ပေါဲပၞာန် ၄၀ သၞာံ

ပေါဲပၞာန် ၄၀ သၞာံ (အင်္ဂလိက်: Forty Years' War) ဝွံ ဒှ်ပေါဲပၞာန်အဓိက ပ္ဍဲဝင်အရှေအគ្នေဲ မကတဵုဒှ်လဝ် အကြားသၟိင်မန် ဍုင်ဟံသာဝတဳ ကေုာံ သၟိင်ဗၟာ ဍုင်အင်ဝရ။ ပေါဲပၞာန်ဝွံ စကတဵုဒှ် ပ္ဍဲလက်ထက် တၠညးရာဇာဓိရာဇ် (မန်) ကေုာံ သၟိင်မင်းကြီးစွာစော်ကဲ (ဗၟာ) တုဲ ဆက်ကတဵုဒှ်အာ စိုပ်လက်ထက် သၟိင်မင်းခေါင် (ဗၟာ) ရ ။

ဟိုတ်မဂွံကတဵုဒှ် (Causes)

ပေါဲပၞာန်ဝွံ စကတဵုဒှ်ဟိုတ်နူ တင်ခက်ခုဲအပ္ဍဲဍုင်မန် ကာလတၠညးရာဇာဓိရာဇ် တိုန်ဂဇအ်နန်တုဲ မသၟိင်လ္ဂုဏ် (လောက်ဖျား) အာတ်အရီုအဗင်နူ ဍုင်အင်ဝ သွက်ဂွံပလီုလာ်အဝဵုအုပ်ဓုပ်မန်ရ။ တင်ရန်တၟအ်ဍုင်အင်ဝဝွံ သွက်ဂွံပကောံဒြဟတ် ကေုာံ ကေတ်အဝဵုလတူဍုင်မန် သွက်ဂွံစိုပ်ၜဳအာန်ဒမန်ရ ။

ဗျူဟာ ကေုာံ နဲကဲပၞာန် (Military Strategy)

ပ္ဍဲပေါဲပၞာန်ဏအ် တၠပညာဗျူဟာမန်တအ် သုင်စောဲနဲကဲနာနာသာ်:

• ဗျူဟာဒပ်ဍာ်: ဒပ်ဍာ်မန်ဝွံ ဒှ်ဒြဟတ်အဓိက ပ္ဍဲအရာမစဵုဒၞာဍုင်လ္ဂုဏ် ကေုာံ ဍုင်ပုသေမ်၊ ဟိုတ်နူဍုင်အင်ဝ ဟွံမနွံကဵုအစောံစရာဲဒပ်ဍာ် ။
• ပၞာန်စိုတ်ဓာတ် (Psychological Warfare): တၠညးရာဇာဓိရာဇ် သုင်စောဲနဲကဲပညာသ္ဂုတ်သွာတ် ညံင်ဒပ်ရန်ဂွံစိုတ်ဓာတ်လီုလာ် မပ္တံကဵုပရူ သၟာကတ်ဗျုဂမၠိုင်ရ။
• ဗျူဟာစဵုဒၞာဍုင် (Fortification): ပွမမင်မွဲဍုင်ဗွဲမလအ် ညံင်ဒပ်ရန်ဂွံအိုတ်ရိက္ခာ ကာလစိုပ်အခိင်ဗြဲရ။

သ္ဂံင်ပၞာန်အာဇာနည်ဂမၠိုင် (Key Figures)

ပေါဲပၞာန်ဏအ် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု အစောံစရာဲသ္ဂံင်ပၞာန်မန်ဂမၠိုင်:

1. သၟိင်အမတ်ဒိန်: တၠပညာဗျူဟာ ကေုာံ အမာတ်မနွံကဵုညာဏ်သၠုင်အိုတ်။
2. သမိန်ဗာရမ်း: သ္ဂံင်ပၞာန်မနွံကဵုသတ္တိ မပတိုက်ပၞာန်စိင် ဇၞော်ကေတ်သ္ဂံင်ပၞာန်ကြေဝ် (Chinese) ရ။
3. လဂုန်အိန်: သ္ဂံင်ပၞာန်မနွံကဵုသစ္စာ မလုပ်ပလီုဒပ်ရန် နကဵုသတ္တိဇၞော်ဇၞော်ရ ။

ဖဵုဒစး ကေုာံ ပရေင်ၜိုဟ်လလံ

ကြဴနူပတိုက်ကၠုင် ၄၀ သၞာံ၊ ဍုင်ၜါလပါ် ဒြဟတ်အိုတ်တုဲ ဒးပညဳပညပ် ဒေံါပၞာန်ရ။ ပေါဲပၞာန်ဏအ် ပကဵုညံင်ဂကူမန် ဂွံနွံကဵုစိုတ်ဓာတ်ပကောံဒြဟတ် ကေုာံ မင်မွဲ လက်သန်ဂကူ ဇကုဗွဲမခိုင်ကၠိုက်ရ။ တင်လတုပ်စိုတ် ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ပ္ဍဲဍုင်ဒလဝွံ ဒှ်တင်စၟတ်သမ္တီကိစ္စဇၞော်မွဲရ။

ဆက်ဗှ်ညိ

• ရာဇာဓိရာဇ်
• ဝင်ပၞာန်မန်
• ပေါဲပၞာန်
• ဗျူဟာဗေဒ