ဗော် မဆလ

ဗော် မဆလ ဟွံသေင်မ္ဂး ဗော်ပရေင်အစဳအဇန် သဵုယှေဝ်လေတ် ဗၟာ (အၚ်္ဂလိက်: Burma Socialist Programme Party - BSPP, ဗၟာ: မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မွဲဓဝ် မနွံ အခေါင် စၟတ်သမ္တီ နကဵု သၞောဝ် ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဗၟာ နူကဵု သၞာံ ၁၉၆၂ စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၈၈ ရ။ ဗော်ဝွံ ဒက်ပတန် လဝ် နကဵု ဂဥုပ်ဗိုလ် နေဝေန် (Ne Win) ကြဴနူ မသီ ကေတ် အဝဵု အလဵုအသဳ ဥူနု ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂ မာတ် ၁၉၆၂ တုဲ ရ။ ဗော် မဆလ ဝွံ အုပ်ဓုပ် လဝ် ဍုင်ဗၟာ နကဵု သၞောတ် တၠအာဏာ ဗော်မွဲဓဝ် (One-party state) ပွိုင် ၂၆ သၞာံ ကၠာ ဟွံဒး ဒုင် ပလီုပလာ် ထောအ် ဟိုတ်နူကဵု ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ၈၈၈၈ (8888 Uprising) ရ။

လညာတ် သဳအိုရဳ အဓိက သွက် ဗော်ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဂၠံင်တရဴ သဵုယှေဝ်လေတ် ဗၟာ (Burmese Way to Socialism) မဒှ် ပရေင်နှဴရဴ အကြာ လညာတ် မာတ်သဇြေမ် (Marxism)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhism) ကေုာံ ဝါဒ ဆာန်ဂကူ ဇေတ်တ် (Nationalism) ရ။ လိက်ပရေင် ဏအ်ဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဝ် ပရူပရာ ဗော် မဆလ နကဵု လညာတ် ဝင်၊ လဒက်ပတန်၊ လညာတ် သဳအိုရဳ၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ကေုာံ ပရေင်လီုလာ် ဗွဲမလှဲလး ရ။

ဝှာင်:Flag of the Burma Socialist Programme Party.svg

အလာံ ဗော် မဆလ (BSPP) မနွံကဵု သင်္ကေတ တၟအ် ကေုာံ ကၞုင် သြောအ် မစၞး ကဵု သၟာကမၠောန် ကေုာံ သၟာဗ္ၚ။

၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition)

"ဗော် မဆလ" (BSPP) ဝွံ ဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မွဲ မကတဵုဒှ် ကၠုင် နူကဵု ပရေင်သီအဝဵု ဒပ်ပၞာန် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၂ ရ။ ဍေဟ် ဒှ် ကိရိယာ ပရေင်ဍုင်ကွာန် သွက် ဒပ်ပၞာန် ဗၟာ (Tatmadaw) ညံင် ဂွံ အုပ်ဓုပ် ဍုင် နကဵု လညာတ် တၠအာဏာ လပါ် ဇွိ (Left-wing authoritarianism) ရ။

ပ္ဍဲကဵု ခေတ် မဆလ ဏအ်၊ ဍုင်ဗၟာ ဝွံ ပြံင်လှာဲ အာ နူကဵု သၞောတ် ဒဳမဝ်ကရေသဳ ပါလဳမာန် ညံင် ဂွံ ဒှ် အာ ဍုင် မကၟာတ်လဒဵု (Isolated state) မွဲ ရ။ ဗော်ဝွံ ပလီုပလာ် ထောအ် သၞောတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မသၠးပွး တုဲ ဒက်ပတန် သၞောတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မအုပ်ဓုပ် နူ လဒေါဝ် (Centrally planned economy) ရ။ ဏအ်ဂှ် ပကဵု ညံင် ဍုင်ဗၟာ မနွံကဵု သယံဇာတ ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် သ္ဒး ဒတုံ စှ်ေ အာ ဇရေင် ဍုင် မဒိုက်ဂတ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (Least Developed Country) ရ။

ဇယား တင်ဂၞင် အဓိက သွက် ဗော် မဆလ (BSPP)

တင်ဂၞင်	အဓိပ္ပါယ်
ယၟု ဗော်	ဗော်ပရေင်အစဳအဇန် သဵုယှေဝ်လေတ် ဗၟာ (Burma Socialist Programme Party)
စၟတ်တ္ၚဲ ဒက်ပတန်	၄ ဂျူလာင် ၁၉၆၂
စၟတ်တ္ၚဲ ပလီုပလာ်	၁၈ သေပ်တေမ်ဗာ ၁၉၈၈
က္ဍိုပ်သကိုပ် အဓိက	နေဝေန် (Ne Win)
လညာတ် သဳအိုရဳ	ဂၠံင်တရဴ သဵုယှေဝ်လေတ် ဗၟာ (Burmese Way to Socialism)
ဌာနဂဥုပ်	ဍုင်လ္ဂုင်၊ ဍုင်ဗၟာ

၂။ ဝင် တမ်မူလ ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပတန် (History and Foundation)

ကြဴနူ ဍုင်ဗၟာ ကလိဂွံ ဍုင်သၠးပွး ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၄၈ တုဲ၊ သၞောတ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဂှ် ဟွံညိင်ဝတ်၊ ကတဵုဒှ် ပေါဲဗတိုက် အပ္ဍဲဍုင် ကု ကောန်ဍုင်အရင် ကေုာံ ဗော် ကောန်မျူနေတ် တအ် ရ။ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂ မာတ် ၁၉၆၂ ဂှ်၊ ဂဥုပ်ဗိုလ် နေဝေန် က္ဍိုက်က္ဍိုပ် တုဲ သီ ကေတ် အဝဵု နူကဵု အလဵုအသဳ ဝန်ဇၞော် ဥူနု (U Nu) ရ။

နေဝေန် ဒက်ပတန် ကံင်သဳ ပၠန်ဂတး (Revolutionary Council) တုဲ ပ္ဍဲ ၄ ဂျူလာင် ၁၉၆၂ ဂှ် လလောင်တြး ဒက်ပတန် ဗော် မဆလ ရ။ ပ္ဍဲ စတမ် ဍေဟ်၊ ဗော်ဝွံ နွံ ဆ ကောန်ဂကောံ ညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပၞာန် သၟး ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၁ ဂှ် ပြံင်လှာဲ နဒဒှ် ဗော် ညးဍုင်ကွာန် (Mass party) တုဲ စန်ဒက် ညးဍုင်ကွာန် ညံင် ဂွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဗော် ရ။

၃။ လညာတ် သဳအိုရဳ "ဂၠံင်တရဴ သဵုယှေဝ်လေတ် ဗၟာ" (Ideology)

လညာတ် သဳအိုရဳ အဓိက မဖန်ဇန် သွက် ဗော် မဆလ ဂှ် ညးကော်စ "ဂၠံင်တရဴ သဵုယှေဝ်လေတ် ဗၟာ" (Burmese Way to Socialism) ရ။ လိက် ဏအ်ဝွံ ချူ လဝ် နကဵု တၠပညာ စိုတ်ဗေဒ အုမ်ချေတ် (Ba Nyein) ကေုာံ ချစ်လှိုင် (Chit Hlaing) တအ် ရ။

သဳအိုရဳ ဏအ်ဝွံ ဒှ် ပရေင်နှဴရဴ -

• မာတ်သဇြေမ် (Marxism): လညာတ် မဒစးဒုင် သၞောတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေပဳတယ်လစ် (Anti-capitalism) ကေုာံ ပရေင်သီဒြပ် ဍုင် (Nationalization)။
• ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhism): စကာ လညာတ် ဓမ္မ မပ္တံကဵု အနိစ္စ (Impermanence) ညံင် ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပရေင်မၞိဟ်။ ညးတအ် ပတိတ် လိက် "သၞောတ် ဆက်စပ် အကြာ ကောန်မၞိဟ် ကေုာံ ပွဳပွူ" (The System of Correlation of Man and His Environment) မဒှ် လိက် ဒဿန အဓိက သွက် ဗော် ရ။
• ဝါဒ ဆာန်ဂကူ (Nationalism): လညာတ် မစဵုဒၞာ ဍုင် နူကဵု သြဇာ ဍုင်သ္အာင် ကေုာံ သၞောတ် မကၟာတ်လဒဵု။

၄။ လဒက်ပတန် ဗော် ကေုာံ အာဏာ ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Party Structure and Political Power)

လဒက်ပတန် ဗော် မဆလ ဝွံ တုပ် ညံင် ဗော် ကောန်မျူနေတ် ပ္ဍဲ ရးဥရောပ ဗမံက် (Eastern Bloc) ရ။

• ကမ္မတဳ မဗဟဵု (Central Committee): ဒှ် ဂကောံ မနွံ အာဏာ ဇၞော် အိုတ် မဖျေဟ် သ္ဂုတ်သွာတ် မဟာဗျူဟာ။ နေဝေန် ဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ လၟိုန်။
• ကမ္မတဳ အုပ်ဓုပ် အလဵုအသဳ (Politburo): ဂကောံ ဍောတ် မဖျေဟ် သ္ဂုတ်သွာတ် လၟိုန် တ္ၚဲ။
• ဂကောံ မဟာမိတ်ဂမၠိုင်: ဗော် ဒက်ပတန် လဝ် ဂကောံ သၟာဗ္ၚ (Peasants' Asiayone)၊ ဂကောံ သၟာကမၠောန် (Workers' Asiayone)၊ ကေုာံ ဂကောံ သၟတ် လမ်းစဉ် (Lanzin Youth Organization) သွက်ဂွံ စန်ဒက် ညးဍုင်ကွာန် ဇၟာပ် ကဆံင် ရ။

ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၄ ဂှ်၊ အလဵုအသဳ ပတန် သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ဍုင်ဗၟာ ၁၉၇၄ မစၟတ်သမ္တီ လဝ် ဒဒှ်ရ ဗော် မဆလ ဝွံ ဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မွဲဓဝ် ဇေတ်တ် မာန် အုပ်ဓုပ် ဍုင် ရ။

၅။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်သီဒြပ် ဍုင် (Economy and Nationalization)

မဆလ စကာ လညာတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် လပါ် ဇွိ တုဲ ကၠောန် ပရေင်သီဒြပ် ဍုင် (Nationalization of economy) ဗွဲမဇၞော် ရ။

• သၞာံ ၁၉၆၃-၁၉၆၄: အလဵုအသဳ သီ ကေတ် ဘဏ်၊ ရုင်စက်၊ ကေုာံ ဖျာ ဇၞော်ဇၞော် သီုဖအိုတ် မဒှ် ဒြပ် ကောန်ဍုင်သ္အာင် (ကြုက် ကေုာံ ကုလား အိန္ဒိယ) ရ။ ဏအ်ဂှ် ပကဵု ညံင် ညးပိုန်ဒြပ် တအ် ဒး ဒြေပ် တိတ် နူ ဍုင် ရ။
• ပရေင်ဖန်ဇန် ဏအ် ဝွံ အံင်ဇၞး ဟွံမဲ တုဲ၊ သၞောတ် ဖျာ လမ္စံက် (Black market) ကတဵုဒှ် ဇၞော် ကၠုင် ရ။ ကပေါတ် သီုဖအိုတ် ဒး ဒုင် အုပ်ဓုပ် နူ အလဵုအသဳ (Trade Corporation) တုဲ ညးဍုင်ကွာန် တအ် သ္ဒး ဒုင် ဝါတ်ဂါတ် စၞစ ကေုာံ ကပေါတ် လၟိုန် တ္ၚဲ ရ။
• ပရေင်ပလီု လၟိဟ် သြန် (Demonetization): နေဝေန် စကာ ပရေင်ပလီု လၟိဟ် သြန် စက္ခော ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၅ ကေုာံ ၁၉၈၇ (မပတိတ် သြန် ၄၅ ကေုာံ ၉၀ ဒကေဝ် ဟိုတ်နူ ပရေင်ယုံကြည် လတူ ဂၞန် ၉) မပကဵု ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဒး ကျ ဆောမ်လေင် ဒြပ်ရတ် သီုဖအိုတ် ရ။

၆။ ပရေင်ဆက်ဆံ ဍုင်သ္အာင် ကေုာံ ပရေင်ကၟာတ်လဒဵု (Foreign Relations and Isolation)

ပ္ဍဲ အခိင် မဆလ၊ ဍုင်ဗၟာ ဝွံ ဒ္ဂေတ် ဗက် မူဝါဒ ပရေင်ဆက်ဆံ ဍုင်သ္အာင် မတန်တဴ လဒေါဝ် (Strict neutralism) ကေုာံ ကၟာတ်လဒဵု (Isolationism) ဗွဲမသ္ကာတ်မြဟ် ရ။

• အလဵုအသဳ ဟွံဒုင် ကေတ် ပရေင်ထံက်ပင် နူ ဍုင် အမေရိကာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင် ရုရှာ သဵုဗိယေတ် သွက်ဂွံ ဝေင်ပါဲ နူကဵု ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် ပၞာန် ၜိုဟ် (Cold War) ရ။
• ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၉ ဂှ်၊ ဍုင်ဗၟာ နုတ် တိတ် နူကဵု ဂကောံ ဍုင် မဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ (Non-Aligned Movement) ဟိုတ်နူကဵု ဂကောံ ဏအ် လျိုင် အာ လပါ် ကောန်မျူနေတ် လောန် အာ ရောင် နေဝေန် စှ်ေ စိုတ် ရ။
• ပရေင်ကၟာတ်လဒဵု ဏအ် ပကဵု ညံင် ဍုင်ဗၟာ ဂွံ ဒှ် အာ ဍုင် မဒိုက်ဂတ် တုဲ သ္ၚောဲ အာ နူကဵု ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ခေတ်တၟိ ရ။

၇။ ဖဵုသက်ရောက် လတူ ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ကောန်ဍုင်အရင် (Impact on Citizens and Ethnic Minorities)

ဗော် မဆလ ဝွံ ဖန်ဇန် လဝ် မူဝါဒ မဍဵုဍိုက် လတူ အခေါင်အရာ ညးဍုင်ကွာန် ကေုာံ ကောန်ဍုင်အရင် (Ethnic minorities) ဗွဲမဇၞော် ရ။

• ပရေင်ဍဵုဍိုက် ကောန်ဍုင်အရင်: အလဵုအသဳ ဖန်ဇန် မူဝါဒ ဗၟာ-ပွ (Burmanization) ညံင် ဂကူ ဗၟာ ကေုာံ ဘာသာ ဗၟာ ဂွံ ဓလီု လတူ ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင် တၞဟ် မပ္တံကဵု ဂကူ မန် (Mon)၊ ကရေင် (Karen)၊ ကချေင် (Kachin) ကေုာံ သေံ (Shan) တအ် ရ။
• ပေါဲဗတိုက် အပ္ဍဲဍုင် (Civil War): ဟိုတ်နူ ပရေင်ဖန်ဇန် မဟွံမဲ ကု တရားမျှတ ဏအ်၊ ဂကောံ ရပ်လွဟ် ကောန်ဍုင်အရင် တအ် မပ္တံကဵု ဗော် ဍုင်မန် တၟိ (NMSP) ကေုာံ သမဂ္ဂ ကရေင် (KNU) တအ် ဆက် တဝ်စၞေဟ် ကု ဒပ်ပၞာန် ဗၟာ နကဵု လွဟ် ဗွဲမသ္ကာတ်မြဟ် ရ။
• ပရေင်လီုလာ် အခေါင်အရာ မၞိဟ်: အလဵုအသဳ စကာ ဒပ် စၟတ်မင် ညးဍုင်ကွာန် (Military Intelligence - MI) သွက်ဂွံ ရပ် ကြိုင် ညးမစောဲ ဒစးဒုင် အလဵုအသဳ သီုဖအိုတ် ရ။

၈။ ပြသၞာ အပ္ဍဲဗော် ကေုာံ ပရေင်ဍိုန်လျ (Internal Conflicts and Decline)

ကာလ စိုပ် အခိင် ၁၉၈၀ လက္ကရဴ ဂှ်၊ ဗော် မဆလ ဍိုန်လျ ကၠုင် ဗွဲမလောန် ရ။

• ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မလီုလာ်: ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၇၊ ကုလသမဂ္ဂ စၟတ်သမ္တီ ဍုင်ဗၟာ နဒဒှ် "ဍုင် မဒိုက်ဂတ် အိုတ်" (LDC)။ ပရေင် ဏအ် ဒှ် အရာ မကဵု ဂွ သွက် နေဝေန် တုဲ ထ္ၜး ဒဒှ်ရ လညာတ် သဵုယှေဝ်လေတ် ဗၟာ ဏအ် ကျ ဆောမ်လေင် အာ ယျ ရ။
• ပရေင်ယုံကြည် ကေုာံ ယတြာ (Superstition): နေဝေန် စကာ ပရေင်ယတြာ မပ္တံကဵု ဂၞန် ကိုဟ် (Numerology) ဗွဲမဂၠိုင်၊ မပကဵု ညံင် သြန် ဒကေဝ် ၄၅ ကဵု ၉၀ ဂွံ တိတ် ကၠုင် မဒှ် ဟိုတ် ဇၞော် မပကဵု ညံင် ညးဍုင်ကွာန် ဂွံ ဒစးဒုင် အလဵုအသဳ ရ။
• က္ဍိုပ်သကိုပ် မအာယုက်ဇၞော်: က္ဍိုပ်သကိုပ် ပ္ဍဲ ဗော် တအ် အာယုက် ဇၞော် ကၠုင် တုဲ ဟွံမဲ ကု လညာတ် တၟိ သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ ပသောင် ပြသၞာ ဍုင် ရ။

၉။ ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ၈၈၈၈ ကေုာံ ပရေင်လီုလာ် (8888 Uprising and Collapse)

ဟိုတ်နူကဵု ပရေင်ဒေါသ လတူ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် တၠအာဏာ ဂှ်၊ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် ကွးဘာ တက္ကသိုလ် တအ် စ ပတိုန် ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ရ။

• ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ၈၈၈၈ (8888 Uprising): ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၈ အဝ်ဂေတ် ၁၉၈၈ ဂှ် ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ညးဍုင်ကွာန် အလုံ ဍုင် ကတဵုဒှ် ကၠုင် ရ။
• နေဝေန် ဒေါအ် ဇူ: ဟိုတ်နူ ပရေင်ဍဵုဍိုက် ဂၠိုင် ကၠုင်၊ နေဝေန် ဒေါအ် ဇူ နူ လဒက်ပတန် ဥက္ကဋ္ဌ ဗော် ပ္ဍဲ ဂျူလာင် ၁၉၈၈၊ ဆဂး ညး ဟီု ကဵု သတိ ဒဒှ်ရ "ယဝ်ရ ပၞာန် ပန် မ္ဂး ဟွံပန် ပ္ဍဲ ကျာ ပုဟ်" ရ။
• သိန်လွင် ကေုာံ မောင်မောင်: ဗော် ခါန်ကၞက် စိန်လွင် (Sein Lwin - မၞိဟ်မဂစိုတ် ညးဍုင်ကွာန်) တုဲ ဒေါအ် အာ။ လက္ကရဴ ဂှ် ဒေါက်တာ မောင်မောင် (Maung Maung) ဒှ် သမ္မတ ယာယဳ ကီုလေဝ် ဟွံမာန် ထိင် ထောအ် ပရေင်ကလိုက်ကမဵု ရ။
• ပရေင်သီအဝဵု တၟိ: ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၁၈ သေပ်တေမ်ဗာ ၁၉၈၈ ဂှ်၊ ဂဥုပ်ဗိုလ် စောမောင် (Saw Maung) သီ ကေတ် အဝဵု တုဲ ဒက်ပတန် ကံင်သဳ မင်မဲ သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ ညိင်ဝတ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် (SLORC) တုဲ ဗော် မဆလ လေဝ် ဒး ဒုင် ပလီုပလာ် အာ ပ္ဍဲ တ္ၚဲ ဂှ် ရ။

၁၀။ သ္ၚောပ် ကေုာံ ဝင် လက္ကရဴ (Conclusion and Legacy)

ဗော် မဆလ ဝွံ ဒှ် ဟိုတ် အဓိက မပကဵု ညံင် ဍုင်ဗၟာ မနွံကဵု သယံဇာတ ဂၠိုင် မွဲ ဂွံ ဒှ် အာ ဍုင် မဒိုက်ဂတ် ကေုာံ မလီုလာ် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲ ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ ရ။ လညာတ် "ဂၠံင်တရဴ သဵုယှေဝ်လေတ် ဗၟာ" ဝွံ ဒှ် ဆ ပရေင်ဖန်ဇန် သွက် ဒပ်ပၞာန် ဂွံ အုပ်ဓုပ် ဍုင် သၟး ရ။

ကြဴနူ မဆလ လီုလာ် အာ တုဲ၊ ကောန်ဂကောံ ဗော် မသှ်ေ တအ် ဂှ် ကလေင် ဒက်ပတန် ဗော် တၟိ နကဵု ယၟု ဗော် ညဳသၟဟ် ကောန်ဂကူ (National Unity Party - NUP) သွက်ဂွံ လုပ် ပြိုင် ပ္ဍဲ ပေါဲရုဲစှ် သၞာံ ၁၉၉၀ ရ။ ၜိုန်ရ ညးတအ် နွံ သြန် ကေုာံ ထံက်ပင် နူ ပၞာန် ကီုလေဝ်၊ ဗော် ဏအ် ဒး ကျ အာ ပေါဲရုဲစှ် ကု ဗော် အေန်အေဝ်ဒဳ (NLD) မက္ဍိုက်က္ဍိုပ် နကဵု ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဗွဲမဇၞော် ရ။ စဵုကဵု တ္ၚဲဏအ်၊ အခိင် မဆလ ဂှ် ညးဍုင်ကွာန် တအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် ခေတ် အမၠံက် မလီုလာ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် ဍုင်ဗၟာ ခေတ်တၟိ ရောင်။

ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်

• နေဝေန် (Ne Win)
• ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ၈၈၈၈ (8888 Uprising)
• ဂၠံင်တရဴ သဵုယှေဝ်လေတ် ဗၟာ (Burmese Way to Socialism)
• ဍုင်ဗၟာ (Myanmar)
• ဒပ်ပၞာန် ဗၟာ (Tatmadaw)