ပွမပါ်ခြာကမၠောန်
ပွမပါ်ခြာကမၠောန် (အၚ်္ဂလိက်: Division of Labour) ဝွံ ဒှ်နဲကဲပညာစဳရေၚ် (Organizational method) မပါ်ခြာကမၠောန်ဇၞော်ဇၞော် အာစိုပ်အစိတ်အပိုင်းဍောတ်တ်ဂမၠိုၚ် တုဲတုဲ ကဵုမၞိဟ်မနွံကဵု ပညာပွမဒှ်အစာတၟေၚ် (Specialization) တအ် ယိုက်ဂၠေၚ်ကမၠောန်တအ်ဂှ်ရ။ နဲကဲဏအ်ဝွံ ရီုဗၚ်ကဵုပွမပတိတ် (Production) ဂွံတုဲဒှ်ပြဟ် ကေုာံ နွံကဵုဍာ်ဒကေဝ်သၠုၚ်ရ။[၁]
ဝၚ် ကေုာံ တဳအိုရဳ (History and Theory)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
၁. Adam Smith: ပ္ဍဲလိက် "The Wealth of Nations" ဂှ် ညးသောၚ်ကလးလဝ် နကဵုဥပမာ "ရုၚ်စက်ပတိတ်တ္ၚဲ" (Pin factory)။ မၞိဟ်မွဲဟေၚ် ပတိတ်တ္ၚဲမ္ဂး ဂွံဆညိည၊ ဆဂး ယဝ်ရပါ်ခြာကမၠောန် (မၞိဟ်မွဲပလေဝ်ပသဲ၊ မၞိဟ်မွဲကုတ်၊ မၞိဟ်မွဲဖန်ဗဒှ်က္ဍိုပ်) မ္ဂး ပတိတ်ဂွံလၟိဟ်ဂၠိုၚ်ဗွဲမလောန်ရ။
၂. Émile Durkheim: လ္ၚတ်ပရူပွမပါ်ခြာကမၠောန် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ် (Societal level)။ ညးညာတ်ကေတ်ဒဒှ်ရ ဣဝွံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု "Social Solidarity" (ပွမညဳသၟဟ် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်) ဟိုတ်နူမၞိဟ်နာနာ ဒးဗဒဗဒါဲဒၟံၚ်ညးသကအ်ရ။
တၚ်ခေတ်တၟိ ပ္ဍဲ ကဏ္ဍပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်][Image showing the T-shaped skills profile of individuals in a collaborative team]
ပ္ဍဲခေတ်တင်္ကေတမ္ဂး ပွမပါ်ခြာကမၠောန်ဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံၚ်ကဵု:
- ပညာပွမဒှ်အစာတၟေၚ် (Specialization): မၞိဟ်မွဲမွဲ ဒှ်အစာပညာ ပ္ဍဲကဏ္ဍဍောတ်တ်။
- ကဏ္ဍပညာပံၚ်ဗစိုပ် (Interdisciplinary): ပွမပံၚ်ဗစိုပ်အစာပညာနာနာ သွက်ဂွံသောၚ်ကလးပြသၞာဇၞော်ဇၞော်။
- Digital Division of Labour: ပွမပါ်ကမၠောန် အကြားမၞိဟ် ကေုာံ အေအာဲ (AI)။
တၚ်ခက်ခုဲ (Challenges)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Alienation (ပွမမံၚ်သ္ၚောဲ): မၞိဟ်ကမၠောန်တအ် ညာတ်ဆအစိတ်အပိုင်းဍောတ်တ်တုဲ ဟွံညာတ်ကေတ်အာရျာန်ကမၠောန်အလုံမွဲ (Karl Marx)။
- Interdependence: ယဝ်ရအစိတ်အပိုင်းမွဲလီုအာမ္ဂး ကမၠောန်အလုံမွဲ ဒးဒေါအ်အာမာန်ရ။
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Smith, A. (1776). "The Wealth of Nations". Strahan and Cadell.