ဗျည်မကွက်
ဗျည်မကွက် ဟွံသေင်မ္ဂး အက္ခရ်မကွက် (အင်္ဂလိက်: Medial Consonant / Dependent Consonant) ဝွံ ပ္ဍဲကဵု သဒ္ဒါမန်မ္ဂး ဒှ်ဗျည် မကွက်စုတ် (ပံင်ကောံ) လက္ကရဴ ဟွံသေင်မ္ဂး သၟဝ် ဗျည်တမ်မွဲမွဲ သွက်ဂွံပတိတ် ရမျာင်ပံင်ကောံ (Consonant cluster) ရ။ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန်ပိုယ်ဂှ် ဗျည်မကွက် အဓိက နွံ (၈) သာ်ရ။
ဗျည်မကွက် (၈) သာ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဗျည်မကွက် သီု ၈ သာ် ကေုာံ ယၟုကော်ခဴစဂှ် နွံအတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -
| ဗျည်တမ် | ယၟုဗျည်မကွက် | သင်္ကေတ | ဥပမာ ပွမပံင်ကောံ | လဒက်ပ္တန်ရမျာင် |
|---|---|---|---|---|
| ယ | ယရိုက် | ျ | က + ျ = ကျ | kya (ကျာ) |
| ရ | ရရိုတ် | ြ | က + ြ = ကြ | kra (ကြာ) |
| လ | လလာ် | ၠ | က + ၠ = ကၠ | kla (ကၠာ) |
| ဝ | ဝဆဝ် | ွ | က + ွ = ကွ | kwa (ကွာ) |
| ဟ | ဟဆောတ် | ှ | မ + ှ = မှ | mha (မှာ) |
| န | နင္ၚံက် | ၞ | က + ၞ = ကၞ | kna (ကၞာ) |
| မ | မင္ၚံက် | ၟ | က + ၟ = ကၟ | kma (ကၟာ) |
| ၜ | ၜင္ၚံက် | ႝ | ခ + ႝ = ခႝ | khba (ခႝာ) |
ပွမပံင်ကောံ ဗျည်မကွက် ၜါ (ကွက်လွပ်)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲလိက်မန်ဂှ် ဗျည်မကွက်မွဲသၟး ဟွံက၊ ဗျည်မကွက် ၜါမ ပံင်ကောံလဝ် (ကွက်လွပ်) လေဝ် နွံရ။ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ပံင်ကောံ ကု ဝ-ဆဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟ-ဆောတ် ရ။
- ယရိုက် ဝဆဝ် (ျွ): ဥပမာ - ကျာ်သြဳ (သ + ျ + ွ + ဳ)။
- ရရိုတ် ဝဆဝ် (ြွ): ဥပမာ - ကြွကၠုင် (က + ြ + ွ)။
- လလာ် ဝဆဝ် (ၠွ): ဥပမာ - ဂစေံကၠွိုက် (က + ၠ + ွ + ု + ိ + က်)။
- ဟဆောတ် ဝဆဝ် (ှွ): ဥပမာ - သတ်လှ်ေ (လ + ှ + ေ + း)။ *တင်စၟတ်: လှ်ေ ဂှ် လဆောဝ် ချူ လျှ်ေ (လလာ် ဟဆောတ်)*
လက္ခဏာ တၟေင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဗျည်မကွက် ပ္ဍဲအရေဝ်မန်ဝွံ တၟေင်နူ ဘာသာတၞဟ်တအ်ဂှ် နွံကဵု ဗျည်မကွက် ညံင်ရဴ န-င္ၚံက် (ၞ)၊ မ-င္ၚံက် (ၟ)၊ ကေုာံ လ-လာ် (ၠ) မဒှ်ရမျာင်မန်ဇေတ်တ် သွက်ဂွံပတိတ် ရမျာင်ကအ် (Guttural sounds) ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- လိက်သဒ္ဒါမန်၊ မုက်လိက် လဒက်ပ္တန်အက္ခရ်။