ပွမပါ်ခြာ
| ပွမပါ်ခြာ (Classification) | |
|---|---|
| Statistical Classification / Taxonomy | |
| ပရူပရာ သဇိုင် | |
| သဘဴဓရ် အဓိက | ပွမဗ္တောန် စက် (Machine Learning) တက္ကသဝ်နဝ်မဳ (Taxonomy) ပရေင်ဟွံတုပ်သၟဟ် အလဂဝ်ရဳတမ် (Algorithmic Bias) |
| ကဏ္ဍအပ္ဍဲဂမၠိုင် | သိပ္ပံ ကောန်ပျူတာ (Computer Science) စရင်အင် (Statistics) |
| ဘာသာ မဆက်စပ် | ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) ဇီဝဗေဒ (Biology) ပရေင်လ္ၚတ် အနာဂတ် (Futures Studies) |
ပွမပါ်ခြာ (အၚ်္ဂလိက်: Classification) ဝွံ ဍေံ ဒှ် လၟေင်ကမၠောန် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် သွက်ဂွံ လ္ၚတ်၊ စၟတ်သမ္တီ၊ ကေုာံ ဖျေဟ် ဂကောံ (Categorize) အရာဝတ္ထု၊ ဒေတာ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး မၞိဟ် တအ် နကဵု လက်သဏ် မတုပ်သၟဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး မတၞဟ်ခြာ ရေင်သ္ကအ် ရ။
ပ္ဍဲကဵု ခေတ်တမၠာ၊ ပွမပါ်ခြာ ဝွံ ဍေံ ဆေင်စပ် ကု ဇဳဝဗေဒ ကေုာံ ဒဿနိကဗေဒ (ဥပမာ - ပွမပါ်ခြာ ဂကူ တိရစ္ဆာန် ကေုာံ တၞံဆု) သၟး ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲကဵု ခေတ်လၟုဟ် ကေုာံ အနာဂတ် မ္ဂး၊ "ပွမပါ်ခြာ" ဏအ်ဝွံ ဍေံ ဒှ် နဲကဲ အဓိက အိုတ် ပ္ဍဲကဵု သိပ္ပံ ကောန်ပျူတာ ကေုာံ ဉာဏ်ပညာ ဇန်ဗဒှ် (AI) တုဲ၊ ဍေံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု ဖဵုလပါ် ပရေင်မၞိဟ် မဇၞော်အိုတ် ရ။
၁။ သဘဴဓဝ် သ္ဇိုင် ကေုာံ တက္ကသဝ်နဝ်မဳ (Basic Principles and Taxonomy)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု သိပ္ပံ သဘာဝ၊ ပွမပါ်ခြာ ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု လညာတ် တက္ကသဝ်နဝ်မဳ (Taxonomy) ရ။
- ဍေံ ဒှ် ပွမပါ်ခြာ စၟတ်သမ္တီ အရာ မဂျိုင်လမျီု တအ် အတိုင် လၟေင် အဝဲ၊ ဂကူ၊ ကေုာံ ဗဳဇ ရ။
- သဘဴဓဝ် ဏအ်ဝွံ ဍေံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် သွက်ဂွံ ကၠိုဟ်စိုပ် ပရေင်ဆက်စပ် အကြာ သဘာဝ ရ။ ညံင်ရဴ သာ်ဂှ် ကီု၊ လညာတ် ဏအ်ဂှ် ဍေံ ကူးစၠောအ် စိုပ်အာ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ပါ်ခြာ လိက်ပတ် ကေုာံ တင်ဂၞင် ပ္ဍဲ တိုက်ဗှ်လိက် တအ် ကီု ရ။
၂။ ပွမပါ်ခြာ ပ္ဍဲ သိပ္ပံ ကောန်ပျူတာ (Classification in Computer Science and AI)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု သိပ္ပံ ကောန်ပျူတာ ကေုာံ ကဏ္ဍ ဉာဏ်ပညာ ဇန်ဗဒှ် မ္ဂး၊ "Classification" ဝွံ ဍေံ ဒှ် ပြသၞာ သ္ဇိုင် အိုတ် ပ္ဍဲကဵု ပွမဗ္တောန် စက် (Machine Learning) ရ။
- Supervised Learning: ဍေံ ဒှ် နဲကဲ မကဵု စက် ဂွံ လ္ၚတ် ဒေတာ မၞုံကဵု လေဗယ် (Labeled data) တုဲ၊ ဍေံ ဆိင်ဆ ပါ်ခြာ ကဵု ဒေတာ တၟိ တအ် ရ။ (ဥပမာ - ပွမပါ်ခြာ ဒဒှ်ရ လိက်အဳမေဝ် ဏအ် ဍေံ ဒှ် လိက် စၟဟ်/Spam ဟာ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး လိက် ဓမ္မတာ ဟာ)။
- အလဂဝ်ရဳတမ် အဓိကဂမၠိုင်: သွက်ဂွံ ပါ်ခြာ ဒေတာ ဂှ် ဍေံတအ် သုင်စောဲ အလဂဝ်ရဳတမ် (Algorithms) မပ္တံကဵု Decision Trees, Support Vector Machines (SVM), ကေုာံ Neural Networks ရ။ ကာလ AI မစိုပ် ကဆံင် AGI မ္ဂး၊ အစောမ်သတ္တိ ပွမပါ်ခြာ ဍေံ ဂှ် ဍေံ သၠုင်နူ ကောန်မၞိဟ် ဗွဲမလောန် ရောၚ်။
၃။ အဆက်အစပ် ကု ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Sociological and Cultural Implications)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ရံင် နူကဵု လညာတ် ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ မ္ဂး၊ လၟေင်ကမၠောန် "ပွမပါ်ခြာ" ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ အရာ သင်္ချာ သၟး ရ။ ဍေံ ဒှ် အရာ မဆေင်စပ် ကု အဝဵုအာဏာ ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ဌာန်ကောံမၞိဟ် ရ။
- ပရေင်ပါ်ခြာ ဌာန်ကောံမၞိဟ် (Social Stratification): မၞိဟ် တအ် ဍေံတအ် သုင်စောဲ နဲကဲ ပွမပါ်ခြာ သွက်ဂွံ ဖျေဟ် ကဆံင် အကြာ မၞိဟ် တအ် (ဥပမာ - ပါ်ခြာ ဂကူ၊ ပါ်ခြာ လညာတ် ဘာသာ၊ ပါ်ခြာ ကဆံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်) ရ။ အရာဏအ်ဝွံ ဍေံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု သၞောတ်ဝ် မဏ္ဍလ (Mandala System) ကေုာံ ရးနိဂီု ဂမၠိုင် ရ။
- ပရေင်ဟွံတုပ်သၟဟ် အလဂဝ်ရဳတမ် (Algorithmic Bias): ပ္ဍဲ ခေတ် ဒဳဂျဳတေဝ် ဏအ်၊ ကာလ စက် (AI) မပါ်ခြာ မၞိဟ် တအ် (ဥပမာ - ညးဂှ် ဂွံ ကလိဂွံ ကမၠောန်၊ ညးဂှ် ဂွံ ကလိဂွံ ခံက်အာင် သြန်) မ္ဂး၊ ဍေံ လေပ် ဒုင်စသိုင် အတိုင် ပရေင်ပါ်ခြာ မၞိဟ် မၞုံဒၟံင် ကိုပ်ကၠာ ဂှ် ရ။ ယဝ်ရ ဒေတာ ဍေံ လ္ၚတ်လဝ် ဂှ် ဍေံ မၞုံကဵု ပရေင်ဍဵုဍိုက် လတူ ဂကူကောန်ဍုင်အရင် (ဥပမာ - မန်၊ ကရေင်) မ္ဂး၊ AI ဏအ်ဝွံ ဍေံ ဆက် ပါ်ခြာ တုဲ ဍဵုဍိုက် အာ ဂကူ တအ် ဂှ် လတူ ကွန်ရက် မာန် ရ။
၄။ အနာဂတ် ပွမပါ်ခြာ (The Future of Classification)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု လညာတ် ပရေင်လ္ၚတ် အနာဂတ် မ္ဂး၊ နဲကဲ ပွမပါ်ခြာ ဝွံ ဍေံ ပြံင်လှာဲ အာ အလုံအိုတ်သီု မာန် ရ။
- ပါ်ခြာ ဟွံမွဲ ကု ပယျဵု: ကာလ ဂၠးကဝ် မစိုပ်အာ ကဆံင် မဟွံမွဲ ကု ပယျဵုဒၞက် (Borderless world) မ္ဂး၊ "ဂကူ" ဟွံသေင်မ္ဂး "ရးနိဂီု" တအ်ဂှ် ဍေံ ဟွံဒှ် အရာ အဓိက သွက်ဂွံ ပါ်ခြာ မၞိဟ် ယျ။ AI တအ် ဍေံတအ် ပါ်ခြာ မၞိဟ် အတိုင် ဒေတာ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် အလုံဂၠးကဝ် ရ။
- လောန်ကာဲ မၞိဟ် (Post-human Classification): ကာလ မစိုပ် ကဆံင် ပရေင်တၟေင် နဲပညာ မ္ဂး၊ သၞောတ်ဝ် ပွမပါ်ခြာ ဇၞော်အိုတ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် ပရေင်ပါ်ခြာ အကြာ "မၞိဟ် သဘာဝ" ကေုာံ "မၞိဟ် ဒုင်စကာ ဗဳဇ/စက်" တအ် ရောၚ်။
ဆက်ဗှ်ညိ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဉာဏ်ပညာ ဇန်ဗဒှ် (Artificial Intelligence)
- သိပ္ပံ ကောန်ပျူတာ (Computer Science)
- ပရေင်မၞိဟ် (Sociology)
- ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Studies)
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Bowker, G. C., & Star, S. L. (2000). Sorting Things Out: Classification and Its Consequences. MIT Press.
- Bishop, C. M. (2006). Pattern Recognition and Machine Learning. Springer.
- O'Neil, C. (2016). Weapons of Math Destruction: How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy. Crown.