ဗျည်မန်

ဗျည် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗျည်မန် (အင်္ဂလိက်: Consonant, ပါဠိ: ဗျဉ္ဇန) ဝွံ ပ္ဍဲကဵု သဒ္ဒါမန် ကေုာံ အက္ခရ်မန်မ္ဂး ဒှ်ရုပ်အက္ခရ် အဓိက သွက်ဂွံပံင်ကောံ ကု သွဵုမန် (၁၂) မ တုဲ ပတိတ်ရမျာင်ရ။ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန်ပိုယ်ဂှ် ဗျည် သီုဖအိုတ် နွံ (၃၅) မ ရ။

ဗျည်မန် (၃၅) မ

ဗျည်မန် ၃၅ မ ဂှ် စဳရေင်လဝ် အတိုင်လၟေင် ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

က	ခ	ဂ	ဃ	ၚ
စ	ဆ	ဇ	ဈ	ည
ဋ	ဌ	ဍ	ဎ	ဏ
တ	ထ	ဒ	ဓ	န
ပ	ဖ	ဗ	ဘ	မ
ယ	ရ	လ	ဝ	သ
ဟ	ဠ	အ	ၜ	ၝ

လဒက်ပ္တန် ဝဂ် ကေုာံ အဝဂ်

အတိုင်သဒ္ဒါပါဠိ ကေုာံ မန်မ္ဂး၊ ဗျည် (၃၅) မ ဏအ်ဂှ် ပါ်လဝ် ဂကောံ (၂) သာ်ရ -

1. ဗျည်ဝဂ် (၂၅) မ: ဒှ်ဗျည် မစဳရေင်လဝ် နကဵုဂကောံ (၅) မ မွဲပၞောန်ရ။ (နူ "က" စဵုကဵု "မ")။
2. ဗျည်အဝဂ် (၁၀) မ: ဒှ်ဗျည် ဟွံမဲကဵု ဂကောံ မစဳရေင်လဝ် အတိုင်လၟေင်ရ။ (နူ "ယ" စဵုကဵု "ၝ")။

• တင်စၟတ်: ဗျည် "ၜ" ကဵု "ၝ" ၜါမဝွံ ဒှ်ဗျည်မန်ဇေတ်တ် မထပ်စုတ်လဝ် သွက်ရမျာင်မန်တုဲ ပ္ဍဲဗျည်ပါဠိ ဟွံမဲရ။

လက္ခဏာ ရမျာင်ဗျည်မန်

အရေဝ်မန်ပိုယ်ဝွံ ဒှ်ဂကူအရေဝ် မၞုံကဵု လက္ခဏာရမျာင်ၜါသာ် (Two-register language) တုဲ၊ ဗျည် ၃၅ မ ဏအ်လေဝ် ပါ်လဝ် ရမျာင် (၂) ဂကောံရ -

• ရမျာင်သာ (အ-ဂကောံ): ဒှ်ဗျည် မတိတ်ရမျာင်သာ (Clear voice / Head register) ရ။ နွံ (၁၆) မ မတွဟ်ဂး -
  • က၊ ခ၊ စ၊ ဆ၊ ဋ၊ ဌ၊ ဍ၊ တ၊ ထ၊ ပ၊ ဖ၊ သ၊ ဟ၊ ဠ၊ အ၊ ၜ။
• ရမျာင်ဇြိုင် (ဣ-ဂကောံ): ဒှ်ဗျည် မတိတ်ရမျာင်ဇြိုဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ရမျာင်သြိုဟ် (Breathy voice / Chest register) ရ။ နွံ (၁၉) မ မတွဟ်ဂး -
  • ဂ၊ ဃ၊ ၚ၊ ဇ၊ ဈ၊ ည၊ ဎ၊ ဏ၊ ဒ၊ ဓ၊ န၊ ဗ၊ ဘ၊ မ၊ ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ၊ ၝ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• သွဵု
• သဒ္ဒါမန်
• အက္ခရ်မန်
• အရေဝ်မန်

နိဿဲ

• လိက်သဒ္ဒါမန်
• "Mon language", Wikipedia (English).