ယူဂဝ်သလာဗဳယာ

ကၟိုန်ဍုင် ပံင်ကောံ ယူဂဝ်သလာဗဳယာ
ကၟိုန်ဍုင် ပံင်ကောံ ယူဂဝ်သလာဗဳယာ; Jugoslavija / Југославија
	အလာံ တဆိပ်
	ဗီုတိ ထ္ၜး ဒၞာဲဒတန် ဍုင် ယူဂဝ်သလာဗဳယာ (သၞာံ ၁၉၄၅-၁၉၉၂) ပ္ဍဲကဵု ရးဥရောပ ဗီုတိ ထ္ၜး ဒၞာဲဒတန် ဍုင် ယူဂဝ်သလာဗဳယာ (သၞာံ ၁၉၄၅-၁၉၉၂) ပ္ဍဲကဵု ရးဥရောပ
အကာဲအရာလၟုဟ်	ဍုင်တြေံ (ထကးလီုလာ်)
ဍုင်ဇၞော်	ဗေဝ်ဂရိတ်; 44°49′N 20°28′E
ဇၞော်အိုတ်ဍုင်	ဗေဝ်ဂရိတ်
အရေဝ် မစကာရုင်ဂမၠိုင်	ဘာသာ သာဗဳယာ-ခရဝ်အေရှာ၊ ဘာသာ သလဝ်ဗဳနဳယျာ၊ ဘာသာ မက်သဳဒဝ်နဳယျာ
အလဵုအသဳ	သၞောတ် ဖေဝ်ဒရေဝ် သမ္မတ ကောန်မျူနေတ်
• သမ္မတ ကေုာံ က္ဍိုပ်သကိုပ် အဓိက	ဂျဝ်သေပ် ဗရဝ်ဇ် တဳတဝ်
မပိုင်ပြဳလဝ်
• သီုဖအိုတ်	[convert: invalid number]
လၟိဟ်မၞိဟ်
• တၟော်	၂၃.၂ မဳလဳယာန် (သၞာံ ၁၉၉၁)
လှုဲ	ဒဳနာ ယူဂဝ်သလာဗဳယာ (YUD)
ဇြောမ်အခိင်	CET (UTC+1)

ယူဂဝ်သလာဗဳယာ (အၚ်္ဂလိက်: Yugoslavia) ဝွံ ဍေံ ဒှ်လဝ် ဍုင် မွဲ မနွံ ပ္ဍဲကဵု ဒေသ ဗော်လ်ကန် သကုတ် အဂၞဲ ရးဥရောပ အကြာ သၞာံ ၁၉၁၈ စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၉၂ ရ။ ယၟု ဍုင် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဂွံ အဓိပ္ပါယ် "တိဍာ် ဂကူ သလာဗ် သၠုင်ကျာ" ရ။ ဍုင် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ဖေဝ်ဒရေဝ် မပံင်ကောံ လဝ် တွဵုရး (ဍုင်) တြဴ မတွဟ်ဂး သလဝ်ဗဳနဳယျာ၊ ခရဝ်အေရှာ၊ ဗဝ်သနဳယျာ ကေုာံ ဟာဇဳဂဝ်ဗဳနာ၊ သာဗဳယာ၊ မောန်တဳနဳဂရဝ် ကေုာံ မက်သဳဒဝ်နဳယျာ တအ် ရ။ ဍုင် ဏအ် ဒး ထကး လီုလာ် အာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၀ ပြင်င် နကဵု ပၞာန် အပ္ဍဲ ဍုင် မဇၞော်ကဵုဇြဟတ် ရ။ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင်အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဍုင် ဗေဝ်ဂရိတ် ရ။

၁။ ပထဝဳ ကေုာံ သဘာဝ

တိဍာ် ယူဂဝ်သလာဗဳယာ ဝွံ ပြိုက်ပေင် ဒၟံင် နကဵု ဒဵု သၠုင်သၠုင်၊ ပြင်ၜဳ ကေုာံ တွိုက်တိ သဝ် ဗွဲမလှဲလး ရ။

ဒဵု ကေုာံ ၜဳ: လပါ် လဒေါဝ် ကဵု ပလိုတ် ဂှ် ပြိုက်ပေင် ဒၟံင် နကဵု ဓရိုင်ဒဵု ဒဳနာရေတ် ရ။ လပါ်ပလိုတ် ဂှ် နွံ ကု ပြင်ၜဳ အေဒရဳယာတေတ် မဆက်စပ် ဒၟံင် ကု တွဵုရး ခရဝ်အေရှာ ကဵု မောန်တဳနဳဂရဝ် ရ။ လပါ် သၟဝ်ကျာ ဂှ် ဒှ် တွိုက်တိ ပန်နဝ်နဳယေန် မဒှ် ဒၞာဲ ၜဳ ဒါန်ညု ဇွောဝ် ဖြတ် အာ ရ။
ရာသဳဥတု: ဒေသ ဇိုင်ၜဳ ဂှ် နွံ ကု ဥတု မေဒဳတေရာနဳယေန် တုဲ၊ ဒေသ လဒေါဝ် ကဵု သၟဝ်ကျာ ဂှ် နွံ ကု ဥတု ကမ္တဴ လဒေါဝ် ရ။

၂။ သယံဇာတ သဘာဝ

ဍုင် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ်လဝ် ဍုင် မၞုံကဵု သယံဇာတ သဘာဝ ကဆံင် သၠုင် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ ဥရောပ အဂၞဲ ရ။

သတ္တု ကေုာံ ဓါတ်: ဍုင် ဏအ် ပတိတ် လဝ် တၟအ်ဆု၊ ပသဲ၊ ဗရိုတ်၊ ခဲ၊ ကေုာံ သတ္တု ဗံက်သိုက် ဗွဲမဂၠိုင် မာန် ထံက်ပင် ကဵု ကမၠောန် စက်ယန္တရား ဇၞော်ဇၞော် တအ် ရ။
ပရေင် တဵုလွဳ: ဒေသ သၟဝ်ကျာ (ဗွိုင်ဗဝ်ဗဝ်ဒဳနာ ပ္ဍဲ သာဗဳယာ) ဂှ် ဍေံ ဒှ် ဒၞာဲ ပရေင် တဵုလွဳ မဖန်ကဵု သြောအ်မ ကေုာံ စၞစ သွက် အလုံ မွဲ ကၟိုန်ဍုင် ရ။

၃။ ကဆံင် မင်မဲ ပွဳပွူသဘာဝ

ပြသၞာ သဘာဝ ပ္ဍဲ ခေတ် ကောန်မျူနေတ်: အလဵုအသဳ ယူဂဝ်သလာဗဳယာ ဂစာန် ဇၞော်မောဝ် ကမၠောန် စက်ယန္တရား ဇၞော်ဇၞော် ဗွဲမဇြဟတ် ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ တုဲ၊ ဍေံ ပက္တဵု ဒှ် ကဵု ပြသၞာ ပရေင် ကျာလီုလာ် ကေုာံ ဍာ်လီုလာ် ပ္ဍဲ ဒေသ မၞုံကဵု ရုင်စက် တအ် ရ။
ဒေသ အာဲကၟာဲ: ၜိုန်ဂှ် လေဝ်၊ အလဵုအသဳ တအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဂြိုပ်သဘာဝ အလုံကောန်ဂကူ ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ကၟာဍာ် ပလေတ်ဗဳချေ (ပ္ဍဲ ခရဝ်အေရှာ) ကေုာံ ဒဵု တရဳဂလာဗ် (ပ္ဍဲ သလဝ်ဗဳနဳယျာ) ညံင် ဂွံ မင်မဲ လဝ် ပွဳပွူသဘာဝ ရ။

၄။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန်

ဝင် ယူဂဝ်သလာဗဳယာ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဝင် ဒက်ပ္တန် မွဲ ကရောမ် ကေုာံ ထကး လီုလာ် နကဵု ပၞာန် ရ။

ဒက်ပ္တန် ကၟိုန်ဍုင်: ကြဴနူ ပၞာန်ဂၠးကဝ် အလန် ပထမ တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၈ ဂှ်၊ ဍုင် ဏအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ယၟု "ကၟိုန်ဍုင် ဨကရာဇ် သာဗ်၊ ခရဝ်အေတ် ကေုာံ သလဝ်ဗဳနဳယျာ" ရ။
ခေတ် တဳတဝ်: ကြဴနူ ပၞာန်ဂၠးကဝ် အလန် ဒုတိယ တုဲ၊ က္ဍိုပ်သကိုပ် ဂျဝ်သေပ် ဗရဝ်ဇ် တဳတဝ် ဒက်ပ္တန် ကၟိုန်ဍုင် သဵုယှေဝ်လေတ် ဏအ် ရ။ ဍုင် ဏအ် ဟွံပါလုပ် သၟဝ် တဲ ကၟိုန်ဍုင် သဵုဗဳယေတ် တုဲ၊ ဒှ် ဍုင် မက္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပ္ဍဲ "ဂကောံဍုင် ဟွံဗက်လပါ်" ရ။
ပၞာန် ထကး ဍုင်: ကြဴနူ သမ္မတ တဳတဝ် စုတိ အာ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၀ တုဲ၊ ပရေင် ပါ်ခြာ ဂကူ က္တဵုဒှ် ကၠုင် ဇၞော်ကဵုဇြဟတ် ရ။ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၁၊ တွဵုရး သလဝ်ဗဳနဳယျာ ကဵု ခရဝ်အေရှာ လလောင်တြး သၠးပွး တုဲ၊ ပၞာန် အပ္ဍဲ ဍုင် မပၠေင် ဂကူ က္တဵုဒှ် လုကဴ မဂၠိုင် ကု သၞာံ တုဲ ကၟိုန်ဍုင် ဏအ် ဒး ထကး လီုလာ် အာ ရ။

၅။ မှာဇန် ကေုာံ ယေန်သၞာင်

ဂကူ နာနာ: ယူဂဝ်သလာဗဳယာ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု ဂကူ ပံင်နှဴ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ဂကူ အဓိက တအ် ဂှ် ဒှ် ဂကူ သာဗဳယာ၊ ခရဝ်အေရှာ၊ ဗဝ်သနဳယျာ၊ သလဝ်ဗဳနဳယျာ၊ မက်သဳဒဝ်နဳယျာ၊ မောန်တဳနဳဂရဝ် ကေုာံ ဂကူ အာလ်ဗာနဳယာ တအ် ရ။
သာသနာ: သာသနာ ခရေတ်ယာန် အံက်သဝ်ဒံက် (လပါ် ဗမံက် ကဵု သၠုင်ကျာ)၊ သာသနာ ခရေတ်ယာန် ကဲသလိတ် (လပါ် ပလိုတ် ကဵု သၟဝ်ကျာ) ကေုာံ သာသနာ အေဿလာမ် (လပါ် လဒေါဝ် ကဵု သၠုင်ကျာ) တအ် နွံ ပြာကတ် ဒၟံင် ရ။
ကောဒေအ် ကေုာံ ပရေင် ညဳသၟဟ်: အလဵုအသဳ သဵုယှေဝ်လေတ် တအ် ဂစာန် ဇၞော်မောဝ် လဝ် ဓဝ်ပတှ်ေ "ကောဒေအ် ကေုာံ ပရေင် ညဳသၟဟ်" ညံင် ဂကူ နာနာ တအ် ဂွံ မံင် ကၠုင် မွဲ ကရောမ် ညဳညဳသာသာ ရ။

၆။ ပရေင်ပညာ

သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပညာ ပ္ဍဲ ယူဂဝ်သလာဗဳယာ ဝွံ ဍေံ ဂွံ လဝ် ပရေင် အံင်ဇၞး ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲ အခိင် တေအ် ရ။

ပညာ အခမဲ့: အလဵုအသဳ ကဵု လဝ် အခေါင် သွက်ဂွံ ဗ္တောန် ပညာ အခမဲ့ နူကဵု ကဆံင် မူလ စဵုကဵု စိုပ် ကဆံင် တက္ကသိုလ် သွက် ကောန်ဍုင် သီုဖအိုတ် ရ။ ကဆံင် မၞိဟ်လေပ်လိက် သၠုင် တိုန် ဗွဲမပြဟ် ကြဴနူ ပၞာန် အလန် ဒုတိယ တုဲ ရ။
တက္ကသိုလ်: တက္ကသိုလ် မပြာကတ် အိုတ် တအ် ဂှ် ဒှ် တက္ကသိုလ် ဗေဝ်ဂရိတ်၊ တက္ကသိုလ် ဇဂရက်၊ ကေုာံ တက္ကသိုလ် လူဗလျာနာ တအ် ရ။

၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်

ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ယူဂဝ်သလာဗဳယာ ဂှ် ဍေံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု ဍုင် ကောန်မျူနေတ် တၞဟ်ဟ် ရ။

သၞောတ်ဝ် ကောပ်ကာဲ ဇကု: ဍေံတအ် သုင်စောဲ သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် "သဵုယှေဝ်လေတ် မကောပ်ကာဲ ဇကု" မဒှ် သၞောတ်ဝ် ကောန်ကမၠောန် တအ် နွံ ကု အခေါင် ကောပ်ကာဲ ရုင်စက် ကမၠောန် ဇကု ရ။
ကမၠောန် ဇိုင်တရဴ ကေုာံ ပတိတ် ကပေါတ်: ကမၠောန် ဇိုင်တရဴ ပ္ဍဲ ဒေသ ဇိုင်ၜဳ အေဒရဳယာတေတ် ဂှ် ဒှ် တမ်ရိုဟ် လာဘ် သြန်ဍုင်မ္ၚး အဓိက ရ။ ဍုင် ဏအ် သီု ပတိတ် ကပေါတ် ကွဳစက် မပ္တံကဵု ကွဳစက် ယူဂဝ် ဇရေင် ဍုင် မ္ၚး ဗွဲမဂၠိုင် ကီု ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

နိဿဲ

"Yugoslavia". Encyclopedia Britannica.
"The Breakup of Yugoslavia". BBC History.
Yugoslavia, Wikipedia.