ဘာသာရပ်
| Subject ဘာသာရပ်ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ ပရေင်ပညာ ကေုာံ သုတေသန မလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပညာရ | |
| အဓိပ္ပါယ် | ကဏ္ဍ ဟွံသေင်မ္ဂး သွာင် ပရေင်ပညာ |
|---|---|
| ဂကူ အဓိက | ဝိဇ္ဇာ၊ သိပ္ပံ၊ သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ် |
| တင်ရန်တၟအ် | လ္ၚတ်၊ သ္ၚဳဂၠိပ်၊ ကေုာံ ဖျေံဗတောန် ပညာ |
| အရာမဆက်စပ် | ပရေင်ပညာ၊ ဘာ၊ တက္ကသိုလ် |
ဘာသာရပ် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာဘာသာ (အၚ်္ဂလိက်: Subject ဟွံသေင်မ္ဂး Academic Discipline) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ၊ သွာင် ဟွံသေင်မ္ဂး ကၞာင် ပရေင်ပညာ မွဲမွဲ မဒးဒုင် ဖျေံဗတောန် ကေုာံ လ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ပ္ဍဲကဵု ဘာ၊ ကဝ်လိက်၊ ကေုာံ တက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်ရ။[၁]
ဝေါဟာရ "Subject" ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် စကာ ပ္ဍဲကဆံင် ဘာသဇိုင် (Primary/Secondary education) တုဲ၊ ကာလစိုပ် ကဆံင် တက္ကသိုလ် (Higher education) မ္ဂး ဍေံဇၞော်မောဝ်အာ နဒဒှ် ကဏ္ဍပညာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒဳသဳပလေန် (Academic Discipline) မၞုံကဵု သၞောတ်ဝ် သုတေသန ကေုာံ တၠပညာ အစာပါမောက္ခတအ် မသ္ၚဳဂၠိပ် ဇြိုဟ်ဟ်နက်က်ရ။
ဂကူ ဘာသာရပ် အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဘာသာရပ် ပရေင်ပညာတအ်ဝွံ အဓိက ပါ်လဝ် ကဏ္ဍဇၞော် (၄) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
၁။ ဘာသာရပ် ဝိဇ္ဇာ (Humanities and Arts)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ဘာသာရပ် မလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ပရူ အခိုက်အလိုက်၊ ပရေင်ချပ်စင်ခြင် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ကောန်မၞိဟ်တအ်ရ။
- ဥပမာ: ဝင် (History)၊ လိက်ပတ် (Literature)၊ ဒဿန (Philosophy)၊ အရေဝ်ဘာသာ (Languages)၊ ကေုာံ ကွတ်သုခုမ (Fine Arts)။
၂။ ဘာသာရပ် သိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ် (Social Sciences)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ဘာသာရပ် မလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ပရူ လဒက်ပ္တန် ဂကောံမၞိဟ်၊ ပရေင်ဆက်ဆောံ ကေုာံ ဒ္ဂေတ်ဗီုပြင် ကောန်မၞိဟ်တအ် နကဵု နဲကဲ သိပ္ပံရ။
- ဥပမာ: ပရေင်မၞိဟ် (Sociology)၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economics)၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political Science)၊ စိုတ်ပညာ (Psychology)။
၃။ ဘာသာရပ် သိပ္ပံ သဘာဝ (Natural Sciences)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ဘာသာရပ် မလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ပရူ သဘာဝ၊ စက္ကဝါ ကေုာံ သတ္တဝါတအ် နကဵု နဲကဲ စမ်ၜတ် သုတေသန (Empirical methods) ရ။
- ဥပမာ: ရူပဗေဒ (Physics)၊ ဓါတုဗေဒ (Chemistry)၊ ဇဳဝဗေဒ (Biology)၊ နက္ခတ္တဗေဒ (Astronomy)။
၄။ ဘာသာရပ် အသုံးချ ကေုာံ စက်ယန္တရား (Applied and Formal Sciences)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ဘာသာရပ် မလ္ၚတ် ဂၞန်သင်္ချာ ကေုာံ ပွမကေတ် နဲကဲသိပ္ပံတအ်တုဲ ကၠောန်ဗဒှ် ကပေါတ် ကေုာံ နဲကဲ သွက်ဂွံ သုင်စောဲ ပ္ဍဲဘဝလၟေင်တ္ၚဲရ။
- ဥပမာ: ဂၞန်သင်္ချာ (Mathematics)၊ ကွတ်အေန်ဂျေန်နဳယာ (Engineering)၊ ကွတ်ဂဥုဲ (Medicine)၊ ကွတ်ကောန်ပျူတာ (Computer Science)။
ပရေင်ပံင်စပ် ဘာသာရပ်နာနာ (Interdisciplinary Studies)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ဝွံ ပြဿနာ ဂၠးတိတအ်ဂှ် ဇြိုင်သ္ကာတ် ကေုာံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ရေင်သကအ်တုဲ၊ လ္ၚတ် နကဵု ဘာသာရပ်မွဲဓဝ် ဟွံရုံဂပ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေင်လ္ၚတ် မပံင်စပ်လဝ် ဘာသာရပ် နာနာ (Interdisciplinary fields) တအ် ကတဵုဒှ် ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။[၂]
- ဥပမာ: ကတ်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် (Cultural Studies)၊ ကတ်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Studies)၊ ဇဳဝဓါတုဗေဒ (Biochemistry)၊ ကေုာံ ကတ်လ္ၚတ် ပရေင်ဝန်းကျင် (Environmental Studies)။
တင်နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပရေင်ပညာ (Education)
- တက္ကသိုလ် (University)
- သိပ္ပံ ကေုာံ ဝိဇ္ဇာ (Science and Arts)