ပေါဲပၞာန်

ပေါဲပၞာန် (အင်္ဂလိက်: Battle) ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍအပ္ဍဲ ပၞာန် မဒှ်ပွမပတိုက်ပ္အေတ် နကဵုလွဟ်အကြား ဒပ်ပၞာန်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲအခိင် ကေုာံ ဒၞာဲဒေသ (Terrain) မစၟတ်သမ္တီလဝ်ရ။ ပေါဲပၞာန်မွဲမွဲဝွံ နွံကဵုတင်ရန်တၟအ် ဗျူဟာ (Strategic Objective) မကၠးဖ္ဍးတုဲ ဒှ်အရာမသ္ဂုတ်သွာတ် သွက်အာယုက်ပၞာန်အလုံမွဲရ။ နကဵုမတ်တၠပညာ နာနာဝိဇ္ဇာ မ္ဂး ပေါဲပၞာန်ဝွံ ဟွံသေင်ဆ ပွမပတိုက်ဟေင်၊ ဆဂး ဒှ်ပွမစၟဳစၟတ် အစောံစရာဲ နဲကဲပၞာန် (Tactics) ကေုာံ စိုတ်ဓာတ်သ္ဂံင်ပၞာန်ရ။

လဒက်ပတန် ပေါဲပၞာန် (Structure of a Battle)

၁. ပွမပြင်ပၞာန် (Deployment)

ဒှ်အခိင်ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံပတိုက်၊ မဒှ်ပွမဖန်ဇန်ဒပ်ပၞာန်၊ လွဟ် ကေုာံ ရိက္ခာ ညံင်ဂွံကိတ်ညဳကဵု ဒၞာဲတိ (Geography) ရ။ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး သုင်စောဲ ဉာဏ်ပ္တေအ်ဗေဒ သွက်ဂွံတော်ဟိုတ်ဖဵု (Predictive Intelligence) ကေုာံ စၟဳစၟတ်ဒပ်ရန်ရ။

၂. ပွမပတိုက် (Engagement)

ဒှ်အခိင်မရပ်လွဟ်တုဲ ပတိုက်ပ္အေတ်တိုက်ရိုက်ရ။ ပေါဲပၞာန်လေပ်ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲတိ၊ ပ္ဍဲဍာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး လတူအကာသရ။ အစောံစရာဲ နဲပညာဆက်ဆောံ ဝွံ ကိစ္စဇၞော်ဗွဲမလောန် သွက်ဂွံထိင်ဒဝ် အမိင်ပၞာန် (Command and Control) ရ။

၃. ပွမသ္ဂုတ်သွာတ် (Decisive Phase)

ဒှ်အခိင်မတီကေတ် ညးလဵုမဇၞော်ကေတ် ပေါဲပၞာန်ရ။ ပေါဲပၞာန်မွဲမွဲ လေပ်ပြံင်လှာဲအာ ဝင်ဂကူမွဲမွဲ မကိတ်ညဳကဵု ပွမမင်မွဲ လက်သန်ဂကူ ရ။

သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ (Scholarly Analysis)

• နကဵုမတ်တၠပညာ ဗျူဟာဗေဒ: သုန်သူ (Sun Tzu) ဟီုလဝ် "ဇၞော်ကေတ် ပေါဲပၞာန် ကၠာဟွံဂွံပတိုက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်အစောံစရာဲသၠုင်အိုတ်ရ"။
• နကဵုမတ်တၠပညာ ဉာဏ်ပ္တေအ်ဗေဒ: ပ္ဍဲပေါဲပၞာန်ခေတ်တၟိ၊ ဉာဏ်ပ္တေအ်ရီုဗင် ပ္ဍဲပွမပါ်ပါဲတင်ဂၞင် (Data Analysis) ကေုာံ ပွမမင်မွဲ ပရေင်ဂီုကၠီု ဒေတာရ။
• နကဵုမတ်တၠပညာ ယေန်သၞာင်ဗေဒ: ပေါဲပၞာန်ဂမၠိုင် စွံလဝ်အာဲကၟာဲ ပ္ဍဲလိက်ပတ် ကေုာံ ဒွက်ဝင်မန် ညံင်ဂွံဒှ်ဒြဟတ် သွက်သၟတ်ခေတ်တၟိရ။

ဖဵုဒစး လတူမၞိဟ်ဂလိုင် (Impact on the Masses)

ပေါဲပၞာန်မွဲမွဲ ဟွံသေင်ဆထိိုက်ဒး ဒပ်ပၞာန်ဟေင်၊ ဆဂး ဍေံပလီုပလာ်ကဵု ဘဝမၞိဟ်ဂလိုင် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။

• ဘဲအန္တရာယ် မၞိဟ်ဂလိုင်: ပွမဒးဂြိပ်ဒေံါ (Refugees)၊ ပွမဒးဂဗဘဲဒဏ် ကေုာံ ပွမချိုတ်ဂျိုင် ပ္ဍဲပေါဲပၞာန်ရ။
• ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဌာန်ပိုအ်: ပွမပလီုလာ် သ္ၚိဌာန်၊ ဘာဗတောန်လိက် ကေုာံ ဘာလကျာ်ဂမၠိုင် မဒှ်ဌာန်သုခ မၞိဟ်ဂလိုင်တအ်ရ။
• ပရဟိတ ကေုာံ ပရေင်ရီုဗင်: ပ္ဍဲအခိင်ပေါဲပၞာန်၊ ဂကောံပရဟိတနာနာ (Civilian Aid Groups) ဒးပကောံဒြဟတ် သွက်ဂွံရီုဗင် ရိက္ခာ ကေုာံ ဂဥုဲ ကုမၞိဟ်ဂလိုင် မနွံဒၟံင် အပ္ဍဲဒေသပၞာန်ရ။

ဆက်ဗှ်ညိ

• ပၞာန်
• ဗျူဟာပၞာန်
• ဝင်မန်
• ဉာဏ်ပ္တေအ်ဗေဒ
• ပရေင်ဂီုကၠီု