ်ဍာ် ၜဳပါသဳဖေတ် ညံင်ရဴ အေလ် နဳညဝ် (El Niño) ရ။
၄။ ဇဳဝစုံလၚ် ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ (Biodiversity and Environment)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပေရူဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင်ဇဳဝစုံလင် မဂၠိုင်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးတိ (Megadiverse country) ရ။ ဟိုတ်နူ ပထဝဳ နာနာသာ်တုဲ၊ ပေရူ နွံကဵု ဂကူသတ် ကေုာံ တၞံဆု ဟွံအောန်ရ။
- သတ်တိရစ္ဆာန်: ဂကူ တသော်တောဝ် ညံင်ရဴ လာမာ (Llama)၊ အာလ်ပါကာ (Alpaca)၊ ဝဳကူညာ (Vicuña) တအ် နွံပ္ဍဲ ဒေသဒဵုရ။ ပ္ဍဲဂြိုပ် အမေဇြောန်ဂှ် နွံကဵု ဂျာဂွါ (Jaguar)၊ ဂစေံ မာကဝ် (Macaw) ကေုာံ ကၠဵုဍာ် ပေရူ (Giant otter) တအ်ရ။
- တၞံဆု: ဂကူ အဝ်ခေတ် (Orchids) ဗွဲမဂၠိုင် ကေုာံ တၞံဆု သီန်ချဝ်နာ (Cinchona tree - တမ်မူလ ဂဥုဲ ကွဳနိုင် သွက်ယဲ ဇွဟ်ဖျေဟ်) ဂှ် ဒှ်တၞံဆု သင်္ကေတ ဍုင်ရ။[၅]
၅။ အလဵုအသဳ ကေုာံ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် (Government and Politics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပေရူဝွံ ဒှ်ဍုင် သမ္မတ သၞောတ်မွဲမ (Unitary presidential republic) ရ။ သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ပါ်လဝ် ပိ ကဏ္ဍ-
- အဝဵု အုပ်ဓုပ် (Executive): သမ္မတ ဒှ်က္ဍိုပ်သကိုပ် ဍုင် ကေုာံ က္ဍိုပ်သကိုပ် အလဵုအသဳရ။ သမ္မတ မာန်အုပ်ဓုပ် ပွိုင် ၅ သၞာံ (ဆဂး ဟွံကဵုအခေါင် ဆက်တိုန် အဆက်အဆက်)။
- အဝဵု ဥပဒေ (Legislative): ကောန်ဂရေတ် ပေရူ (Congress of the Republic) ဝွံ ဒှ် လဒက်ပတန် မွဲစၠတ်ထဝ် (Unicameral) မၞုံကဵု အမာတ် ၁၃၀ တၠရ။
- အဝဵု တုလာကာန် (Judiciary): ရုင်ဗစာ ကဆံင်သၠုင်အိုတ် (Supreme Court) ဝွံ အုပ်ဓုပ်ကဵု သၞောဝ်ဥပဒေရ။
ဍုင်ပေရူဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု ဒေသ (Regions) ၂၅ ဒေသ ကေုာံ ခရိုင် လဳမာ (Lima Province) ရ။
| ဒေသ (Region) | ဍုင်ဇၞော် (Capital) | တင်စၟတ် (Note) |
|---|---|---|
| လဳမာ (Lima) | လဳမာ | ဍုင်ဇၞော် မၞိဟ်မံင်ဂၠိုင်အိုတ် ကေုာံ ဗဟဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်။ |
| ကူသကဝ် (Cusco) | ကူသကဝ် | ဒတန် ဝင် အေန်ကာ ကေုာံ မာချူ ပဳချူ။ |
| အာရဳကဳပါ (Arequipa) | အာရဳကဳပါ | ဍုင်ဇၞော် မရနုက်ကဵု ၜါ၊ မၞုံကဵု ခတိုဟ်ဒဵုပၟတ်။ |
| လဝ်ရဳတဝ် (Loreto) | အဳကဳတဝ် (Iquitos) | ဒေသ ဂြိုပ် အမေဇြောန် မဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲပေရူ။ |
၆။ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် (Economy)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ပေရူဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်မောဝ်ဒၟံင် (Emerging economy) မွဲတုဲ၊ ဍေံဒှ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မဇၞော်အိုတ် မရနုက်ကဵု ၅ ပ္ဍဲ အမေရိကသၠုင်ကျာရ။ သြန်စက္ခော မစကာဂှ် ဒှ် သဝ် (Sol) ရ။[၆]
- ပရေင် ၜံက်ခါဲ သတ္တု (Mining): ပေရူဝွံ ဒှ်ဍုင် မပတိတ် ဗရိုတ် (Copper)၊ ထဝ် (Gold)၊ သြန် (Silver) ကေုာံ ဇြေန် (Zinc) အဓိက ပ္ဍဲဂၠးတိရ။
- ပရေင် တဵုလွဳ ကေုာံ တမ္ၚာ (Agriculture & Fishing): ပေရူ ပတိတ် ကဝ်ဖဳ၊ သတ်မင်ဂုတ်၊ ကေုာံ က သွက်ဂွံ ကၠောန် ကၠေင်က (fishmeal) အဓိက လ္တူဂၠးတိရ။
- ပရေင် ကၟုဲတမ္ၚာ (Tourism): ဒှ်ကဏ္ဍ မပတိတ်ကဵု သြန်လုပ် အဓိကမွဲ သွက်ဍုင်ရ။
၇။ လၟိဟ်မၞိဟ် ကေုာံ ဂကူနာနာ (Demographics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အတိုင် စရင်မၞိဟ် ၂၀၂၃ မ္ဂး၊ ပေရူ နွံလၟိဟ်မၞိဟ် ၜိုတ် ၃၄ ပြကောဋိကိုဋ်ရ။ ဍုင်ပေရူဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု ဂကူနာနာ (Multiethnic) မပံင်စပ်လဝ်ရ။
- ဂကူဂမၠိုင်: မေသတဳဇြဝ် (Mestizo - မပံင်စပ် အကြာ အမေရိကန်-အေန်ဒဳယျာန် ကေုာံ ဥရဝ်ပ) ၆၀%၊ အမေရိကန်-အေန်ဒဳယျာန် (Amerindian ညံင်ရဴ Quechua, Aymara) ၂၆%၊ သာ်ဗု ဥရဝ်ပ ၆%၊ အဖရိကန် ကေုာံ အာရှ (တၟေင်တၟဟ် ဂကူကြုက် ကေုာံ ဂျပေန်) တအ် နွံရ။[၇]
- ဘာသာစကား: ဘာသာ သပိန် (Spanish) ဒှ်အရေဝ် အလဵုအသဳ အဓိကရ။ ပါဲနူဂှ် ဘာသာ ကေချူအာ (Quechua) ကေုာံ အာဲမာရာ (Aymara) တအ်လေဝ် စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် ဘာသာစကား အလဵုအသဳ ပ္ဍဲဒေသ ညးတအ်ရ။
- ဓဝ်ပတှ်ေ: ဘာသာ ကာတ္တလေတ် (Roman Catholic) ဒှ် ဘာသာ အဓိကတုဲ၊ ဘာသာ အဳဗာန်ဂျေလဳကာန် (Evangelical) တအ်လေဝ် ဂၠိုင်တိုန်ဒၟံင်ရ။
၈။ ယေန်သၞာၚ် (Culture)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ယေန်သၞာင် ပေရူဝွံ ဒှ်အရာ မပံင်စပ် အကြာ ယေန်သၞာင် ဟိသပန်နေတ် (Hispanic) မကၠုင်နူ သပိန် ကေုာံ ယေန်သၞာင် သဘာဝ တမ်မူလ (Andean & Amazonian) ရ။
- စၞစ (Cuisine): စၞစ ပေရူဝွံ ဒယှ်တမ္ညဝ်လဝ် အလုံဂၠးတိရ။ သဳဗဳချေ (Ceviche) မဒှ် ကစိင် ဍုန်လဝ် နကဵု ဍာ်သတ်မိတ်ဂှ် ဒှ်စၞစ သင်္ကေတ ဍုင်ရ။ Lomo Saltado ကေုာံ ယာမဖျုန် (Guinea pig / Cuy) လေဝ် ဒယှ်ရ။
- ဂဳတ ကေုာံ လှ်ေ (Music and Dance): ဂဳတ အာန်ဒဳ မစကာ ခရာ (panpipes) ဂှ် ဒယှ်ရ။ လှ်ေ မာရဳနေရာ (Marinera) ဒှ် လှ်ေ သင်္ကေတ ဍုင်ရ။
- လိက်ပတ် (Literature): အစာချူလိက် ဒယှ် မာရဳယဝ် ဗာဂါသ် လျဝ်သာ (Mario Vargas Llosa) ဝွံ ကလိဂွံလဝ် လာပ်နဝ်ဗေဝ် လိက်ပတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀ ရ။[၈]
၉။ ပရေၚ်ပညာ ကေုာံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် (Education and Health)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ပညာ ပ္ဍဲပေရူဝွံ ဒးဒုင် ကဵုလဝ် အခေါင် ဗတောန် သၠးၚုဟ် သွက် ဘာသဇိုင် ကေုာံ ဘာတန်လဒေါဝ်ရ။ တက္ကသိုလ် သာန် မာကဝ် (National University of San Marcos) မခၞံဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၅၅၁ ဂှ် ဒှ် တက္ကသိုလ် တြေံအိုတ် ပ္ဍဲ အမေရိက သီုဖအိုတ်ရ။[၉] လၟိဟ် ညးမလေပ်လိက် (Literacy rate) နွံၜိုတ် ၉၄% ရ။
ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ထတ်ယုက်ဂှ်၊ ဍုင်ပေရူ နွံကဵု သၞောတ် လွဳပရာ ထတ်ယုက် အလဵုအသဳ (MINSA) ကေုာံ သၞောတ် အာမခံ (EsSalud) ရ။ ၜိုန်ရ ပခိုဟ်ပတိုန်ဒၟံင်ကီုလေဝ်၊ ပရေင်စိုပ်တဲ လွဳပရာ ပ္ဍဲဒေသ ဂြိုပ် ကေုာံ ဒဵုတအ်ဂှ် အောန်ဒၟံင်ဏီရ။
၁၀။ ပရေၚ်ကၟုဲတမ္ၚာ ကေုာံ အာဲကၟာဲဂၠးတိ (Tourism and World Heritage Sites)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပေရူဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု ဒတန် ကၟုဲတမ္ၚာ အဓိက ပ္ဍဲ အမေရိကသၠုင်ကျာရ။ ဍုင်ဝွံ နွံကဵု ဒတန် အာဲကၟာဲ ဂၠးတိ ယူနေတ်သကဝ် (UNESCO World Heritage Sites) ၁၃ ဒၞာဲရ။
- မာချူ ပဳချူ (Machu Picchu): ဍုင်တြေံ အေန်ကာ မဒယှ်တမ္ညဝ်အိုတ် ကေုာံ ဒှ် အရာအမ်သဝ် ဂၠးတိ တၟိ မွဲရ။
- နာတ်သကာ လာင် (Nazca Lines): ရုပ်ပါန်ခဳ လ္တူတိ ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲကန္တာရ နာတ်သကာ၊ မာန်ညာတ်ကေတ် နူကဵု အကာသ ဟေင်ရ။
- ကူသကဝ် ကေုာံ ဂၠံင်တရဴ အေန်ကာ (Cusco & Inca Trail): ဒတန် ဝင် အေန်ကာ မသှ်ေဒၟံင်။
- ကၟာဍာ် တဳတဳကာကာ (Lake Titicaca): ကၟာဍာ် မၞုံသမၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိ မာန်ဖိုင်က္ၜင်ဂွံ။
- **ဗဳဒဳယော သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်:** လ္ၚတ် ဍုင်ပေရူ ကေုာံ ဒေသ အာန်ဒဳ (YouTube Documentary)
နိဿဲ (References)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Hudson, Rex A. (1993). Peru: A Country Study. Library of Congress. ISBN 978-0844407788။
- ↑ Porras Barrenechea, Raúl (1968). El nombre del Perú. Talleres Gráficos P.L. Villanueva။
- ↑ D'Altroy, Terence N. (2014). The Incas. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1444331158။
- ↑ Klarén, Peter Flindell (2000). Peru: Society and Nationhood in the Andes. Oxford University Press. ISBN 978-0195069280။
- ↑ Brack Egg, Antonio (2000). Perú: País Megadiverso. Editorial Bruño။
- ↑ Peru - Economy. World Bank.
- ↑ Perú: Perfil Sociodemográfico. INEI (2017).
- ↑ Vargas Llosa, Mario (1963). The Time of the Hero. Seix Barral။
- ↑ Universidad Nacional Mayor de San Marcos. UNMSM.
- Hudson, Rex A. (1993). Peru: A Country Study. Library of Congress. ISBN 978-0844407788။
- Porras Barrenechea, Raúl (1968). El nombre del Perú. Talleres Gráficos P.L. Villanueva။
- D'Altroy, Terence N. (2014). The Incas. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1444331158။
- Klarén, Peter Flindell (2000). Peru: Society and Nationhood in the Andes. Oxford University Press. ISBN 978-0195069280။
- Brack Egg, Antonio (2000). Perú: País Megadiverso. Editorial Bruño။
- Peru - Economy. World Bank.
- Perú: Perfil Sociodemográfico. INEI (2017).
- Vargas Llosa, Mario (1963). The Time of the Hero. Seix Barral။
- Universidad Nacional Mayor de San Marcos. UNMSM.
- Peru - UNESCO World Heritage Centre. UNESCO.
<ref> tag with name "Hudson" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Porras" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "DAltroy" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Klaren" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Brack" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "WB_Economy" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "INEI" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "Vargas" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "SanMarcos" defined in <references> is not used in prior text.နိဿဲ ဗၠေတ် - <ref> tag with name "UNESCO" defined in <references> is not used in prior text.