ပွမရံင်အာ လပါ်လီုလာ် လောန်ကာဲ

ပွမရံင်အာ လပါ်လီုလာ် လောန်ကာဲ (အၚ်္ဂလိက်: Slippery slope fallacy) ဝွံ ပ္ဍဲကဵု ဘာသာယုတ္တိဗေဒ (Logic) မ္ဂး ဒှ်ဟိုတ်ဖိုလ်မယောင်ယာ (Logical Fallacy) မွဲဂကူတုဲ၊ ဍေံဟီုတွဟ် ဒဒှ်ရ ကိစ္စဍောတ်သွတ်မွဲ (ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ဖျေဟ်သ္ဂုတ်ထာဝ် သာမညမွဲ) ဂှ် သ္ဒးကဵုဖိုလ် ဆက်စၠောအ်အာ အဆက်အဆက်တုဲ ကၞောတ်တဲမ္ဂး စိုပ်အာ ဒတုဲအကာဲအရာ မလီုလာ် ဟွံသေင်မ္ဂး မကြံင်မ္ၚိုဟ် အိုတ်သီုရ။ တင်ဟီုတွဟ်ဏအ်ဂှ် ဟွံမွဲကဵု သက်သဳ ဟိုတ်ဖိုလ် မခိုင်ကၠိုက် သွက်ဂွံ ထံက်ထ္ၜး ပရေင်ဆက်စၠောအ် အကြာ အကာဲအရာတအ်ဂှ်ရ။

ဝေါဟာရ အင်္ဂလိက် "Slippery slope" (ကုန်စှ်ေ မလောတ်လာ်) ဝွံ ရံင်ကဵု ဥပမာ သဘာဝ မတွဟ်ဂး "ယဝ်ရ ကွာ်စှ်ေအာ လတူ ကုန်မစှ်ေ ကေုာံ လောတ်လာ်လောဲမွဲမ္ဂး၊ ဇကုထိင် ဟွံမာန်တုဲ ဒးလောတ်စှ်ေအာ စဵုကဵုစိုပ် သၟဝ်အိုတ်တေအ်ရ" တုဲ ကဵုလဝ်ယၟုရ။

လဒက်ပ္တန် ဟိုတ်ဖိုလ် (Logical Structure)

ယောင်ယာဏအ်ဝွံ မလေပ် ကတဵုဒှ် လဒက်ပ္တန် ဗီုပြင် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-

1. ယဝ်ရ အရာ (က) ကတဵုဒှ်မ္ဂး၊ အရာ (ခ) လေဝ် သ္ဒးကတဵုဒှ်ရ။
2. ယဝ်ရ အရာ (ခ) ကတဵုဒှ်မ္ဂး၊ ဆက်တုဲ အရာ (ဂ) ကတဵုဒှ်ရ။
3. အဆက်ဆက်ဂှ် စိုပ်အာ အရာ (ဇ) (မဒှ် အကာဲအရာ ပရေအ်အိုတ်၊ အန္တရာယ်ဇၞော်အိုတ်) ရ။
4. ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ ညံင်အရာ (ဇ) ဟွံဂွံကတဵုဒှ်ဂှ်၊ ပိုဲတအ် သ္ဒးကၟာတ်လဒဵု အရာ (က) နူစတမ်တေအ်ရ။

တင်ယောင်ယာ အဓိက ပ္ဍဲကဵု လဒက်ပ္တန်ဏအ်ဂှ်၊ ညးမဟီုတွဟ်ဂှ် ဟွံထံက်ထ္ၜး သက်သဳ ဒဒှ်ရ (က) ကတဵုဒှ်မ္ဂး (ခ), (ဂ) ကေုာံ (ဇ) တအ်ဂှ် သ္ဒးကတဵုဒှ် ကၠံတၟဴ (100%) ရ။ ပရေင်ဆက်စၠောအ်တအ်ဂှ် ဒှ်ဆ ပွမထေင်ခယျ ကေုာံ ပွမဖေက်ဂၟံက် (Appeal to fear) ဟေင်ရ။

ဥပမာဂမၠိုင် (Examples)

ယောင်ယာဂကူဏအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ်၊ သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင်တက်ကျာ လၟေင်တ္ၚဲရ-

• ပရေင်ပညာ ကေုာံ သၞောတ်ဝ်: "ယဝ်ရ ပိုဲကဵုအခေါင် ကွးဘာတအ် ထောင်သော်မ္ဂး၊ ဂတဏအ် ဍေံတအ် ဗိုက်ကယျိုင် မိက်ဂွံဗိုက်ကၠုင်ဘာရ။ တုဲမ္ဂး ဍေံတအ် ဟွံရှ်ေသှ်ေ အစာတုဲ၊ ကၞောတ်တဲ သၞောတ်ပရေင်ပညာ အလုံမွဲဘာ လီုလာ်အာရောင်။" (ထောင်သော် ကဵု သၞောတ်ပညာလီုလာ်ဂှ် ဟွံဆက်စပ် ကၠးကၠး)။
• ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ အခေါင်အရာ: "ယဝ်ရ ပိုဲကဵုအခေါင် ညးဍုင်ကွာန်တအ် ကၠောန်သဘင်ထ္ၜးဆန္ဒ နကဵုသၠးပွးမ္ဂး၊ ဂတဏအ် ဍေံတအ် ပလီုပလာ် ကပေါတ်အလဵုအသဳရောင်။ တုဲမ္ဂး ကတဵုဒှ် ပၠန်ဂတး ကေုာံ ပၞာန်အပ္ဍဲဍုင်တုဲ ဍုင်ပိုဲ သ္ဒးလီုလာ်ရ။" (သဘင်ထ္ၜးဆန္ဒ ၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်သြိုဟ်ဂှ် ဟွံဒှ်ဟိုတ် ကဵု ဍုင်လီု)။

နဲကဲ စၟဳစၟတ် ကေုာံ တဝ်စၞေဟ် (How to Counter)

ယဝ်ရ ဆဵုဂဗ တင်ဟီုတွဟ် မစကာလဝ် ယောင်ယာဏအ်မ္ဂး၊ ဒးစၟဳစၟတ် နကဵု နဲကဲ ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-

1. သၟာန်ဟိုတ်ဖိုလ်: အာတ်မိက် သက်သဳ ဒဒှ်ရ အရာ (က) ကတဵုဒှ်မ္ဂး မုဟိုတ် အရာ (ခ) သ္ဒးကတဵုဒှ်ဍာံဍာံရော?
2. ပါ်ကရေက် အဆက်အစပ်: ဓမံက်ထ္ၜး ဒဒှ်ရ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဍောတ်သွတ်မွဲဂှ် ဟွံဆက်စပ် ကုကပ်ဘဲ မဇၞော်မောဝ်အိုတ်ဂှ်ရ။ နွံကဵု ဒၞာဲမထိင်ဒဝ်မာန် (Stopping points) လဒေါဝ်ဂၠံင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ဟိုတ်ဖိုလ် မယောင်ယာ (Logical Fallacies)
• တင်ဟီုတွဟ် (Argument)
• ယုတ္တိဗေဒ (Logic)
• ပရေင်ချပ်ဗ္စာ ပါ်ပါဲ (Critical thinking)

နိဿဲ

• Walton, Douglas (2015). The Slippery Slope Argument. Oxford University Press.
• Tindale, Christopher W. (2007). Fallacies and Argument Appraisal. Cambridge University Press.
• Kelley, David (2013). The Art of Reasoning: An Introduction to Logic and Critical Thinking. W. W. Norton & Company.