မွဲ

မွဲ
ဂၞန်ဗွဝ် (Cardinal)	မွဲ (1)
ဂၞန်စရင် (Ordinal)	ပထမ (1st)
ဂရိ (Roman numeral)	I

မွဲ (အၚ်္ဂလိက်: One) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဂၞန် သင်္ချာ မွဲ တုဲ ဍေံ ဒှ် ဂၞန် မစ စၟတ်သမ္တီ ကိုပ်ကၠာ အိုတ် သွက်ဂွံ ရိုဟ်လၟိဟ် ကပေါတ်အရာ တအ် ရ။ အက္ခရ် ဂၞန် မန် မ္ဂး ချူ "၁" တုဲ၊ ဂၞန် အာရဗဳ မ္ဂး ချူ "1" ရ။ ပ္ဍဲကဵု လၟေင် ဂၞန် မ္ဂး ဍေံ နွံ ကြဴနူ သုည (၀) တုဲ နွံ ကိုပ်ကၠာ နူ ၜါ (၂) ရ။ ဍေံ ဝွံ ဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက် ပရေင် သင်္ချာ၊ သိပ္ပံ၊ ကေုာံ ပရေင် ဟီုဂး လၟေင် တ္ၚဲ ရ။

၁။ သဘဴဓရ် ပ္ဍဲ သင်္ချာ

ဂၞန် မွဲ ဝွံ ဍေံ နွံ ကု သဘဴဓရ် တၟေင် ပ္ဍဲကဵု သင်္ချာ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

ဂၞန် သဇိုင် မပၟဝ်: ဂၞန် မွဲ ဏအ် ယဝ်ရ ကေတ် အာ ပၟဝ် (Multiply) ဟွံသေင်မ္ဂး ပါ် (Divide) ကု ဂၞန် တၞဟ် မွဲမွဲ မ္ဂး ကလိဂွံ သွဟ် ဂၞန် တမ် ဂှ် ပၠန် ရ (ဥပမာ - ၅ × ၁ = ၅)။
ဂၞန် ကလောအ်: ဍေံ ဒှ် ဂၞန် ကလောအ် (Odd number) ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ရ။ ယဝ်ရ ပါ် ကု ဂၞန် ၂ မ္ဂး သှ်ေ ဒၟံင် ရ။
ဂၞန် တၟေင်: ပ္ဍဲကဵု သၞောဝ် သင်္ချာ မ္ဂး ဂၞန် ၁ ဏအ် ဍေံ ဟွံသေင် ကု ဂၞန် သုဒ္ဓ (Prime number - ဂၞန် မပါ် ကု ဂၞန် တၞဟ် ဟွံဂွံ) တုဲ၊ ဟွံသေင် ကု ဂၞန် ပံင်နှဴ (Composite number) မွဲ ကီု ရ။ ဍေံ တန်တဴ ဒၟံင် အလဵု ဇကု ဍေံ နဒဒှ် ဂၞန် တၟေင် မွဲ သာ် ရ။

၂။ ပရေင် သုင်စောဲ ပ္ဍဲ သဒ္ဒါ မန်

ပ္ဍဲကဵု သဒ္ဒါ ဘာသာမန် မ္ဂး၊ မအရေဝ် "မွဲ" ဏအ် ဍေံ ကၠောန် ကမၠောန် သာ် တၞဟ်ဟ် နာနာ မာန် ရ။

သုင်စောဲ သွက်ဂွံ ရိုဟ်လၟိဟ်: ဍေံ ဒှ် ဂၞန် သွက်ဂွံ ရိုဟ်လၟိဟ် ကပေါတ်အရာ ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ် မွဲ ဓဝ် ရ။ (ဥပမာ - မၞိဟ် မွဲ၊ ကွဳစက် မွဲ မ)။
သုင်စောဲ နဒဒှ် မအရေဝ် ပသောင် (Indefinite Article): ပ္ဍဲ အရေဝ်မန် "မွဲ" ဂှ် သွက်ဂွံ ထ္ၜး ကဵု နာမ်ဨကဝစ် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ မွဲမွဲ ဓမ္မတာ (ဟွံစၟတ်သမ္တီ လဝ် ကၠးကၠး) မ္ဂး ညးတအ် ထပ် စုတ် "မွဲ" ပ္ဍဲ လက္ကရဴ နာမ် ဂှ် ရ။ (ဥပမာ - "အဲ ဆဵု ကၠဵု မွဲ"၊ "ညး ရာန် ကၠုင် လိက်အုပ် မွဲ")။

၃။ သင်္ကေတ ကေုာံ ယေန်သၞာင်

ဂၞန် မွဲ ဝွံ ဍေံ ဒှ် သင်္ကေတ မနွံ ကု အဓိပ္ပါယ် ဇြိုဟ်နက် ပ္ဍဲကဵု ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင် ဓဝ်ပတှ်ေ နာနာ သာ် ရ။

ပရေင် အံင်ဇၞး ကေုာံ ကဆံင် သၠုင်: ဂၞန် မွဲ ဝွံ ဍေံ ဒှ် သင်္ကေတ သွက် မၞိဟ် မကလိဂွံ ကဆံင် ပထမ၊ မၞိဟ် မဇၞး ကိုပ်ကၠာ အိုတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ မခိုဟ် အိုတ် (Number One) ရ။
ပရေင် ပံင်ကောံ ကေုာံ သာသနာ: ပ္ဍဲ သာသနာ လ္ၚဵု တအ် မ္ဂး ဂၞန် မွဲ ဂှ် ထ္ၜး ကဵု ကျာ် မွဲ ဓဝ် (Monotheism) ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင် ပံင်ကောံ ဒှ် မွဲ စွံ (Unity) ရ။

၄။ သိပ္ပံ ကေုာံ နဲကဲ ပညာ

ပ္ဍဲကဵု ပရေင် သိပ္ပံ ကေုာံ ကွတ်ပညာ သၟတ် တအ် လေဝ် ဂၞန် မွဲ ဏအ် ပါလုပ် လဝ် အဓိက ကီု ရ။

သၞောတ် ဂၞန် ၜါ (Binary system): ပ္ဍဲကဵု ကွတ် ကောန်ပျူတာ ကေုာံ ဒဳဂျဳတယ် မ္ဂး ညးတအ် သုင်စောဲ လဝ် ဂၞန် သုည (၀) ကဵု မွဲ (၁) ၜါ ဏအ် ဓဝ် ရ။ သုည ဂှ် ထ္ၜး ကဵု "ပလိုတ်/ဟွံမွဲ" (Off/False) တုဲ မွဲ ဂှ် ထ္ၜး ကဵု "ပံက်/နွံ" (On/True) ရ။
ဓါတုဗေဒ: ပ္ဍဲ စရင် ဓါတ် မ္ဂး ဂၞန် အဏုမြူ (Atomic number) ၁ ဂှ် ဒှ် ဓါတ် ဟာက်ဒရဝ်ဂျေန် (Hydrogen) မဒှ် ဓါတ် မသာ အိုတ်၊ သဇိုင် အိုတ် ကေုာံ နွံ ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ စက္ကဝါ ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

နိဿဲ

"The Number 1". Math is Fun.
Properties of Number One, Wikipedia.