ဗျူဟာပၞာန်
| ဗျူဟာပၞာန်
Military Strategy | |
|---|---|
| သင်္ကေတ ဗျူဟာ
မချေတ် ပ္ဍဲကဵု ပေါဲစတုရင် ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ မစၞောန်ထ္ၜး ပွမချပ် ဗျူဟာ ကေုာံ ပွမဖန်ဇန် နဲကဲ သွက်ဂွံ အံင်ဇၞး ရ | |
| ဗွိုက်လ္ၚတ် အဓိက | ပညာပၞာန် (Military Science)၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ဝင် |
| တင်ရန်တၟအ် အဓိက | ကလိဂွံ အံင်ဇၞး ပ္ဍဲ ပၞာန် ကေုာံ မင်မွဲ ဖိုလ် ဍုင် |
| အဓိပ္ပါယ် | ပွမစကာ ကေုာံ ပံင်ကောံ ဒြဟတ်ပၞာန် သွက် တင်ရန်တၟအ် |
| တၠပညာ ပြာကတ် | သူန်ဇြူး (Sun Tzu)၊ က္လောသေဝေါတ် (Clausewitz) |
ဗျူဟာပၞာန် (အၚ်္ဂလိက်: Military Strategy) ဝွံ ဒှ် နဲကဲ ကေုာံ အစဳအဇန် လဒက်ပ္တန် အဓိက သွက်ဂွံ စကာ ကေုာံ ပံင်ကောံ ဒြဟတ်ပၞာန် ဍုင် မွဲ ညံင်ဂွံ ကလိဂွံ အံင်ဇၞး ပ္ဍဲကဵု ပေါဲပၞာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ညံင်ဂွံ ကလိဂွံ တင်ရန်တၟအ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်စဵုဒၞာ ရ။ ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ကၠုင်နူ အရေဝ် ဂရိတ် strategos မဂွံအဓိပ္ပါယ် "သကိုပ်ပၞာန်" ရ။
ဗျူဟာ (Strategy) ကဵု နဲကဲဗတိုက် (Tactics) ဝွံ တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ် ရ။ နဲကဲဗတိုက် ဂှ် ဒှ် အရာ မဆေင်ကဵု ပွမဗတိုက် ပ္ဍဲ ပေါဲဗတိုက် မွဲမွဲ (How to win a battle) တုဲ၊ ဗျူဟာ ဂှ် ဒှ် အရာ မဆေင်ကဵု ပွမဖန်ဇန် အလုံမွဲ ပေါဲပၞာန် (How to win the war) ရ။ ဗျူဟာပၞာန် ဝွံ ဒှ် ဒဒန် မဆက်စၠောအ်လဝ် အကြာ "မူဝါဒ ပရေင်ဍုင်ကွာန်" (Political policy) ကေုာံ "ပရေင်ချဳဒရာင် ပၞာန် တိုက်ရိုက်" (Military operations) ရ။
သဇိုင် အဓိက ပိ သာ် ပ္ဍဲ ဗျူဟာ (Elements of Strategy)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ဂွံ ဖန်ဇန် ဗျူဟာ မွဲ မအံင်ဇၞးမာန်ဂှ် တၠပညာ ဗျူဟာ ခေတ်တၟိ တအ် ပါ်လဝ် သဇိုင် အဓိက (၃) သာ် မကော်ခဴစ "Ends, Ways, Means" ရ-
- ၁။ တင်ရန်တၟအ် (Ends / Objectives): မု မိက်ဂွံ ကလိဂွံ ရော? (ဥပမာ - သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဍုင်၊ သွက်ဂွံ ဖျေံ အလဵုအသဳ သၞ)။ ဏအ်ဂှ် ဒှ် တင်ရန်တၟအ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ရ။
- ၂။ ဂၠံင်တရဴ (Ways / Concepts): နကဵု နဲကဲ ဗီုလဵု ဂွံ စိုပ် တင်ရန်တၟအ် ဂှ်ရော? (ဥပမာ - နကဵု ပွမဗတိုက် တိုက်ရိုက် လပါ်တိ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး နကဵု ပွမကၟာတ်လဒဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်)။
- ၃။ ဒြဟတ် / လွဟ် (Means / Resources): မု ဒြဟတ် နွံဒၟံင် သွက်ဂွံ စကာ ရော? (ဥပမာ - လၟိဟ် ကောန်ပၞာန်၊ လွဟ်၊ သြန်၊ ကေုာံ နဲပညာ)။
ဗျူဟာ မခိုဟ် မွဲဂှ် ဒး ဖန်ဇန် ညံင် အရာ ပိ သာ် ဏအ် ဂွံ ညဳသၟဟ် (Balanced) ရေင်သကအ် ရ။
တၠပညာ ဗျူဟာ မပြာကတ်ဂမၠိုင် (Key Strategic Thinkers)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ဝင် လောကဓါတ်၊ လညာတ် ဗျူဟာပၞာန် ဝွံ ပြံင်လှာဲ ကၠုင်လဝ် နကဵု လညာတ် တၠပညာ ပြာကတ် အဓိက ၜါ တၠ ရ-
၁။ သူန်ဇြူး (Sun Tzu) - ဗွဝ်ကၠံ ၅ ဘဳစဳ: အစာသကိုပ်ပၞာန် ကြုက် ညးမချူလဝ် လိက် The Art of War (အနုပညာ ပၞာန်) ရ။ ညး စွံအာရီု လတူ ပွမစကာ ဉာဏ်ပညာ၊ ပွမလှေံလှန် (Deception)၊ ပွမတီ ဒြဟတ် ဇကု ကေုာံ ဒြဟတ် သၞ ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်၊ ကေုာံ ပွမကလိဂွံ အံင်ဇၞး သီု ဟွံဒး တဝ်စၞေဟ် ဗတိုက် တိုက်ရိုက် ရ။ ညးဟီုလဝ် "အနုပညာ မပြဲအိုတ် ပ္ဍဲ ပၞာန် ဂှ် ပွမပလီုပလာ် ထောအ် ပရေင်တဝ်စၞေဟ် သၞ သီု ဟွံဒး ဗတိုက် ဂှ်ရ"။
၂။ ကားလ် ဗောန် က္လောသေဝေါတ် (Carl von Clausewitz) - ဗွဝ်ကၠံ ၁၉: တၠပညာ ဗျူဟာ ပရပ်ယှာ (Prussia) ညးမချူလဝ် လိက် On War (ပရူ ပၞာန်) ရ။ ညး စွံအာရီု လတူ ဒြဟတ် ကာယ ကေုာံ ပရေင်တဝ်စၞေဟ် ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ် ရ။ ညး ဒှ် မၞိဟ် မဟီုလဝ် "ပၞာန် ဝွံ ဒှ် ပွမဆက်ကၠောန် ပရေင်ဍုင်ကွာန် နကဵု နဲကဲတၞဟ် မွဲ (ပွမစကာ လွဟ်) ရ"။ ညး သီု ဖန်ဗဒှ်လဝ် လညာတ် "Center of Gravity" (ဒၞာဲ ဒြဟတ် အဓိက သၞ - ယဝ်ရ ပလီု ဒၞာဲဏအ် မာန်မ္ဂး သၞ ကျ သ္ၚောမ် ရ)။
ဗီုပြင် ဗျူဟာ အဓိကဂမၠိုင် (Types of Military Strategies)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဗျူဟာ ပွမပလီုပလာ် (Strategy of Annihilation):
ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ဗတိုက် ကေုာံ ပလီုပလာ် ထောအ် ဒပ်ပၞာန် သၞ အလုံမွဲပေင်ပေင် ပ္ဍဲကဵု ပေါဲဗတိုက် ဇၞော် မွဲ ညံင် သၞ ဂွံ ဆက် ဗတိုက် ဟွံမာန် ရ။ (ဥပမာ - ဗျူဟာ နပိုဝ်လဳယောန်)။
- ဗျူဟာ ပွမလွဳယှအ် ဒြဟတ် (Strategy of Attrition):
ယဝ်ရ ဒပ်ပၞာန် ဇကု ဒြဟတ် ဇၞော် နူ သၞ မ္ဂး၊ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ဗတိုက် ပဆောမ်လေင် ကောန်ပၞာန်၊ လွဟ်၊ ကေုာံ သြန် သၞ သိုက်က် လုကဴ အခိင် လံလ စဵုကဵု သၞ ဆက် တန်တဴ ဟွံမာန် ရ။ (ဥပမာ - ဗျူဟာ ပ္ဍဲ ပၞာန်ဂၠးတိ အလန် ပထမ)။
- ဗျူဟာ ပွမပဟိုတ်ကဵု ဖေက်ဂၟံက် (Strategy of Deterrence):
စွံလဝ် ကေုာံ ထ္ၜးလဝ် ဒြဟတ်ပၞာန် မဇၞော်ကဵု ဒြဟတ် (ဗွဲတၟေင် လွဟ် နျူကလဳယျာ) သွက်ဂွံ ကဵု သၞ ဖေက်လကိုတ် တုဲ ဟွံဂံင် စ ဗတိုက် ကိုပ်ကၠာ ရ။ (ဥပမာ - ဗျူဟာ ပ္ဍဲ အခိင် ပၞာန်လၜိုဟ် Cold War)။
- ဗျူဟာ ပၞာန် ဒြဟတ်ဟွံတုပ်သၟဟ် (Asymmetric Strategy):
လပါ် မဍိုန်လျ သုင်စောဲ နဲကဲ တၟေင် မပ္တံကဵု ပၞာန်ပျံက်ကျာ ကေုာံ ပွမဗတိုက် လပါ် စိုတ်ဓာတ် သွက်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ကု ဒပ်ပၞာန် ဓမ္မတာ မဇၞော် နူဇကု ရ။
ဆက်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပၞာန် (War)
- ပၞာန်ပျံက်ကျာ (Guerrilla Warfare)
- ပၞာန် ဒြဟတ်ဟွံတုပ်သၟဟ် (Asymmetric Warfare)
- ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Politics)
- ပညာပၞာန် (Military Science)