ဗြဴစရာဲဍုင်
| General information | |
|---|---|
| Key concepts | အနုပညာ ၆၄ သာ်၊ ကဏ္ဏိကာ (Ganika)၊ နဂရဝဓူ |
| Study and teaching | |
| Related subjects | ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ယေန်သၞာင်မန်၊ အမ္ဗပါလဳ |
ဗြဴစရာဲဍုင် (အင်္ဂလိက်: Courtesan / Nagarvadhu) ဝွံ ပ္ဍဲခေတ်တြေံ ဒှ်တိုင်ပ္ကဴညးဗြဴတအ်ရ။ ဝေါဟာရ "နဂရဝဓူ" (Nagarvadhu) ဂှ် ကၠုင်နူသက္ကတ (နဂရ = ဍုင်၊ ဝဓူ = ဗြဴ/သမ္ဘာ) မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ဗြဴသမ္ဘာအလုံမွဲဍုင်" ရ။ ညးတအ်ဝွံ ဒးဒုင်ရုဲစှ်နကဵု အစောံစရာဲရုပ်သာ် ကေုာံ ညာဏ်ပညာ မစိစောန်ပ္ဍဲအနုပညာနာနာရ။
လက်သဏ္ဍာန် ကေုာံ အစောံစရာဲ (Qualifications)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဗြဴမွဲဂွံဒှ် ဗြဴစရာဲဍုင်မာန်မ္ဂး ဒးလေပ်ပညာ အနုပညာ ၆၄ သာ် (Kalā) ရ။ ဣဏအ်ဝွံ ဓလုက်လဝ်:
- လှ်ေ ကေုာံ ဒယှ်ေ: ပွမစိစောန်ပ္ဍဲကွတ်လှ်ေ ကေုာံ ရမ္သာင်ဂဳတ။
- အရေဝ်ဗေဒ: ပွမလေပ်အရေဝ်ဘာသာနာနာ ကေုာံ ပွမချူကဗျ။
- ဒဿနိကဗေဒ: ပွမလေပ်သ္ၚဳဂၠေပ် ဟိုတ်ဖိုလ် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန်။
- အနုပညာတၞဟ်: ပွမဓဇက်ဗီု၊ ပွမရေက်ပ္ကဴ၊ ကေုာံ ပွမဝေင်စက္ကရုင် (Chess)။
ဝင် ကေုာံ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Historical Context)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်ကျာ်တြဲ၊ ဗြဴစရာဲဍုင် မဒယှ်အိုတ်ဂှ် ဒှ် အမ္ဗပါလဳ (Ambapali) နူဍုင်ဝေသာလဳရ။ ညးဝွံ နွံကဵုစရာဲကျာ်သြဳသၠုင်ဗွဲမလောန် တုဲမ္ဂး ဂၞညးဨကရာဇ်နာနာ ဒးပြိုင်ပကာန် သွက်ဂွံစိုပ်ကွာန်ညးရ။ လက္ကရဴညးဂှ် သဒ္ဓါကတဵုဒှ်တုဲ ကပ်လှ်ေကဵုအရှာံကွေံကွေံ ကုကျာ်တြဲ တုဲမ္ဂး လုပ်ဒှ်သဳလနဳ (Bhikkhuni) ကလိဂွံတၟအ်အရဟတ်ရ။
ပ္ဍဲယေန်သၞာင်မန် (In Mon Culture)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲဝင်ရာဇာဝင်မန်ဂမၠိုင်၊ ဗြဴစရာဲဍုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗြဴနန်းတော်တအ်ဝွံ ဒှ်ညးမထိင်ဒဝ်ယေန်သၞာင်ရ။
- ကွတ်လှ်ေမန်: ဗြဴစရာဲဍုင်တအ်ဝွံ ဒှ်ညးမဗ္တောန် ကေုာံ မထိင်ဒဝ်ကွတ်လှ်ေစရာဲဍုင် မဆက်ကၠုင်စိုပ်ခေတ်လၟုဟ်။
- စရာဲကျာ်သြဳ: မန်တအ်စၟတ်သမ္တီလဝ် ဒဒှ်ရ ဍုင်မွဲမနွံကဵုဗြဴစရာဲဍုင် မနွံကဵုသိက္ခာမ္ဂး ဍုင်ဂှ်ဇၞော်မဝ်တိုန်ရ။
တင်တၟေင်အကြား ဗြဴစရာဲဍုင် ကေုာံ ဗြဴသာမည
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]| ကဏ္ဍ | ဗြဴစရာဲဍုင် (Nagarvadhu) | ဗြဴသာမည | |---|---|---| | **ပညာ** | လေပ်အနုပညာ ၆၄ သာ် | ပညာအပ္ဍဲသ္ၚိ | | **ကဆံင်** | တုပ်သၟဟ်ကဵု မဟေသဳ/ဂၞကျာ် | မၞိဟ်ပုထုဇန် | | **အခေါင်** | နွံအခေါင်အုပ်ဓုပ်ဒြပ်ရတ်ဇကု | တန်တဴလတူတၠသ္ၚိ |