ပွမသ္ပပတုပ် ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ
| Mimicking the Bureaucratic Rigor | |
| ပရူမဆေင်စပ် | |
|---|---|
| လၟေင်ပညာ (Field) | ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်၊ ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် |
| ဗၞတ်ဗ္တဳဗဟ်သၞောတ် | |
| ကဏ္ဍဆက်စပ် (Related concepts) | ပွမသ္ပပတုပ် လဒက်ပ္တန် (Isomorphic Mimicry), သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး (Surrogate State), ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious Compliance) |
ပွမသ္ပပတုပ် ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ (အၚ်္ဂလိက်: Mimicking the bureaucratic rigor) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘဴဓရ် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ် မွဲ ရ။ ဍေံ တွံဂး ပွမကေတ် စကာ အခိုက်အလိုက်၊ လၟေင် ကမၠောန်၊ သၞောတ်ဝ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် တေင်တြတ် မဆေင်ကဵု သၞောတ်ဝ် ရုင် (Bureaucracy) မွဲ ညံင် ဂွံ တုပ် ညံင်ရဴ အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး လဒက်ပ္တန် ဇၞော်ဇၞော် တအ် ကီု လေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ကမၠောန် ဇေတ်တ် ဂှ် ဍေံ ဟွံကဵု ဖဵုသွာက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံစိုပ် တရဴ အတိုင် ပရေင် ရန်တၟအ် ဍာံဍာံ (Form without function) ရ။
သဘဴဓရ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာ ဍုင် မဇၞော်မောဝ် တၟိ၊ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဟွံသေင် ကု အလဵုအသဳ (Non-state actors) ကေုာံ ပ္ဍဲ ပရေင် တဝ်စၞေဟ် လပါ် အပ္ဍဲ (Subversive practices) တအ် ရ။
၁။ သဘဴဓရ် သဇိုင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရ ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် လတူ မအရေဝ် အဓိက ဂမၠိုင်-
- Mimicking (ပွမသ္ပပတုပ် / ချာဲပတုပ်): ပွမဖန်ဇန် ရုပ်ရဴ လပါ်မ္ၚး ညံင် ဂွံ တုပ် ကု အရာ မွဲမွဲ။
- Bureaucratic Rigor (ပရေင်တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ): သၞောတ်ဝ် မၞုံ ကု စရင်၊ လိက် ကၞပ်၊ တဆိပ် ကၟာတ်၊ လၟေင် ကမၠောန် မဂၠိုင်ဂၠင် ကေုာံ ပရေင် စၟဳစၟတ် မချိုတ်ပၠိုတ်။
ပ္ဍဲ ပညာ ပရေင်မၞိဟ် မ္ဂး ဍေံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် "ပွမသ္ပပတုပ် လဒက်ပ္တန်" (Isomorphic Mimicry) ရ။ ဍေံ ဒှ် အကာဲအရာ မၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ တအ် ဂစာန် ဒက်ပ္တန် "ရုပ်ရဴ" (Form) ညံင် ဂွံ တုပ် ကု ဂကောံ မအံင်ဇၞး တအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဒုင်တဲ၊ ဆဂး "ကမၠောန် အပ္ဍဲ" (Function) ဂှ် ဟွံပါ ကၠုင် ရ။
၂။ မုဟိုတ် ညးတအ် ဒး သ္ပပတုပ် ရော? (Motivations)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂကောံ၊ အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ် တအ် သ္ပပတုပ် ပရေင် တေင်တြတ် ဗျူရဝ်ကရေသဳ ဏအ် ဟိုတ်နူကဵု တင်ရန်တၟအ် အဓိက သာ်ဏအ် ရ-
- သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ဗဗွဲဓရ် (Search for Legitimacy): ဂကောံ တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ ဍိုန်လျ တအ် ဂှ် မိက်ဂွံ ကဵု ညးမ္ၚး (ဥပမာ - ဍုင် သၟာင်၊ ညးကဵု ဒါန် သြန်) တအ် ထေင် ကေတ် ညးတအ် ဒှ် ဂကောံ မၞုံ ကု သၞောတ်ဝ် ခိုဟ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ် လိက် စၟတ်သမ္တီ၊ တဆိပ် ကေုာံ ရုင် မဂၠိုင်ဂၠင် ရ။
- သွက်ဂွံ ထ္ၜး အဝဵု သြဇာ (Projecting Authority): ပ္ဍဲကဵု "သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး" (Surrogate State) မ္ဂး ဂကောံ ရပ်လွဟ် (EAOs) တအ် ဒက်ပ္တန် ဌာန၊ ရုင် သၞောဝ်ဓဝ် ကေုာံ စကာ လိက်ပတ် သၞောတ်ဝ် ရုင် တေင်င် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ ထေင် ကေတ် ညးတအ် ဒှ် "အလဵုအသဳ ဍာံ" မွဲ ရ။
- ပရေင် တဝ်စၞေဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဒ္ဂေတ်ဗက် သွက်ဂွံပလီု (Malicious Compliance / Subversion): ပ္ဍဲကဵု ရုင် ဇၞော်ဇၞော် မ္ဂး ကောန်ကမၠောန် တအ် ဒစဵုဒစး ညးဇၞော် နကဵု ပွမ "ဒ္ဂေတ် ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် ရုင် စဵုကဵု ဍိုက်ပေင် ဇၟာပ်ပ် တင်" (Mimicking the rigor) စဵုကဵု ကမၠောန် ဂှ် ယှအ် အာ ကေုာံ အခိင် အိုတ် အာ ရ။
၃။ ဗီုပြင် လွပ် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် (Examples in Practice)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပ္ဍဲ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ဍုင် (International Development): ဍုင် လ္ၚဵု တအ် ကေတ် နဲကဲ သၞောဝ် ဥပဒေ ကေုာံ ပရေင် ပညာ နူ ဍုင် ရးပလိုတ် တအ် တုဲ ဖျေဟ် သၞောတ်ဝ် တေင်င် ရ။ လပါ်မ္ၚး မ္ဂး ရုပ်ရဴ ဍေံ ခိုဟ် လောန် ကီု လေဝ် ပ္ဍဲ လက်တွေ့ ဂှ် အ္စာဘာ ကေုာံ ကောန်ကမၠောန် တအ် ကၠောန် ဟွံမာန် တုဲ ဍေံ ဒှ် အာ ဆ စရင် လိက် သၟး ရ။
- ပ္ဍဲ ဂကောံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ တဝ်စၞေဟ် (Political and Rebel Groups): ဂကောံ လ္ၚဵု တအ် ၜိုန်ရ ဟွံမွဲ ကု ဒြဟတ် သြန် ကေုာံ အဝဵု အုပ်ဓုပ် ဍိုက်က်ပေင်င် ကီု လေဝ်၊ ညးတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် "ကမ္မတဳ" (Committees)၊ "ဌာန" (Departments) မဂၠိုင်ဂၠင် ကေုာံ ကၠောန် သဘင် ကောံသန္နိပါတ် နကဵု အခိုက် ဗျူရဝ်ကရေသဳ ဇၞော်ဇၞော် သွက်ဂွံ ထ္ၜး ပရေင် အံင်ဇၞး။
၄။ အကျိုးဆက် ကေုာံ ပရေင် ပါ်ပဲါ (Consequences and Critiques)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ရုပ်ရဴ နွံ ကမၠောန် ဟွံစိုပ်တဲ (Form Over Function): ပွမသ္ပပတုပ် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဖန် ညံင် ဂကောံ တအ် ဂွံ အိုတ် အခိင် ကဵု လိက်ပတ် ကေုာံ ပေါဲ ကောံဓရီု သၟး တုဲ၊ ဖဵုသွာက် ဇေတ်တ် သွက် ညးဍုင်ကွာန် ဂှ် ဟွံမံက်ဂတဝ် ကၠုင်။
- ပရေင် ဇြိုင်ဇြုဲ သၞောတ်ဝ် (Systemic Inefficiency): ဍေံ ဖန် ညံင် ကမၠောန် ဂွံ ဇြိုင် အာ၊ ဟိုတ်နူ ဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် လၟေင် ကမၠောန် မသ္ပပတုပ် လဝ် ဂၠိုင် လောန် အာ ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- သၞောတ်ဝ် ဍုင်စၞး (Surrogate State)
- ပရေင်ချဳဓရာင် မထကးပလီု သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် (Subversive Institutional Practices)
- စိတ္တဗေဒ ပရေင်မၞိဟ်
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Pritchett, Lant, Michael Woolcock, and Matt Andrews. (2010). "Capability Traps? The Mechanisms of Persistent Implementation Failure". Center for Global Development.
- DiMaggio, Paul J., and Walter W. Powell. (1983). "The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational Fields". American Sociological Review.