ပျူပျူမြဟ်မြဟ်

ပျူပျူမြဟ်မြဟ် (အင်္ဂလိက်: Radiant and Cheerful / Luminous Vitality) ဝွံ ဒှ်ဝေါဟာရမန် မစၞောန်ထ္ၜးကု အကာဲအရာ စိုတ်ဓာတ် ကေုာံ ညာဏ် မဂဵုလဟဵု၊ မယးတၟး ကေုာံ မမြဟ်မြဴဒၟံင်ရ။ ပ္ဍဲကဵုလောကတော်ကော်မ္ဂး၊ ဍေံဒှ်လက္ခဏာ လျးညာဏ် မဗလးထ္ၜးကဵု တင်ဍာံစၟတ် ညံင်ဂွံကၠးဖ္ဍးတုဲ၊ ပ္ဍဲပရေင်မံင်တန်တဴမ္ဂး ဍေံဒှ်စိုတ်ဓာတ် မဟွံမွဲကု ဒဒိုက်စံင်တူ ကေုာံ ပွမဍုန်လျရ။

လဒက်ပ္တန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ်

ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုမအက္ခရ် (၂) ပိုဒ် မၞုံကဵုရသဇြိုဟ်နက် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

• ပျူ: မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမယးတၟး၊ ပွမဂဵုလဟဵု၊ ပွမပျးထ္ၜး (To illuminate / To shine)။ ဍေံဗလးထ္ၜးကဵု အစောံစရာဲညာဏ် မညာတ်ကေတ် သဘဴဓရ် (ဥပမာ - "ပျူ" ပ္ဍဲဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမပျးထ္ၜးကဵု တင်ဂၞင်)။
• မြဟ်: မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမမြဟ်မြဴ၊ ပွမယိုက်ဒြဟတ်၊ ပွမဂျိုင်လမျီု (To be cheerful / Active)။ ဍေံဗလးထ္ၜးကဵု စိုတ်ဓာတ် မဟွံဍုန်လျ ကေုာံ မဗၠးၜး။

ပံင်ကောံတုဲ "ပျူပျူမြဟ်မြဟ်" မ္ဂး ဒှ်အကာဲအရာမယးတၟး ကေုာံ မြဟ်မြဴ သီုစိုတ် သီုညာဏ် ဗွဲမတုပ်သၟဟ်ရ။

သဘဴဓရ် ပျူပျူမြဟ်မြဟ်

နကဵုသၞောတ်ဝ် သဒ္ဒါလျးတော်ကော် မ္ဂး၊ အကာဲအရာ "ပျူပျူမြဟ်မြဟ်" ဝွံ ဒှ်ဖိုလ်မကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵုပွမဗၠးၜးနူ အစွဲမစောဲလာံဂမၠိုင်ရ။

1. လျးပညာ (Illumination of Mind): ကာလကလိဂွံ သုစိဘ် မဍိုက်ပေင်မ္ဂး၊ တင်ထုဲထံင်ဂမၠိုင် ကၠေအ်ကၠက်အာတုဲ ညာဏ်ဂှ် "ပျူ" (ယးတၟး) တိုန်ရ။ ဍေံဒှ်လက္ခဏာ နေမိန်လျး ရ။
2. စိုတ်ဓာတ်အဲနာဲ (Vitality of Self): ကာလဟွံဒးဒုင်ဍိက် ကုအစွဲ ကေုာံ လညာတ်ဗၠေတ်ဗၠေတ်မ္ဂး၊ စိုတ်ဓာတ်ဂှ် "မြဟ်" တိုန်တုဲ ဒှ်တၠလတူဘဝဇကု ဇေတ်တ်ရ။ ဍေံဒှ်လက္ခဏာ အဲနာဲ ရ။

ကိစ္စဇၞော် ကေုာံ ဖိုလ်

• ပရေင်ဆက်စၠောံ: ပွမဟီုဂး ဆက်စၠောံ နကဵုစိုတ်ဓာတ် ပျူပျူမြဟ်မြဟ် ဝွံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု မိတ်သဟာယ ကေုာံ ပရေင်ဆာန်ကၟိန် မခိုင်ကၠိုက် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်။
• ပရေင်မင်မဲစိုတ်: ဒှ်ဂဥုဲဒြဟတ် သွက်ဂွံလလံသွာကဵု ယဲစိုတ်ဍိုန်လျ ကေုာံ ယဲစံင်တူ (Depression and Anxiety) ပ္ဍဲခေတ်မၞုံကဵု ပရေင်ပြိုင်ပကာန်သၠုင်ဏအ်။
• ပရေင်ဖန်ဗဒှ်: မၞိဟ်မၞုံကဵု စိုတ်ပျူပျူမြဟ်မြဟ် တအ်ဟေင်ရ မလေပ်ဖန်ဗဒှ်ပတိုန် ဝေါဟာရလျး တၟိတၟိ ကေုာံ ကမၠောန်မၞုံကဵုတန်ဖိုးမာန်။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• လျးတော်ကော်
• ကုမ်ပျူတာ
• နေမိန်လျး
• အဲနာဲ

နိဿဲ

• တင်မဆုက်ညုင် ကေုာံ လညာတ်ပါ်ခြာ နူညးခၞံဝေါဟာမန် (၂၀၂၆)။
• "The Philosophy of Luminous Vitality", Mon Cultural Review.