မၞိဟ်ဗြဴ ပ္ဍဲ ပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ်
| မၞိဟ်ဗြဴ ပ္ဍဲ ပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် | |
|---|---|
| Women in Leadership | |
| ပရူပရာ သဇိုင် | |
| သဘဴဓရ် အဓိက | ပြသၞာ ကၟဳဒ္ၚောဝ် (Glass Ceiling) အခက်အခုဲ ၜါလပါ် (Double Bind) ပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် မပြံင်လှာဲဖန်ဗဒှ် (Transformational Leadership) |
| ကဏ္ဍအပ္ဍဲဂမၠိုင် | လဒက်ပ္တန် အခိုက်အလိုက် ဂကောံ (Organizational Behavior) ပရေင်လ္ၚတ် ဇာတ်သဘာဝ (Gender Studies) |
| ဘာသာ မဆက်စပ် | ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) သိပ္ပံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political Science) ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Studies) |
မၞိဟ်ဗြဴ ပ္ဍဲ ပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် (အၚ်္ဂလိက်: Women in leadership) ဝွံ ဒှ် ပရူပရာ အဓိက မဆက်စပ် ကု ပရေင်ပါလုပ်၊ အခေါင်အရာ၊ ကေုာံ ပရေင်ဆဵုဂဗ မၞိဟ်ဗြဴတအ် ပ္ဍဲကဵု ကဆံင် သကိုပ်သက ဟွံသေင်မ္ဂး ကဆံင် မဖျေဟ်သ္ဂုတ်ထာဝ် (Decision-making roles) ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်နာနာ ရ။
လ္ၚတ်ရံင် နူကဵု လညာတ် ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) မ္ဂး၊ ၜိုန်ရ မၞိဟ်ဗြဴတအ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဒြဟတ်ကမၠောန် (Workforce) ဂၠိုင်တိုန်ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ကဆံင် က္ဍိုက်က္ဍိုပ် သၠုင်အိုတ်ဂှ် လၟိဟ်မၞိဟ်ဗြဴ နွံအောန်ဒၟံင် ဏီဖိုဟ် ရ။ အရာဏအ်ဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကု လဒက်ပ္တန် ဌာန်ကောံမၞိဟ်၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ အဝဵုအာဏာ မၞုံကၠုင်လဝ် နူ အခိင် ဝင် အဆက်ဆက် ရ။
အခက်အခုဲ ကေုာံ ပြသၞာ သဇိုင်ဂမၠိုင် (Systemic Barriers and Challenges)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]မၞိဟ်ဗြဴတအ် ကာလ မဂစာန် တိုန်စိုပ် ကဆံင် သကိုပ်သကမ္ဂး ဒးဆဵုဂဗ အခက်အခုဲ မဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု လဒက်ပ္တန် ဂကောံ (Structural and institutional barriers) ဗွဲမဂၠိုင် ရ -
- ပြသၞာ ကၟဳဒ္ၚောဝ် (The Glass Ceiling): ဒှ်စေအ်ဗ မဟွံညာတ်ကေတ် နကဵု မတ် (Invisible barrier) မစဵုဒၞာလဝ် မၞိဟ်ဗြဴ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ်အောန်တအ် ညံင်ဟွံဂွံ တိုန်စိုပ် ကဆံင် အုပ်ဓုပ် သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲ ဂကောံ ဟွံသေင်မ္ဂး ကမ္ပဏဳ ရ။
- ပြသၞာ ဇိုင်က္ၜင်ဒ္ၚောဝ် (The Glass Cliff): ကာလ ကမ္ပဏဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံမွဲမွဲ စိုပ်ဒၟံင် အခိင် အန္တရာဲ (Crisis) ဟွံသေင်မ္ဂး အခိင် ဍိုန်လျမ္ဂး၊ မၞိဟ်ဗြဴတအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒးဒုင် ခပ္တိုန် နဒဒှ် က္ဍိုပ်သကိုပ် ရ။ အရာဏအ်ဝွံ ဖန်ကဵု ညံင် ညးတအ် ဂွံဒးဆဵုဂဗ အန္တရာဲ မအံင်ဇၞး ဟွံမာန် လောဲသွာ ရ။
- အခက်အခုဲ ၜါလပါ် (The Double Bind): ပ္ဍဲကဵု လညာတ် ဌာန်ကောံမၞိဟ်၊ က္ဍိုပ်သကိုပ် မွဲမ္ဂး ဒးနွံကဵု စိုတ်ထတ် ကေုာံ သ္ကာတ်မြဟ် (Assertive) ရ။ ဆ္ဂး မၞိဟ်ဗြဴမွဲ ယဝ်ရ သ္ကာတ်မြဟ်လောန်မ္ဂး ဒးဒုင်ပါ်ပဲါ ဒဒှ်ရ "ကြံင်မ္ၚိုဟ်လောန်အာ"၊ ယဝ်ရ ဍိုန်ညှောန်မ္ဂး လေဝ် ဒးဒုင်ပါ်ပဲါ ဒဒှ်ရ "ဟၟဲကဵု ဒြဟတ် က္ဍိုပ်သကိုပ်" ရ။
- ပရေင်တုပ်သၟဟ် လဒက်ပ္တန် ဂကောံ (Institutional Isomorphism): ဂကောံ ဗွဲမဂၠိုင်ဝွံ ဗွဲမအောပ်ဗ္ဒန် ကလေင်ဖန်ဗဒှ် (Replicate) အခိုက်အလိုက် က္ဍိုပ်သကိုပ် မစွံအဓိက လတူ မၞိဟ်တြုဟ် (Male-centric models) အလဵုအလဵုတုဲ၊ ဖန်ကဵု ညံင် မၞိဟ်ဗြဴတအ် ဂွံလုပ်စ ပ္ဍဲသၞောတ်ဝ်ဏအ် ဝါတ်ဂါတ် ရ။
ဗီုပြင် ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် (Leadership Styles)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သုတေသန ပရေင်မၞိဟ်တအ် စၞောန်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ မၞိဟ်ဗြဴတအ် ဗွဲမဂၠိုင် သုင်စောဲ ဗီုပြင် ပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် မတၞဟ်ခြာ နူ မၞိဟ်တြုဟ် ရ -
- ပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် မပြံင်လှာဲဖန်ဗဒှ် (Transformational Leadership): မၞိဟ်ဗြဴတအ် ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ် စွံအဓိက လတူ ပွမဖန်ဗဒှ် စိုတ်ထတ် (Motivation)၊ ပွမပံင်ကောံ ကၠောန်ကမၠောန် (Collaboration)၊ ကေုာံ ပွမဇၞော်မောဝ်ပ္တိုန် ဍာ်ဒကေဝ် ကောန်ဂကောံတအ် ရ။ ဍေဟ်ဝွံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု ပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် အတိုင် အဝဵုအာဏာ (Transactional leadership) မစွံအဓိက လတူ အမိင် ကေုာံ စံင်ၜတ် သွဟ်ကမၠောန် ရ။
- စိတ္တဗေဒ ပရေင်ကၠိုဟ်ခိုဟ် အာရီုညးတၞဟ် (Emotional Intelligence - EQ): က္ဍိုပ်သကိုပ် မၞိဟ်ဗြဴတအ်ဝွံ စိစောတ် ပရေင်ဆက်ဆောံ အကြာ ကောန်ဂကောံ ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင်တုပ်သၟဟ် ပ္ဍဲ ခွင်ကမၠောန် မာန်ခိုဟ် ရ။
ဖဵုခိုဟ် သွက် လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ကေုာံ ဌာန်ကောံမၞိဟ် (Organizational and Societal Impact)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပွမပၠုပ်စုတ် မၞိဟ်ဗြဴ ပ္ဍဲ ကဆံင် က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ဝွံ ဆမဒှ် ပရေင်တုပ်သၟဟ် ဇာတ်သဘာဝ (Gender equality) သၟး ဟွံသေင်ရ၊ ဍေဟ်ဝွံ နွံကဵု ဖဵုခိုဟ် သွက် လဒက်ပ္တန် ဂကောံ ဗွဲမဇၞော် ရ -
- ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်: ကမ္ပဏဳ မၞုံကဵု မၞိဟ်ဗြဴ ပ္ဍဲ ကံင်သဳ (Board of Directors) ဂၠိုင်တအ်ဂှ် ကလိဂွံ သွဟ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သြန်ပရဲ ခိုဟ်နူ ကမ္ပဏဳ မဟၟဲတအ် ရ။
- ပရေင်ဖန်ဗဒှ် နဲကဲတၟိ (Innovation): က္ဍိုပ်သကိုပ် မၞုံကဵု ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဇာတ်သဘာဝ နာနာသာ် (Diverse leadership) တအ်ဝွံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု လညာတ်တၟိတၟိ ကေုာံ နဲကဲ ပသောင် ပြသၞာ မခိုဟ်အိုတ် ရ။
- ပရေင်တုပ်သၟဟ် ပရေင်မၞိဟ် (Social Equity): မၞိဟ်ဗြဴတအ် ပ္ဍဲ ကဆံင် သကိုပ်သကဂှ် ဒှ် နမူနာ ခိုဟ် (Role models) သွက် မၞိဟ်ဗြဴ ဝုတ်ဝုတ်တအ် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ်ကဵု သၞောဝ်ဥပဒေ မကိတ်ညဳ ကု ဂကောံမၞိဟ် အလုံသီုဖအိုတ် ရ။
ဆက်ဗှ်ညိ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပရေင်လ္ၚတ် ဇာတ်သဘာဝ (Gender Studies)
- ပရေင်မၞိဟ် (Sociology)
- ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Studies)
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Eagly, A. H., & Carli, L. L. (2007). Through the Labyrinth: The Truth About How Women Become Leaders. Harvard Business Press.
- Ryan, M. K., & Haslam, S. A. (2005). "The Glass Cliff: Evidence that Women are Over-Represented in Precarious Leadership Positions". British Journal of Management.