မာတိန် လုတာ ကေန်ဂျူနိယာ
| မာတိန် လုသာ ကေန်ဂျူနိယာ | |
|---|---|
 ဒံက်တာ ကေန်ဂျူနိယာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၄ | |
| သၠးဂၠံဂဝ် | မဳချေအ် ကေန်ဂျူနိယာ ဇာန်နဝါရဳ ၁၅၊ ၁၉၂၉ အာတ်လာန်တာ၊ ဂျောဂျာ၊ အမေရိကာန် |
| စုတိ | ဨပြဳ ၄၊ ၁၉၆၈ (အာယုက် ၃၉) မန်ဖိသ်၊ တေန်နေသဳ၊ အမေရိကာန် |
| ဟိုတ်မစုတိ | ဗြုဗတိုက် |
| ဂကူ | အမေရိကာန် |
| ဌာန်ပညာ |
|
| မဒယှ်တဴ |
|
| အိန်ထံင် | Coretta Scott King (လ္တူတဲ ၁၉၅၃) |
| ကောန်ဇာတ် | ၄ (Yolanda, Martin III, Dexter, Bernice) |
| ဗြနာံ | ဆု Nobel Peace Prize (၁၉၆၄) |
| စၟတ်တဲ | |
 | |
ဒံက်တာ မာတိန် လုတာ ကေန်ဂျူနိယာ (Martin Luther King Jr.; ၁၅ ဇာန်နဝါရဳ ၁၉၂၉ – ၄ ဨပြဳ ၁၉၆၈) ဂှ် ဒှ်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ ခရေတ်ယာန် ကဝ်မဳနေတ် ကြက်သရောင် အမေရိကာန် မွဲဇကုတုဲ ဒှ်ညးမကေတ်တာလျိုင် ပ္ဍဲကမၠောန် ကောန်ဂကူ ရေင်သကအ် ညံင်ဂွံကလိဂွံ အခေါင်အရာ ညးကောန်ဂကူအမေရိကာန်လမ္စံက် (အာဖရိကာန်-အမေရိကာန်) နကဵု နဲကဲဟွံကဵုဒုဟ် (nonviolent resistance) ရ။ ညးဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မထင်ရှား အဓိက ပ္ဍဲကမၠောန် အခေါင်အရာ ကောန်ဂကူ (Civil Rights Movement) နူကဵုသၞာံ ၁၉၅၅ စဵုကဵု စိုပ်အခိင်ညးဂွံစုတိ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၈ ရ။ ညးဗ္တောန်ကဵု ဒ္ဂေတ်ဗက် နဲကဲဟွံကဵုဒုဟ် မရန်တၟအ် သွက်ဂွံဒ္ဂေတ်ဒၞာဲ သၞောတ်ဥပဒေ မပါ်ပရအ် ညးတအ် (Jim Crow laws) ကီုရ။
ဘဝသၟတ် ကေုာံ ပရေင်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]မာတိန် လုတာ ကေန်ဂျူနိယာ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၉ ဂိတု ဇာန်နဝါရဳ ၁၅ အခိင်ဂယးစောစော အခိင်နာဍဳ ၁၂း၀၀ ဂှ် ပ္ဍဲရုၚ်ဂယိုင်ဂျာမန် (အခိင်လၟုဟ် ဒှ်ရုၚ်ဘာ)၊ ပ္ဍဲဍုင်အာတ်လာန်တာ ဍုင်ဂျောဂျာ အမေရိကာန်။ ညးဒှ်ကောန် မာတိန် လုသာ ကင်သာ ကေုာံ အ္စာဘာ အာလ်ဗေတာ ဝိလျံ ကင်ဂှ်ရ။ ယၟုမူလညးဂှ် ဒှ် မဳချေအ် ကင်ဂျူနိယာ (Michael King Jr.) တုဲ အပါညးလေဝ် နူတမ် နကဵုယၟုဂှ်ကီုရ။
သၞာံ ၁၉၃၄ ဂှ် အပါကေန်ဗီုပတုဲ သွက်ဂွံအာ ဍုင်ဂျာမနဳ ကဵုဇြဟတ် ကုကောန်ရုၚ်ကျာ် ညးတအ် မဒးဒုင်ပေဲါပၞာန်ဂျာမနဳတအ် မကဵုဒုဟ်ကီု၊ တုဲ ညး ပြံင်လှာဲယၟု ကောန်ညး ဂွံဒှ် "မာတိန် လုသာ ကင်" နူကဵု "မဳချေအ် ကင်" ရ။
ကေန်ဂျူနိယာ တိတ်အာ ရုၚ်ဘာ နူကဵု တက္ကသိုလ် Booker T. Washington High School ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၄ ပ္ဍဲအခိင်ညးနွံအာယုက် ၁၅ သၞာံတုဲ ဆက်တိုန် တက္ကသိုလ် Morehouse College၊ ပ္ဍဲဍုင်အာတ်လာန်တာတုဲ ကလိဂွံ ဒဳဂရဳ BA (Bachelor of Arts) ပ္ဍဲဘာသာ ပရေင်ပါ်ပရအ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၈။ သၞာံ ၁၉၅၁ ဂှ် ကလိဂွံ ဒဳဂရဳ BD (Bachelor of Divinity) နူကဵု တက္ကသိုလ် Crozer Theological Seminary၊ ပ္ဍဲဍုင်ချေသတာ ပေန်သေလ်ဝေန်နဳယျာ။ သၞာံ ၁၉၅၅ ဂှ် ကလိဂွံ ဒဳဂရဳ PhD ပ္ဍဲဘာသာ ပရေင်ပါ်ပရအ် (Systematic Theology) နူကဵု တက္ကသိုလ် Boston University၊ ဍုင်ဗတ်သတောန် မဿာချူသေတ်။
ကမၠောန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒံက်တာ ကေန်ဂျူနိယာ စကၠောန် ကမၠောန် ပရေင်ပံင်ကောံ ကောန်ဂကူ အမေရိကာန်လမ္စံက် သွက်ဂွံကလိဂွံ အခေါင်အရာ ညးကောန်ဂကူ၊ နကဵု နဲကဲဟွံကဵုဒုဟ် (nonviolent resistance)။
Montgomery Bus Boycott
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ညးကဵုတဲပါ ကုပရေင်ဆန္ဒပြကိုဟ် မွဲဂှ် ပ္ဍဲအခိင်ညးနွံအာယုက် ၂၆ သၞာံတုဲ ညးကော်ခဴစ "Montgomery Bus Boycott" ရ။ ပရေင်ဆန္ဒပြကိုဟ်ဏအ် ကၠောန်သ္ပ သွက်ဂွံပါ်ပါဲ သၞောတ်ဥပဒေ မပါ်ပရအ် ညးတအ် (Jim Crow laws) ပ္ဍဲဒေသအမေရိကာန်။
March on Washington
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၃ ဂိတု ဩဂုတ် ၂၈ ဂှ် ဒံက်တာ ကင်ဂျူနိယာ ကဵုဂလာန်ပရောပ မၞုံယၟု "I Have a Dream" ပ္ဍဲဂတ သၟဝ်ကျာ် Lincoln Memorial ပ္ဍဲဍုင် ဝါရှိန်တန်ဒဳစဳ။ ဂလာန်ဏအ် ဒှ်ဂလာန်ပရောပ မထင်ရှား ပ္ဍဲဝင် အမေရိကာန်။
ဆု Nobel Peace Prize
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒံက်တာ ကေန်ဂျူနိယာ က္လိဂွံ ဆု Nobel Peace Prize ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၄၊ သွက်ကမၠောန် ညးမကၠောန် နကဵု နဲကဲဟွံကဵုဒုဟ်။
ပရေင်ကဵုသမ္တီ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၈ ဂိတု ဨပြဳ ၄ ဂှ် ညးဂွံစုတိ ပ္ဍဲဍုင် Memphis ဍုင်တေန်နေသဳ တွဵုရးအမေရိကာန်၊ ပ္ဍဲအခိင်ညးဒတူဒၟံင် ပ္ဍဲဗလံင်ကောန်ဒိုက် Lorraine Motel ဂှ် ကောန်ဂကူဗုတ် မၞိဟ်မွဲဂကူ ဗြုဗတိုက်ညးတုဲ ညးဂွံစုတိရ။ မၞိဟ်မဗြုဗတိုက်ဂှ် ဒှ် James Earl Ray။
လဆောဝ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲအမေရိကာန်၊ ဒံက်တာ မာတိန် လုတာ ကေန်ဂျူနိယာ ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မသမ္တီလဝ် နဒဒှ် ညးဒ္ဂေတ်သၞောတ် မဇၞော်မွဲ သွက်အခေါင်ကောန်ဂကူ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၃၊ သမ္မတ Ronald Reagan တက်တဲစၟတ်သမ္တီ ဥပဒေ သွက်ဂွံဒက်ပတန် Martin Luther King Jr. Day နဒဒှ် တ္ၚဲကၟာတ်ရုၚ် ကေုာံ တ္ၚဲကၟာတ်ဘာ ပ္ဍဲအမေရိကာန်။ တ္ၚဲဏအ် ကၠောန်သ္ပ ပ္ဍဲဂိတု ဇာန်နဝါရဳ မွဲအဒိုတ် တတိယ။
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လေန် မ္ၚး
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- The King Center (အရီုအဗင် သွက်မာတိန် လုသာ ကင်ဂျူနိယာ)