ဗဟဵုသဳကၠဳတင်ဂၞင်

ဗဟဵုသဳကၠဳတင်ဂၞင် (အင်္ဂလိက်: Central Processing Unit - CPU) ဝွံ ဒှ်အစိပ်အင်အဓိကအိုတ် ပ္ဍဲကဵုသၞောတ်စက်ယန္တရာ မကၠောန်ကမၠောန် ညံင်ရဴက္ဍဟ်မၞိဟ်ကီုရ။ ဍေံယိုက်ဂၠေင်တာလျိုင် သွက်ဂွံပံက်အဓိပ္ပါယ် လၟေင်အမိင်နူ ပရဝ်ဂရာမ် တုဲ၊ ဖန်ဇန်တော်ဆတင်ဂၞင်ဂမၠိုင် ညံင်ဂွံတိတ်ကၠုင် သွဟ်မဍာံစၟတ်ရ။

လဒက်ပ္တန် အဓိက (၃) သာ်

ဗဟဵုသဳကၠဳတင်ဂၞင် (CPU) ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုအစိပ်အင်အဓိက (၃) သာ် မကၠောန်ကမၠောန် ပံင်ဗစပ်ဒၟံင်ရေင်သကအ်ရ -

1. ကွေန် (Control Unit - CU): ဒှ်ဗဟဵုမကောပ်ကာဲ ကေုာံ မဖျေံသၞောတ်ဝ်။ ဍေံစညုင်ဏာ အမိင်ဇရေင် အစိပ်အင်တၞဟ်တအ် ညံင်ဂွံကၠောန်ကမၠောန် ကိတ်ညဳကုအခိင်ကာလ။
2. အစိပ်အင်တော်ဆ (Arithmetic Logic Unit - ALU): ဒှ်ဗဟဵုမတော်ဂၞန် ကေုာံ မဖျေံဟိုတ်ဖိုလ်။ ဍေံယိုက်ဂၠေင်တာလျိုင် သွက်ဂွံ ပံင်၊ နုက်၊ ပၟဝ်၊ ပါ် ကေုာံ ပတုပ်ရံင် တင်ဂၞင်ဂမၠိုင်။
3. ဒၞာဲသိုပ်တင်ဂၞင် (Registers/Memory): ဒှ်ဒၞာဲသိုပ်တင်ဂၞင် ခေတ္တခဏ ပ္ဍဲအခိင်မတော်ဆဒၟံင် ညံင်ဂွံကလိဂွံ တင်ဂၞင် ဗွဲမပြဟ်အိုတ်။

လၟေင်ကမၠောန် (Instruction Cycle)

ဗဟဵုသဳကၠဳတင်ဂၞင် ကၠောန်ကမၠောန် နကဵုလၟေင် (၄) အဆံင် မကော်ဂး "Instruction Cycle" ရ -

• Fetch (ကေတ်): ကေတ်လၟေင်အမိင် နူကဵုဒၞာဲသိုပ်အဓိက (RAM)။
• Decode (ပံက်): ပံက်အဓိပ္ပါယ် အမိင်ဂှ် ညံင်ဂွံကၠိုဟ် ဒးကၠောန်မုရော။
• Execute (ကၠောန်): ကၠောန်ကမၠောန် အတိုင်အမိင် (တော်ဆ ဟွံသေင်မ္ဂး ကောပ်ကာဲ)။
• Store (သိုပ်): သိုပ်ကေတ်သွဟ် ကလေင်စုတ် ပ္ဍဲဒၞာဲသိုပ်။

လျးတော်ကော် ကေုာံ CPU

နကဵုလညာတ် လျးတော်ကော် မ္ဂး -

• သၞောတ်ဗဟဵု: ဗဟဵုသဳကၠဳတင်ဂၞင်ဝွံ တုပ်သၟဟ်ကု သၞောတ်အာရီုဗဟ်သၞောတ် မၞိဟ်ကီုရ။ ဇၟာပ်ချဳဒရာင် စက်ယန္တရာ သ္ဒးဒုင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပ္ဍဲဒၞာဲဗဟဵုဏအ်ဟေင်ရ။
• အဲနာဲ လတူက္ဍဟ်စက်: ၜိုန်ရ CPU တော်ဆပြဟ်ကီုလေဝ်၊ ဍေံဟွံမွဲကု "စိုတ်ဝိညာဏ်" ရ။ မၞိဟ်မၞုံကဵု အဲနာဲ တအ်ဟေင် သ္ဒးဒှ်ညးမကဵုအမိင် ညံင်စက် ဂွံတော်ဆပတိတ်ကဵု ဖိုလ်ခိုဟ် သွက်ဂကောံမၞိဟ်ရ။
• သဒ္ဒါ သဳကၠဳ: ဝေါဟာရ "သဳကၠဳ" ဏအ် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု အစောံစရာဲစက် မလေပ် "သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်" ကေုာံ "စဳဇန်" တင်ဂၞင်ဂမၠိုင် ညံင်ဂွံသောဲဗြောအ်ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ကွေန်ပျူတာ
• သဒ္ဒါ ကုမ်ဗျူတာ
• တော်ကော်
• ဒၞာဲသိုပ်တင်ဂၞင်

နိဿဲ

• "Computer Organization and Design", Patterson & Hennessy.
• လညာတ်တော်ကော် နဲကဲပညာ နူညးခၞံဝေါဟာမန် (၂၀၂၆)။