ပွမကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ

ပွမကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ; Conflict Management
	မဝ်ဒယ် ကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ သဝ်မာတ်-ကဳမာန်; မဝ်ဒယ် သဝ်မာတ်-ကဳမာန် (TKI) မထ္ၜးလဝ် နဲကဲ ကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ (၅) သာ်
ဗွိုက်လ္ၚတ် အဓိက	စိတ္တဗေဒ၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် (Management)၊ ပရေင်မၞိဟ်
တင်ရန်တၟအ် အဓိက	ဖ္အောန်ဖျေံ ပရေင်လီုလာ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် သွဟ်မခိုဟ်
နဲကဲ အဓိကဂမၠိုင်	ပွမပံင်တောဲ၊ ပွမပညဳပညပ်၊ ပွမပါဲဒြေပ်၊ ပွမပြိုင်ပ္ကာန်၊ ပွမဒုင်ယှအ်
အစောံစရာဲ နွံပၟိက်	ပွမဆက်စၠောအ်၊ ဓဝ်မေတ္တာ (Empathy)၊ ဉာဏ်စိုတ် (Emotional Intelligence)

ပွမကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ (အၚ်္ဂလိက်: Conflict Management) ဝွံ ဒှ် လၟေင်ကမၠောန် သွက်ဂွံ လဇဟ်ဖျေံ ဟွံသေင်မ္ဂး ကၟာတ်လဒဵု အရာမပလီုပလာ် (Negative aspects) မကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု ပဋိပက္ခ တုဲ၊ သီု ဖန်ဇန် ညံင်ဂွံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် အရာမခိုဟ် ကေုာံ သွဟ်မတၟေင် (Positive aspects) သွက် ပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံဂမၠိုင် ရ။ ဍေံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု "ပွမသောင်က္ဍး ပဋိပက္ခ" (Conflict resolution) ညိဂှ်၊ ပွမကောပ်ကာဲဝွံ ဟွံရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ပိုတ်သကုတ်အာ ပဋိပက္ခ သီုဖအိုတ်လၟိုန်တုဲ၊ ရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် ညံင် ပဋိပက္ခဂှ် ဟွံဂွံ ပလီုပလာ် ပရေင်ကမၠောန် ကေုာံ ပရေင်ဆက်ဆောံ ရ။

ပ္ဍဲကဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ်၊ ပရေင်စိတ္တဗေဒ၊ ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ဂကောံ (Organizational behavior) တအ်မ္ဂး၊ ပွမကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ ဂှ် ဒှ် အစောံစရာဲ က္ဍိုပ်သကိုပ် (Leadership skill) မကိစ္စဇၞော်အိုတ် မွဲရ။ ပဋိပက္ခ မဒးဒုင် ကောပ်ကာဲလဝ် ဗွဲမဒးရးတအ်ဝွံ ပကဵု ညံင် ပရေင်လ္ၚတ်တၟိ၊ ကသပ်တၟိ (Innovation)၊ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ဂကောံ မခိုင်ကၠိုက် ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုင် မာန်ရ။

နဲကဲ ကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ (၅) သာ် (Conflict Management Styles)

အတိုင် မဝ်ဒယ် သဝ်မာတ်-ကဳမာန် (Thomas-Kilmann Conflict Mode Instrument - TKI) မ္ဂး၊ မၞိဟ်တအ် တုံသွဟ် လတူ ပဋိပက္ခ နကဵု နဲကဲ အဓိက ၅ သာ် မဒက်ပ္တန်လဝ် လတူ သဇိုင် ၜါ မတွဟ်ဂး ပွမစွံအာရီု လတူ ပၟိက်ဇကု (Assertiveness) ကေုာံ ပွမစွံအာရီု လတူ ပၟိက်ညးတၞဟ် (Cooperativeness) ရ-

၁။ ပွမပြိုင်ပ္ကာန် (Competing): (Assertive & Uncooperative)

ညးမစကာ နဲဏအ်ဝွံ ဂစာန် ဖန်ညံင် ပၟိက်ဇကု ဂွံအံင်ဇၞးတုဲ ဟွံစွံအာရီု လတူ ပၟိက် ညးတၞဟ်ရ။ မလေပ် စကာ ပ္ဍဲအခိင် ကိစ္စမဇၞော် ကေုာံ အခိင်အောန် (ဥပမာ - အခိင် ကပ်ဘဲ)။

၂။ ပွမပါဲဒြေပ် (Avoiding): (Unassertive & Uncooperative)

ညးမစကာ နဲဏအ်ဝွံ ဟွံစွံအာရီု လတူ ပၟိက်ဇကု ကီု သီုကဵု ပၟိက်ညးတၞဟ်တုဲ၊ ပါဲထောအ် နူကဵု ပဋိပက္ခ ဂှ်ရ။ မလေပ် စကာ ပ္ဍဲအခိင် ပြသၞာဂှ် ဟွံကိစ္စဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး အခိင် ဟွံဒးရးဏီ။

၃။ ပွမဒုင်ယှအ် (Accommodating): (Unassertive & Cooperative)

ညးမစကာ နဲဏအ်ဝွံ ပၠေင်ထောအ် ပၟိက်ဇကုတုဲ ဗက်စ အတိုင် ပၟိက် ညးတၞဟ်ရ။ မလေပ် စကာ ပ္ဍဲအခိင် မိက်ဂွံ မင်မွဲ ပရေင်ဆက်ဆောံ ညံင်ဟွံဂွံလီု ဟွံသေင်မ္ဂး အခိင်ဇကု မတီလဝ် ဒဒှ်ရ ဇကုဗၠေတ်ဒၟံင်။

၄။ ပွမပညဳပညပ် (Compromising): (Moderate Assertiveness & Cooperativeness)

လပါ် ၜါလပါ် သီုဖအိုတ် ဒးယှအ်ဖျေံ ပၟိက်ဇကု ညိညတုဲ ညံင်ဂွံ ကလိဂွံ သွဟ် လဒေါဝ် မွဲရ။ မလေပ် စကာ ပ္ဍဲအခိင် ၜါလပါ် နွံကဵု အဝဵု တုပ်သၟဟ် တုဲ မိက်ဂွံ ကလိဂွံ သွဟ် ဗွဲမပြဟ်။

၅။ ပွမပံင်တောဲ (Collaborating): (Assertive & Cooperative)

လပါ် သီုဖအိုတ် ပံင်ကောံတုဲ ဂၠာဲ သွဟ် မပေင်စိုတ် သွက် ၜါလပါ် အလုံအိုတ်ရ။ ဒှ် နဲကဲ မခိုဟ်အိုတ်ကီုလေဝ်၊ ဒးစကာ အခိင် ကေုာံ ဒြဟတ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

ပဋိပက္ခ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံအုပ်ဓုပ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် နာနာ

ပ္ဍဲကဵု ပရေင်လ္ၚတ် ဂကောံ (Organizational studies) ကေုာံ အခိုက်ကၞာ ယေန်သၞာင် နာနာ (Multicultural contexts) မ္ဂး၊ ပွမကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ ဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကု တေသြရဳ ကေုာံ သဘဴဓဝ် ခိုဟ်ဟ် ဗွဲမဂၠိုင်-

ပွမကၠိုဟ်ခၠင် အဓိပ္ပါယ် (Organizational Sensemaking):

အခိင်ကာလ ပဋိပက္ခ ကတဵုဒှ်မ္ဂး၊ ပူဂိုလ် ကေုာံ ဂကောံတအ်ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် လၟေင်ကမၠောန် "Sensemaking" (ပွမကၠိုဟ်ခၠင် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် အဓိပ္ပါယ် လတူ အကာဲအရာ မဟွံကၠးဖ္ဍး) ရ။ ပွမကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ မခိုဟ်ဂှ် ရီုဗင်ကဵု ညံင် ကောန်ဂကောံတအ် ဂွံ ကၠိုဟ်ခၠင် လညာတ် စိတ္တဗေဒ ညးသကအ် ကေုာံ သၞောတ်အုပ်ဓုပ် တအ် ဂွံတုပ်သၟဟ် ကၠုင် ရေင်သကအ်ရ။

ပရေင်တန်တဴ ခိုင်ကၠိုက် (Institutional Resilience):

ပဋိပက္ခ ဝွံ ယဝ်ရ ကောပ်ကာဲလဝ် ဗွဲမဒးရးမ္ဂး ဍေံ ဒှ်ကၠုင် ဒြဟတ် သွက် ဂကောံ မွဲ ဂွံ တန်တဴ ခိုင်ကၠိုက် (Resilience) မာန်ရ။ ဍေံပကဵု ညံင် ဂကောံဂှ် ဂွံ ပြံင်လှာဲ ကေုာံ ပလေဝ်ပလေတ် ဗီုပြင် ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု အကာဲအရာ တၟိတၟိ။

ယေန်သၞာင် နာနာ (Multicultural Contexts):

ပ္ဍဲကဵု ဒေသ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ မနွံကဵု ယေန်သၞာင် နာနာသာ် မ္ဂး၊ င္ၚုဟ်မး ကေုာံ အခိုက်ဆက်ဆောံ ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်တုဲ ပဋိပက္ခ မလေပ် ကတဵုဒှ် လောဲသွာရ။ ပွမကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ဂှ် ဒးသုင်စောဲ ဓဝ်မေတ္တာ၊ ပွမပံက်လဝ် စိုတ် (Open-mindedness)၊ ကေုာံ နဲကဲ သောင်က္ဍး မကိတ်ညဳ ကု ယေန်သၞာင် ၜါလပါ် (Cross-cultural bridging) ရ။

အစောံစရာဲ နွံပၟိက်ဂမၠိုင် (Required Skills)

သွက်ဂွံ ကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ ဗွဲမအံင်ဇၞးဂှ် နွံပၟိက်ကဵု အစောံစရာဲ ပူဂိုလ် အဓိက နာနာသာ် မပ္တံကဵု-

ပွမဆက်စၠောအ် (Communication): ပွမဟီုဂး ဗွဲမကၠးဖ္ဍး ကေုာံ ပွမကလင် ဗွဲမစွံအာရီု (Active listening)။
ဉာဏ်စိုတ် (Emotional Intelligence - EQ): ပွမတီကၠိုဟ် ကေုာံ ထိင်ဒဝ် စိုတ်ဇကု သီုကဵု မတီကၠိုဟ် စိုတ်ဒွိင် ညးတၞဟ်။
ဓဝ်မေတ္တာ (Empathy): ပွမစွံဇကု ပ္ဍဲဒၞာဲ ညးတၞဟ်တုဲ ရံင်အကာဲအရာ နူကဵု လညာတ် ညးတၞဟ်။
ပွမသောင်က္ဍး ပြသၞာ (Problem Solving): ပွမဂၠာဲ ဟိုတ်ရိုဟ်ကၞက် ကေုာံ ဖန်ဇန် သွဟ် မခိုဟ်အိုတ်။

ဆက်လ္ၚတ်

နိဿဲ