ဗှ်ေဂွံအခိၚ်သွက်ဂွံအံၚ်ဇၞးနွံဟာ

ဗှ်ေဂွံအခိၚ်သွက်ဂွံအံၚ်ဇၞးနွံဟာ။
	ဝှာင်:Clock tower and gears.jpg
ပရူမဆေင်စပ်
လၟေင်ပညာ (Field)	စိတ္တဗေဒ၊ ပရေၚ်ကောပ်ကာဲအခိၚ်၊ ပရေၚ်မၞိဟ်
ဗၞတ်ဗ္တဳဗဟ်သၞောတ်
ကဏ္ဍဆက်စပ် (Related concepts)	Procrastination, Goal setting, Productivity

ဗှ်ေဂွံအခိၚ်သွက်ဂွံအံၚ်ဇၞးနွံဟာ (အၚ်္ဂလိက်: Do You Have Time to Succeed?) ဝွံ ဒှ်သ္ဇိုၚ်ဝေါဟာရ ကေုာံ တၚ်သၟာန်စိတ္တဗေဒ မဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်ကောပ်ကာဲအခိၚ် (Time Management) ကေုာံ စိတ္တဗေဒပရေၚ်အံၚ်ဇၞး (Success Psychology) ရ။ တၚ် Ergo-concept ဏအ်ဝွံ စဵုဒၞာလဝ် သွက်ဂွံလ္ၚတ်အကာဲအရာ မၞိဟ်မွဲမွဲ ကလိဂွံအခိၚ်တုပ်ပ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်မုပွံက်အေန်တာနဲ ကေုာံ ပရေၚ်ကၠောန်ကမၠောန် တၞဟ်ခြာအာတုဲ ကဏ္ဍအံၚ်ဇၞး သၠာဲပြံၚ်အာရ။ တၚ်သၟာန်ဏအ်ဝွံ သ္ပသ္ဇိုၚ်ကဵု သီုဒဿနိကဗေဒ၊ စိတ္တဗေဒ ကေုာံ သၞောတ်ကောပ်ကာဲအခိၚ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ခေတ်တၟိရ။

ပွံက် ကေုာံ ဗွဲဒဒှ်အလုံ

ပွံက်သ္ဇိုၚ်မဆေၚ်ကဵု "ဗှ်ေဂွံအခိၚ်သွက်ဂွံအံၚ်ဇၞးနွံဟာ" ဂှ် ဟွံသေၚ်ဆ တွံလဝ်တ္ၚဲမွဲနွံ ၂၄ နာဍဳရ။ ဍေံဒှ်အကာဲအရာ မၞိဟ်မွဲမွဲ စကာစိုတ်စရိုတ် (Cognitive Resources) ကေုာံ ဇြဟတ်ကာယ သွက်ဂွံဗဒှ်ပတိုန် တိုၚ်ပ္ကဴ (Goal Alignment) ရ။ ညးမစိစောန် လ္ပာ်ကောပ်ကာဲအခိၚ် ညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ အခိၚ်ဂှ် ရာန်ကေတ်နကဵုသြန် ဟွံဂွံကီုလေဝ်၊ ယဝ်ရစကာလေပ်မ္ဂး ဍေံဗဒှ်ကဵု ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်မာန်ရ။

ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံ မၞုံတၚ်ပါ်ခြာ သ္ဇိုၚ် ၃ သက္ကမ -

အခိၚ်ဓမ္မတာ (Chronological Time):** အခိၚ်မကၠောံအာ အတိုၚ်စက္က၊ မိနေတ်။
အခိၚ်စိတ္တဗေဒ (Psychological Time):** စိုတ်မထေၚ်ကေတ် အခိၚ်ဂှ် ဂၠိၚ် ဟွံသေၚ်မ္ဂး သာ။
အခိၚ်ကမၠောန် (Productive Time):** အခိၚ်မစကာ သွက်ဂွံဗဒှ် တၚ်ပတိုန်ဖိုလ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်။

ဝင် ကေုာံ ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်

ပရူပရာ မဆေၚ်ကဵု ပရေၚ်စီံၚ်စတ်အခိၚ် သွက်ဂွံအံၚ်ဇၞးဝွံ စက္တဵုဒှ်ကၠုၚ် နူခေတ် ပၠံၚ်လှာဲစက်မှု (Industrial Revolution) တေံရ။ ပ္ဍဲအခိၚ်တေံ မၞိဟ်တအ် ဒးကၠောန်ကမၠောန် နကဵုနာဍဳတုဲ ပွံက်အကာဲအရာ "အခိၚ်မဒှ်သြန်" (Time is Money) စမံက်ကၠုၚ်ရ။

ခေတ်ကာလ	သ္ဇိုၚ်ပရေၚ်ညာတ်	ညးမပတိုန်ဂကန်
ခေတ်တြေံ	ဒဿနိကဗေဒ ပရူအခိၚ် ကေုာံ ကံကုသိုလ်	Seneca
ခေတ်စက်မှု	ပရေၚ်ထိၚ်ဒက် အခိၚ်ကမၠောန်စက်ရုံ	Frederick Taylor
ခေတ်တင်ဂၞင်	ပရေၚ်ထိၚ်ဒက် စိုတ် ကေုာံ တိုၚ်ပ္ကဴဇကု	Stephen Covey

သ္ဇိုၚ်ဗ္တောန် ကေုာံ တီအာဲ

သ္ဇိုၚ်ဗ္တောန် ကေုာံ တီအာဲ (Fundamental Concepts) မဆေၚ်စပ်ကဵု တၚ်သၟာန်ဏအ်ဝွံ သ္ပသ္ဇိုၚ်ကဵု သီုသၞောတ်ဥပဒေ ပါရေတဝ် (Pareto Principle) မဒှ်သၞောဝ် 80/20 ရ။ သၞောဝ်ဏအ် ကဵုသတိ ဒဒှ်ရ ကမၠောန်ပိုယ်မကၠောန် ၂၀% ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး သီုဖအိုတ် ၈၀% မာန်ရ။

ဥပဒေသ္ဇိုၚ် တၞဟ်တအ်ဂှ် -

သၞောဝ်ပါကေန်သေန် (Parkinson's Law):** ကမၠောန်မွဲမွဲ ဍေံဇၞော်တိုန်အာ အတိုၚ်အခိၚ် ပိုယ်မကဵုလဝ်။
မေတြေတ် အာင်သေန်ဟောင်ဝါ (Eisenhower Matrix):** ပါ်ခြာ ကမၠောန်မကေတ်ပြဟ် ကေုာံ ကမၠောန်မနွံတၚ်ကိုန်စဝ်။

ဂကူ ကေုာံ ပွါ်ပါ်ခြာ

ပ္ဍဲအရာမသၟာန် "ဗှ်ေဂွံအခိၚ်သွက်ဂွံအံၚ်ဇၞးနွံဟာ" ဂှ် ပိုယ်ပါ်ခြာကေတ် ဂကူမၞိဟ်စကာ အခိၚ် ၄ သက္ကမ မာန်ရ -

ညးမအာတ်အခိၚ် (The Firefighter):** ကၠောန်ဆကမၠောန် မကေတ်ပြဟ်ပြဟ်၊ ဟွံမွဲကဵု အစဳအဇန် လအိတ်ပန်။
ညးမဖန်ဗဒှ် (The Planner):** စွံအခိၚ် သွက်တိုၚ်ပ္ကဴအနာဂတ် ကၠာကမၠောန်ဟွံကေတ်ပြဟ်ဏီ။
ညးမလေံအာ (The Procrastinator):** ဒုၚ်ဖအောန်ထောံ အခိၚ် နကဵုအရာဟွံကိစ္စဇၞော်။
ညးမဒုၚ်တဲ (The Reactor):** ကၠောန်ဗက်အာ အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ညးတၞဟ်တုဲ အခိၚ်ဇကု ဟွံမွဲ။

နဲကဲသုတေသန ကေုာံ ပရေၚ်စကာ

နဲကဲသုတေသန စိတ္တဗေဒခေတ်လၟုဟ် စကာနဲကဲ Quantitative research တုဲ ကေတ်တင်ဂၞင် နူညးမကၠောန်ကမၠောန် ၅၀၀၀ ပြၚ်။ တၚ်ဂၠာဲဆာံ ထ္ၜးဒၟံၚ် ဒဒှ်ရ မၞိဟ်မၞုံကဵု အစဳအဇန် စီံၚ်စတ်အခိၚ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်တအ်ဂှ် မၞုံကဵု ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် သၠုၚ်နူ မၞိဟ်ဓမ္မတာ ၃း၁ ရ။

တၚ်ဂၠာဲဆာံ ကေုာံ တၚ်ပ္တိုန်ဂုဏ်

သုတေသန နူတက္ကသိုလ် ဟာဗတ် (Harvard University) ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞးဝွံ ဟွံဆက်စပ်ကဵု ဉာဏ်ပညာ (IQ) ဓဝ်ရ၊ ဍေံဆက်စပ်ကဵု အစောံစရာဲမထိၚ်ဒက် အခိၚ် (Time Discipline) ကေုာံ စိုတ်စရိုတ်မအေံဒုၚ် (Grit) ရ။ ညးမကလိဂွံ လာပ်နိုဗယ်တအ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ဒှ်မၞိဟ် မစွံအခိၚ် သွက်ဂွံသ္ပသုတေသန သီုဟွံထပိုတ် မွဲတ္ၚဲ ၄ နာဍဳအောန်အိုတ်ရ။

ပရေၚ်ဆက်စၠောံ ကုပွဳပွူလူမှ ကေုာံ ပညာရေး

သၞောတ်ပညာရေး ခေတ်လၟုဟ် စပတိုန်ကၠုၚ် ကဏ္ဍဗ္တောန် ပရူပရေၚ်စီံၚ်စတ်အခိၚ်ရ။ ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ် ခေတ်တိုၚ်ပ္ကဴပြဟ်ပြဟ်ဏအ် မၞိဟ်တအ် ဒးဒုၚ်အကာဲအရာ Burnout (ဇြဟတ်အိုတ်) ဂၠိုၚ်ကၠုၚ် ဟိုတ်နူ ပါ်ခြာအခိၚ်ကမၠောန် ကေုာံ အခိၚ်ဇူဒီု ဟွံဒးရ။

ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် ခေတ်လၟုဟ် ကေုာံ နဲကဲပညာ

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၆ ဏအ် နဲကဲပညာ ဉာဏ်ပညာတုတ္ထ (Artificial Intelligence) စလုပ်ကၠုၚ် ကဏ္ဍထိၚ်ဒက် အခိၚ်ရ။ Application မပ္တံ Notion AI, Todoist ကေုာံ Google Calendar AI တအ် ဗိုၚ်ဖန်ကဵု အစဳအဇန် ကမၠောန်မၞိဟ်တအ် ညံၚ်ဂွံကလိဂွံ အခိၚ်သွက်ဂွံအံၚ်ဇၞး ဂၠိုၚ်အိုတ်မာန်ရ။

ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် အနာဂတ် ကေုာံ တၚ်အခက်အခုဲ

တၚ်အခက်အခုဲ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲအနာဂတ်ဂှ် ဒှ်အရာမက္တဵုဒှ် နူဒဏ္ဍာ်အေန်တာနဲ ကေုာံ Social Media မပ္တံ TikTok, Facebook တအ် မသီကေတ်ဒၟံၚ် အခိၚ်မၞိဟ်တအ် (Attention Economy) ရ။ မၞိဟ်မွဲမွဲ သွက်ဂွံကလိဂွံ အခိၚ်သွက်ဂွံအံၚ်ဇၞး ဂှ် ဒးဒှ်မၞိဟ် မၞုံကဵု အစောံစရာဲ စဵုဒၞာစိုတ်ဇကု နူအရာမဗဒှ် ကိစ္စသၠာဲပြံၚ်တအ်ရ။

နိဿဲ

လိက်ပတိုန်စပ်

```