ယူရောပ်
| ဝှာင်:Europe on the globe (Europe centered).svg | |
| လၟိဟ်မၞိဟ် | ၇၄၆,၀၀၀,၀၀၀ (၂၀၂၃) |
|---|---|
| ဍုင်ဂမၠိုင် | ၅၀ (ဗၠးၜး) |
| အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုင် | Indo-European (အဓိက) |
.svg){kind=link}
ယူရောပ် (အင်္ဂလိက်: Europe) ဝွံ ဒှ်တိုက်မွဲ မနွံကဵုပယျဵုဆက်စပ်ဒၟံင်ကဵု တိုက်အာရှ (Asia) တုဲ ပံင်ဗစပ်လဝ်မ္ဂး ကော်ဂး "ယူရေးရှား" (Eurasia) ရ။ ယူရောပ်ဝွံ နွံကဵုရးနိဂီု ၜိုတ် ၅၀ ဍုင်တုဲ ဒှ်တိုက်မနွံကဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ သၞောတ်ဒီမဝ်ကရေဇြဳ ခိုင်ကၠပ်အိုတ်မွဲရ။
ပထဝဳ (Geography)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ယူရောပ်ဝွံ နွံကဵုပယျဵုၜဳ (၃) ဗွိုင်:
- သၟဝ်ကျာ: ၜဳအာတ္တိစ် (Arctic Ocean)။
- ပလိုတ်: ၜဳအတ်လန်တိတ် (Atlantic Ocean)။
- သၠုင်ကျာ: ၜဳမေဝ်ဒဳတာရေးနဳယျာ (Mediterranean Sea)။
- ဗၟံက်: ဒဵုယူရွယ် (Ural Mountains) မပါ်ခြာလဝ်အကြား ယူရောပ် ကေုာံ အာရှ။
ဝင် (History)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝင်ယူရောပ်ဝွံ ပြံင်လှာဲထောအ် သဏ္ဌာန်ဂၠးတိ:
- Classical Antiquity: ခေတ်ဂရိတြေံ ကေုာံ အေန်ပယျာရောမ (Roman Empire) မဒှ်တံမူလ သၞောဝ်ဥပဒေ၊ ဒဿနိကဗေဒ ကေုာံ အက္ခရ်။
- Middle Ages: ခေတ်အလယ် မနွံကဵုသြဇာ ဘာသာခရေတ်ယာန်။
- Renaissance: ခေတ်ပညာတောတက်ပၠန် မကတဵုဗဒှ်ကဵု သိပ္ပံ ကေုာံ အနုပညာ။
- Industrial Revolution: ပရေင်ပြံင်လှာဲစက်မှု ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဗြိတိန် (Britain) မဖန်ဗဒှ်ကဵု နည်းပညာခေတ်တၟိ။
- World Wars: ပၞာန်ဂၠးတိ အလန် (၁) ကေုာံ (၂) မကတဵုဒှ်အဓိက ပ္ဍဲယူရောပ်။
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် (Economy and Society)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- သမဂ္ဂယူရောပ် (European Union - EU): ဂကောံရးနိဂီု ၂၇ ဍုင် မနွံကဵု သၞောတ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပယျဵုမွဲဓဝ်။
- Currency: ယူရဝ် (Euro) ဒှ်သြန်မစကာဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲယူရောပ်။
- Human Development: ယူရောပ်ဝွံ နွံကဵုကဆံင်ပညာ၊ ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ သိက္ခာမၞိဟ် သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိရ။
အရေဝ်ဘာသာ (Languages)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အရေဝ်ဘာသာ ပ္ဍဲယူရောပ် ဗွဲမဂၠိုင် ကၠုင်နူဂကောံ Indo-European (အေန်ဒဝ်-ယူရဝ်ပဳယျာ):
- Romance: လေတ္တေန်၊ ပြင်သေတ်၊ အဳတာလဳ၊ သပိန်။
- Germanic: အင်္ဂလိက်၊ ဂျာမနဳ၊ ဒတ်ချ်။
- Slavic: ရုရှာ၊ ပဝ်လန်၊ ယူကရိန်း။