ပြသၞာ မဟွံကိတ်ညဳ ပ္ဍဲဒဿနဘဝ
_by_Titian,_Prado_Museum,_Madrid.jpg){kind=link}
ပြသၞာ မဟွံကိတ်ညဳ ပ္ဍဲဒဿနဘဝ ဟွံသေင်မ္ဂး အရာမစဵုစး ပ္ဍဲပရေင်တန်တဴ (အၚ်္ဂလိက်: Existential Paradox) ဝွံ ဒှ်လညာတ် အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ သွာင် ဝါဒဒဿနဘဝ (Existentialism) ရ။ ဍေံ သောင်ကလး ပရူ အရာ မဟွံကိတ်ညဳ၊ မစဵုစးဒၟံင် ရေင်သကအ် ပ္ဍဲကဵု ဘဝ ကောန်မၞိဟ်တအ် ဇေတ်ဇေတ်ရ။
အဓိက တင်မဟွံကိတ်ညဳဂှ်- ကောန်မၞိဟ်တအ်ဝွံ မိက်ဂွံဂၠာဲသွဟ်၊ မိက်ဂွံဂၠာဲ "အဓိပ္ပါယ် ဘဝ" ကွေံကွေံရ၊ ဆဂး စက္ကဝါ ကေုာံ သဘာဝ ဂၠးတိဏအ်ဂှ် သ္ၚိတ်ဇြဒၟံင်တုဲ ဟွံကဵု သွဟ် (ဟွံသေင်မ္ဂး) အဓိပ္ပါယ် ဘဝ ဇေတ်ဇေတ် ဂှ် ဟွံမဲ ရ။ လညာတ်ဏအ်ဂှ် တၠပညာ အလ်ဗတ် ကမူ (Albert Camus) ကော်စ "The Absurd" (အရာ မဟွံမဲကဵု ယုတ္တိ) ရ။
အရာမဟွံကိတ်ညဳ အဓိကဂမၠိုင် (Core Paradoxes)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ဘဝပိုဲဏအ်ဂှ် ဒးဆဵုဂဗဒၟံင် ကု ပြသၞာ မဟွံကိတ်ညဳ ဗွဲသၟဝ်ဏအ် လၟိုန်ရ-
- အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ ပွမဟွံမဲကဵု အဓိပ္ပါယ် (Meaning vs. Meaninglessness): ပိုဲတအ် ဂစာန် လ္ၚတ်ပညာ၊ ကၠောန်ကမၠောန်၊ ဒက်ပ္တန် သ္ၚိကၟိန် သွက်ဂွံ ဂွံ အဓိပ္ပါယ် ဘဝ ရ။ ဆဂး အလုံမွဲ စက္ကဝါ ဏအ်ဂှ် သဘာဝ ဍေံ သ္ၚိတ်ဇြဒၟံင်တုဲ၊ ဘဝပိုဲဏအ်ဂှ် ဗွဲသဘာဝ အဓိပ္ပါယ် နွံဒၟံင် ကိုပ်ကၠာ ဟွံသေင်ရ။
- ဗၠးၜး ကေုာံ ပရေင်စိုတ်ဂၠက် (Freedom vs. Anxiety): တၠပညာ ဂျောန်-ပေါလ် သာတာ (Jean-Paul Sartre) ဟီုလဝ် "ပိုဲ ဒးဒုင် ဖျေံလဝ် ဒုဟ် သွက်ဂွံ ဗၠးၜး" ရ။ ပိုဲ နွံကဵု အခေါင် မရုဲစှ် (Free will) ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင်ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ဗၠးၜးလောန်အာတုဲ၊ အရာပိုဲ မရုဲစှ်လဝ်တအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ပိုဲဟေင် ဒးကေတ် တာလျိုင် (Responsibility) တုဲ ဍေံ က္တဵုဗဒှ်ကဵု ပရေင်စိုတ်ဂၠက် ကေုာံ ဘဲဖေက်ဂၟံက် (Anguish) ရ။
- လမျီု ကေုာံ ဂမ္စိုတ် (Life vs. Death): ပိုဲတအ် ဂစာန် ဂျိုင်တန်တဴ၊ ဂစာန် ဒက်ပ္တန် အနာဂတ် ညံင်ဂွံ ဍိုက်ပေင်ရ။ ဆဂး ကၞောတ်တဲ ဇၟာပ်ပ်မၞိဟ် သ္ဒးချိုတ် သီုဖအိုတ်ရ။ ညံင်ဂွံ ဂျိုင်တန်တဴဂှ် ဂစာန်ဒၟံင် ဆဂး တီဒၟံင် ဒဒှ်ရ ဒးချိုတ်တွဵုဂှ် ဒှ် အရာမဆန့်ကျင်ဘက် ဇၞော်အိုတ် မွဲရ။
ဥပမာ သဳသဳဖတ် (The Myth of Sisyphus)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၠပညာ ဒဿနိက ဗွဲမဂၠိုင် စကာ ပုံအာဂီု ဂရိ မၞုံယၟု "သဳသဳဖတ်" (Sisyphus) သွက်ဂွံ ဥပမာ ပြသၞာဏအ်ရ။ သဳသဳဖတ် ဝွံ ဒးဒုင် ကဵုလဝ် ဒုဟ် ညံင်ဂွံ တွိင်ပတိုန် တၟအ်ဇၞော်မွဲ မ လတူ က္ဍဟ်ဒဵု လၟိုန်ကာလ ရ။ တၟအ်ဂှ် စိုပ်က္ဍဟ်ဒဵုမ္ဂး ကလေင် စှ်ေကၠုင် သၟဝ်ပၠန်ရ။ ဍေံ ဒးကလေင် တွိင်ပတိုန် တၟိပၠန် လၟိုန်ရ။ ကမၠောန်ဏအ်ဝွံ အဓိပ္ပါယ် ဟွံမဲ (Absurd) ကီုလေဝ်၊ သဳသဳဖတ် ဂှ် ဆက်တုဲ ကၠောန်ဒၟံင် လၟိုန်ရ။ ဘဝ ကောန်မၞိဟ်တအ်လေဝ် တုပ်ဒၟံင် ကု သဳသဳဖတ် ဏအ်ကီုရ။
ဗီုလဵု ဂွံ သောင်ကလး ပြသၞာဏအ်?
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝါဒ ဒဿနဘဝ (Existentialism) ဟွံကဵု သွဟ် ညံင်ပိုဲ ဂွံ လောတ်စှ်ေအာ ပ္ဍဲ ပရေင်စိုတ်ဓာတ်စှ်ေ (Nihilism) ရ။ ညးတအ် ထံက်ထ္ၜးလဝ် လညာတ်မ္ဂး-
- ဖန်ဗဒှ် အဓိပ္ပါယ် နကဵု အလဵုဇကု: ဟိုတ်နူ စက္ကဝါ ဏအ် ဟွံကဵု အဓိပ္ပါယ် ဘဝ တုဲ၊ ပိုဲတအ် ဟေင် သ္ဒးဖန်ဗဒှ်ကေတ် အဓိပ္ပါယ် ဘဝ ပိုဲ နကဵု ပရေင်ရုဲစှ် ပိုဲ ဇေတ်ဇေတ်ရ။
- ဒုင်တဲ အရာမဟွံမဲကဵု ယုတ္တိ (Embrace the Absurd): တီဒၟံင် ဘဝဏအ် အဓိပ္ပါယ် ဟွံမဲ ကီုလေဝ်၊ ပြိုင့်ပြတုဲ ဂျိုင်အာ ဘဝ ညံင်ဂွံ မိပ်မြဟ် ကေုာံ ဍိုက်ပေင် (Revolt against the absurd)။
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဒဿနိကဗေဒ (Philosophy)
- ဝါဒ ဒဿနဘဝ (Existentialism)
- လညာတ် ယုတ္တိ (Logical Thinking)
- စိတ္တဗေဒ (Psychology)