ပြင်သေတ်

République française ပြင်သေတ် (France)
အလာံ
Franceဒတန်
ဍုင်ဇၞော်	ပါရိသ် (Paris)
ဇၞော်အိုတ်ဍုင်	ပါရိသ်
အရေဝ် မစကာရုင်ဂမၠိုင်	ဘာသာပြင်သေတ်
အလဵုအသဳ	Unitary semi-presidential republic
မပိုင်ပြဳလဝ်
• သီုဖအိုတ်
လၟိဟ်မၞိဟ်
• တၟော်	၆၈,၄၀၀,၀၀၀ (၂၀၂၄)
လှုဲ	ယူရဝ် (Euro)

ပြင်သေတ် (အင်္ဂလိက်: France; ပြင်သေတ်: France) ဝွံ ဒှ်ရးနိဂီုဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲသမဂ္ဂယူရောပ် (EU) ရ။ ပြင်သေတ်ဝွံ နွံကဵုဝင်မကြံင်မ္ၚုဟ်တုဲ ဒှ်ရးနိဂီုမနွံကဵု အဝဵုအဏုမြူ (Nuclear power) ကေုာံ အခေါင်ဝဳတဝ် (Veto power) ပ္ဍဲကောင်စီဂီုကံ ကုလသမဂ္ဂရ။ ဍုင်ဏအ်ဒယှ်တဴနကဵု စၞစ၊ ဇုက်ယာန် (Fashion) ကေုာံ ဒဿနိကဗေဒဗၠးၜးရ။

ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ (History and Revolution)

၁. ခေတ်အလယ် ကေုာံ အေန်ပယျာ

ပြင်သေတ်ဒှ်ဗဟဵု သွက်အေန်ပယျာ Charlemagne တုဲ လအ်ကၠုင်မ္ဂး ဒှ်ကတဵုဒှ် "Monarchy" (သၞောတ်ဨကရာဇ်) မနွံကဵုအဝဵုသၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲယူရောပ်။

၂. ပရေင်ပြံင်လှာဲပြင်သေတ် (French Revolution - ၁၇၈၉)

ဒှ်အခိင်ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဝင်မၞိဟ်တအ်:

• Motto: "Liberté, Égalité, Fraternité" (ဗၠးၜး၊ တုပ်သၟဟ်၊ သဟာယ)။
• Result: ပလီုထောအ်သၞောတ်ဨကရာဇ်တုဲ ဒက်ပတန် "Republic" (သမ္မတရး) ကိုပ်ကၠာအိုတ်။

၃. နပိုလျောန် (Napoleon Bonaparte)

ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံ ၁၉၊ နပိုလျောန်အုပ်ဓုပ်တုဲ ပြင်သေတ်နွံသြဇာအလုံမွဲယူရောပ်ရ။

အရေဝ်ဘာသာဗေဒ (Linguistics)

ဘာသာပြင်သေတ် (French Language) ဝွံ ဒှ်ဘာသာမနွံပ္ဍဲဂကောံ Romance languages (ကၠုင်နူလေတ္တေန်) ရ။

• Global Language: ဒှ်ဘာသာရုံးသုံး ပ္ဍဲကုလသမဂ္ဂ ကေုာံ ရးနိဂီုဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲအာဖရိကရ။
• Linguistic Purity: ပြင်သေတ်နွံကဵု "Académie française" သွက်ဂွံထိင်ဒဝ် ညံင်အရေဝ်ပြင်သေတ်ဟွံဂွံနှဴကဵု အင်္ဂလိက်ရ။

ပထဝဳ ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Geography and Economy)

ပြင်သေတ်နွံကဵုဒေသနာနာ:

• Mountains: ဒဵုအယ်လ်ပ် (Alps) မနွံကဵုဒဵုသၠုင်အိုတ် Mont Blanc။
• Agriculture: ဒယှ်တဴနကဵု ဍာ်သဗ္ဗု (Wine) ကေုာံ ကွာင် Cheese နာနာဂကူ။
• Technology: ပြင်သေတ်ဒှ်ဗဟဵု သွက်က္ၜင်ကျာ Airbus ကေုာံ စက်လိပ် (TGV) မဒြေပ်ပြဟ်အိုတ်ရ။

နကဵုမတ်တၠပညာမန် (In Mon Context)

တၠပညာမန်တအ် စကာဝေါဟာရပြင်သေတ် ညိည:

• လဳဗာတဳ: (Liberty) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဗၠးၜး။
• ကဝ်လိုနဳ: (Colony) ပရူပွမဒှ်ဍုင်ကောန်ဍုင်အရင် (ပြင်သေတ်အုပ်ဓုပ်လဝ် ဗုဒ္ဓဂယာ၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား)။

ဆက်ဗှ်ညိ

• ပါရိသ်
• သမဂ္ဂယူရောပ်
• နပိုလျောန်
• အရေဝ်ဘာသာဗေဒ