ဘာသာပထဝဳဗေဒ

ဘာသာပထဝဳဗေဒ

ဝှာင်:Physical Geography Composition.jpg သဇိုင်ပညာပထဝဳဗေဒ: တိ၊ ဍာ်၊ ကျာ ကေုာံ လမျီု
ဝင် ကေုာံ တံမူလ
တင်ဂၞင်တၟေင်

ဘာသာပထဝဳဗေဒ (အင်္ဂလိက်: Geography; နူကဵုအရေဝ်ဂရိ geographia မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ပွမချူဗၟံက်ထ္ၜးပရူတိ") ဝွံ ဒှ်ဘာသာမလ္ၚတ်ပရူဒေသ၊ ဒၞာဲ ကေုာံ အကာဲအရာသဘာဝလတူဂၠးတိရ။ ဍေံဂှ် ဒှ်တိုင်ခိုင်အဓိက သွက်ဂွံကၠိုဟ်ဗီုလောကဓာတ်ပြံင်လှာဲအာ အကြာ ခေတ်အဆက်ဆက်ရ ။

သွာင်လ္ၚတ်အဓိကဂမၠိုင် (Major Branches)

ဘာသာပထဝဳဗေဒဝွံ ပါ်ခြာလဝ်နကဵုသွာင်အဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ:

1. ပထဝဳဗေဒ ရူပ (Physical Geography): ပညာမလ္ၚတ်ပရူသဘာဝ (ဥပမာ - ဒဵု၊ ၜဳ၊ ရာသဳဥတု ကေုာံ တိ)။
2. ပထဝဳဗေဒ မၞိဟ် (Human Geography): ပညာမလ္ၚတ်ပရူအဆက်အစပ် အကြာ မၞိဟ် ကေုာံ ဒၞာဲ (ဥပမာ - ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဍုင်ကွာန်)။
3. ပထဝဳဗေဒ ပံင်စပ် (Integrated Geography): ပညာမလ္ၚတ်ဗီုမၞိဟ်တအ်မဆက်စပ် ကေုာံ မဖန်ဗဒှ်ဖဵုလတူ ပွဳပွိုင် သဘာဝ။
4. နဲကဲပထဝဳ (Geomatics/Cartography): ပညာမဆေင်ကုပွမခၞံဗဒှ် ဗဳဒေသ (Maps) ကေုာံ ပွမစၟဳစၟတ်တင်ဂၞင်တိ **ဇေတ်ဇေတ်**။

ပထဝဳဗေဒ ပ္ဍဲခေတ်နဲပညာ (Geography in Tech Era)

ပ္ဍဲ ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ဏအ် ဘာသာပထဝဳဗေဒ ဒုင်သဇိုင်ကု နဲပညာခေတ်တၟိ ဗွဲမလှဲလး:

• သၞောတ်တင်ဂၞင်ပထဝဳ (GIS): ပွမသုင်စောဲ သာပ်ဝဲလ် သွက်ဂွံစီုဇန် ကေုာံ ပါ်ပါဲတင်ဂၞင်ဗဳဒေသ။
• သၞောတ်ဆိင်ဒၞာဲဂၠးကဝ် (GPS): ပွမသုင်စောဲ ဇာနှိက် အေန်တာနေတ် ကေုာံ သၟံင်တၟအ် သွက်ဂွံဂၠာဲဒၞာဲ **ဇေတ်ဇေတ်**။
• Remote Sensing: ပွမသုင်စောဲ ကိရိယာစၟဳစၟတ်နူဇမ္ၚောဲ သွက်ဂွံလ္ၚတ်ပရူပွမလီုလာ်ဂြိုပ်ဆု ကေုာံ ပွမပြံင်လှာဲရာသဳဥတု။

သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ (Analytical Perspective)

နကဵုမတ်တၠပညာ သိပ္ပံဗေဒ မ္ဂး:

1. Spatial Pattern: ပထဝဳဗေဒ ဂၠာဲသ္ၚဳလက်သန်ပွမပြးဇး (Patterns) မကတဵုဒှ်ဒၟံင် အကြာ ဒေသနာနာ။

[Image of a map showing global climate zones]

1. Human-Environment Interaction: ပညာမလ္ၚတ်ဗီုမၞိဟ်တအ် သုင်စောဲသယံဇာတနူ ရုင်စက် ကေုာံ ဗီုဍေံဖန်ဗဒှ်ကဵု အန္တရာဲလတူလောက။
2. Interdisciplinary Nature: ဍေံပံင်စပ်လဝ် တဳအိုရဳ နူ ဘာသာဂၞန်၊ ဘာသာဝင် ကေုာံ သိပ္ပံသဘာဝဂမၠိုင် ။

ဆက်ဗှ်ညိ

• သိပ္ပံဗေဒ
• ပွဳပွိုင်
• ဘာသာဝင်
• နဲပညာခေတ်တၟိ