မာတ်ချ
မာတ်ချ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အသာ် (Color)
| ဝှာင်:Matcha-01.jpg
| |
| ဂကူ (Type) | လက်ဖက်သၚေက် |
|---|---|
| scope="row" style="text-align:left;" | |
| scope="row" style="text-align:left;" | |
| scope="row" style="text-align:left;" | |
| scope="row" style="text-align:left;" | |
မာတ်ချ (အၚ်္ဂလိက်: Matcha; ဂျပါန်: 抹茶) ဂှ် ဒှ်လက်ဖက်သၚေက် မကၠောန်လဝ် နကဵုဗီုပြင်မှုန့် မနွံကဵု ရောဂါဝေဒနာ မကၠုၚ်နူတၞံလက်ဖက် Camellia sinensis ရ။ မာတ်ချဝွံ တၞဟ်ခြာနူလက်ဖက်သၚေက်တၞဟ်တအ်ဂှ် ပ္ဍဲအရာမကၠောန်ဗဒှ် ကေုာံ ဗီုပြင်မသုၚ်စောဲတအ်ရ။ ကၠာဟွံဂွံတတ် (ရိတ်) တၞံလက်ဖက်ဏီ ၜိုတ် (၃) သတ္တဟဂှ် ညးတအ်ဒးကဵုသၞိၚ် ကုတၞံလက်ဖက်ဂှ်ရ။ နဲကဲဏအ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵုဓာတ်သၠိုဝ်ရဝ်ဖဳ (Chlorophyll) မဂၠိုၚ်တုဲ ကဵုကုသာ်သၚေက် မတၟးဇး ကေုာံ ဓာတ်အာမိနဝ်အေတ်သိဒ် (Amino acids) မသၠုၚ်ရ။ မာတ်ချဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်မွဲ ပ္ဍဲအခေတ်ယေန်သၞာၚ်ဂျပန်တုဲ သုၚ်စောဲကၠုၚ် ပ္ဍဲသဘၚ်လက်ဖက်ဂျပန် (Japanese tea ceremony) နူကဵုခေတ်တမၠာတေအ်ရ။ ပ္ဍဲအခေတ်လၟုဟ်ဝွံ မာတ်ချဂှ် ဟွံသေၚ်ဆ သွက်ဂွံသုၚ်နဒဒှ်လက်ဖက်သၟးဘဲ၊ ညးတအ်သုၚ်စောဲကၠုၚ် ပ္ဍဲအရာမကၠောန်စၞစနာနာ ဥပမာ အာဲသခရင်၊ ကွာန်၊ ကေုာံ ဍာ်ကၞေတ်တအ်ရ။ တၚ်ဂၞၚ်နူပရေၚ်သုတေသနတအ် ထ္ၜးကဵုလဝ် မာတ်ချဝွံ နွံကဵုဓာတ်အာန်တိအံက်သဳဒန့် (Antioxidants) မသၠုၚ် နူလက်ဖက်သၚေက်တၞဟ်တအ်တုဲ ရီုဗၚ်ကဵုထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေၚ်စိုတ်ဓါတ် တိုန်စိုပ်မာန်ရ။
TOC
== ဝၚ် ==
ဝၚ်မတ်ချာဂှ် စတင်ကၠုၚ်နူဍုၚ်ကြုက် ပ္ဍဲခေတ်မင်းဆက်ထာန် (Tang Dynasty) သၞာံ ၁၁၆၁-၁၄၅၀ ဗုဒ္ဓသာသနာ (၆၁၈-၉၀၇ ခရေတ်) ရ။ ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် ညးတအ်ပ္ကောံလက်ဖက်တုဲ ကၠောန်ဗဒှ်နဒဒှ်လက်ဖက်ကလောအ်ရ။ ကာလစိုပ် ခေတ်မင်းဆက်ဆုၚ် (Song Dynasty) သၞာံ ၁၅၀၃-၁၈၂၂ ဗုဒ္ဓသာသနာ (၉၆၀-၁၂၇၉ ခရေတ်) ဂှ် နဲကဲကၠောန်မှုန့်လက်ဖက် ကေုာံ နဲကဲမသုၚ်စောဲလက်ဖက်မှုန့်ဂှ် ပြးဇးကၠုၚ်ရ။
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၃၄ ဗုဒ္ဓသာသနာ (၁၁၉၁ ခရေတ်) ဂှ် မှာထေရ်အေသာဲ (Eisai) မဒှ်ခမဳသာသနာဗုဒ္ဓ နူဍုၚ်ဂျပန် ကေတ်နၚ်မလက်ဖက် နူဍုၚ်ကြုက် တုဲတိုပ်လဝ် ပ္ဍဲဍုၚ်ကျူတို (Kyoto) ရ။ ခမဳအေသာဲဝွံ ချူလဝ်လိက်ပရူလက်ဖက် မနွံယၟု "Kissa Yojoki" တုဲ သောၚ်ကလးလဝ် ဂုဏ်ဖိုလ်လက်ဖက် သွက်ထတ်ယုက်ရ။
== ဗီုပြင်ကၠောန် ==
ဗီုပြင်မကၠောန်ဗဒှ် မာတ်ချဂှ် နွံကဵုလဂါံတၟေၚ်တၟေၚ် မဒးမၚ်မွဲအာ အတိုၚ်အခေတ်တမၠာရ။
ပရေၚ်စွံသၞိၚ် (Shading)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကၠာဟွံဂွံတတ်တၞံလက်ဖက်ဏီ ၜိုတ် ၂၀ တ္ၚဲ စဵုကဵု ၃၀ တ္ၚဲဂှ် ညးတအ်စွံသၞိၚ် ကုတၞံလက်ဖက်ဂှ်ရ။ နဲကဲဏအ်ဂှ် ဍေဟ်ထိၚ်ကဵု ညံၚ်လျးတ္ၚဲ ဟွံဂွံဒးတိုက်ရိုက်တုဲ ဗဒှ်ကဵုဓာတ် Theanine မဂၠိုၚ်တုဲ ကဵုကုရှ်သာ "Umami" (ရှ်သာခိုဟ်) ရ။
ပရေၚ်ပတိတ်မှုန့် (Milling)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၞံလက်ဖက် မတတ်လဝ်တအ်ဂှ် ညးတအ်ကဵုဟနုၚ် (Steam)၊ တုဲမ္ဂး ကဵုကှ်တုဲ ညးတအ်ကော်စ "Tencha" ရ။ Tencha တအ်ဂှ် ညးတအ်ပၠောတ်ထောံလၚ်ဇိုၚ် ကေုာံ တၞံမကြံၚ်တအ်တုဲ ဆတၞံဍောတ်တ်ဍောတ်တ်တအ်ဟေၚ် ညးတအ်ကေတ်ရ။ လက္ကရဴအိုတ်ဂှ် ညးတအ်စကာတၟအ်ကူ (Stone mill) သွက်ဂွံကူကဵု ဒှ်အာမှုန့်မနွံကဵုဗီုပြင် ဍိုန်ညိဟ်ရ။ == ဂုဏ်ဖိုလ် သွက်ထတ်ယုက် == မာတ်ချဝွံ နွံကဵုဓာတ်အဟာရ ဂၠိုၚ်နူလက်ဖက်သၚေက်ဓမ္မတာ ဟိုတ်နူပိုဲသုၚ်စောဲ တၞံလက်ဖက်အလုံမွဲ (မှုန့်) ရ။ ဓာတ်အာန်တိအံက်သဳဒန့် (Antioxidants): မာတ်ချနွံကဵုဓာတ် Catechin (EGCG) မနွံကဵုဒြဟတ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ယဲကေန်သာ ကေုာံ ယဲဂြိုဟ်ရ။ ပရေၚ်စိုတ်ဓါတ် (Mental Clarity): ဓာတ် L-theanine မပါလုပ်ဂှ် ရီုဗၚ်ကဵု ညံၚ်စိုတ်ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ် တုဲပၠန် ဗဒှ်ကဵုဒြဟတ် သွက်ဂွံစွံအာရီုရ။ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ခန္ဓ (Metabolism): ရီုဗၚ်ကဵု ပရေၚ်စှ်ေကၠေၚ် (Fat burning) ပ္ဍဲခန္ဓကာယ။ == ဗီုပြင်သုၚ်စောဲ ပ္ဍဲအခေတ်လၟုဟ် == ပ္ဍဲအခေတ် ၂၅၄၄-၂၅၆၉ ဗုဒ္ဓသာသနာ (၂၀၀၀-၂၀၂၆ ခရေတ်) ဝွံ မာတ်ချဂှ် ပြးဇးအာ အလုံဂၠးတိရ။
ရံၚ်ကဵုဏအ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တမ်ရိုဟ်လိက်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လေန်မ္ၚး
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]History of Matcha[permanent dead link] Matcha - Britannica