ယဲ ဟာန်တာ
| ယဲ ဟာန်တာ (Hantavirus) | |
|---|---|
| ဝှာင်:Sin Nombre virus.jpg ရုပ် စၟယဲ Sin Nombre virus (ဂကူ ယဲ ဟာန်တာ မွဲ) ညာတ် ကေတ် သၟဝ် မိုက်ခရဝ်သကုပ် | |
| ပညာတၟေၚ် (Specialty) | ပရေၚ်ထတ်ယုက်၊ ယဲ ကၠောအ်က္ဍ (Infectious disease) |
| လက္ခဏာယဲ (Symptoms) | ဇွဟ်၊ ဇကုဂိ၊ က္ဍိုပ်ဂိ၊ ယီုဝါတ်၊ ခအိုတ် လီုလာ်၊ ကောန်တၟံ(ကၟက်ဂြိုဟ်) လီုလာ် |
| ယဲမဆက်စပ် (Complications) | Shock، ခအိုတ် လီုလာ် (en) (ARDS)، ကောန်တၟံ(ကၟက်ဂြိုဟ်)လီု |
| ဟိုတ် (Causes) | စၟယဲ ဂကူ Orthohantavirus |
| ပွမစဵုဒၞာ (Prevention) | ပွမထိၚ်ဒဝ် ကၞိ၊ ပွမသ္အးဇ္ၚး သ္ၚိ ကေုာံ ဂိုဒေါၚ် |
| ပွမလွဳယဲ (Treatment) | ကဵု အောက်ဆီဂျင်၊ ပွမလွဳယဲ ထံက်ပၚ် သဇိုၚ် (Supportive care) |
| လၟိဟ်မက္တဵုဒှ် (Frequency) | ရှားပါး (ဆဂး အန္တရာယ် ဇၞော်) |
| လၟိဟ်မချိုတ် (Deaths) | လၟိဟ် ချိုတ် သၠုၚ် (၁% စဵုကဵု ၆၀% တန်တဴ လတူ ဂကူပါ် စၟယဲ) |
| ယၟုတၞဟ် (Synonyms) | Orthohantavirus infection, Hantavirus disease |
ယဲ ဟာန်တာ (အၚ်္ဂလိက်: Hantavirus ဟွံသေၚ်မ္ဂး Orthohantavirus) ဝွံ ဍေံဒှ် ဂကောံ စၟယဲ မွဲ မပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ဂကူတမ်Hantaviridae ရ။ စၟယဲ ဏအ် ဍေံ မံၚ် တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု ခန္ဓကာယ ဂကူ ကၞိ နာနာ သာ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ရ။ ဍေံ ဟွံဗဒှ် ကဵု ယဲ မွဲမွဲ သာ် လတူ ကၞိ တအ် ပုဟ်။ ဆဂး၊ ကာလ စၟယဲ ဏအ် ကၠောအ်က္ဍ လုပ် ပ္ဍဲ ခန္ဓကာယ ကောန်မၞိဟ် မ္ဂး၊ ဍေံ ဗဒှ် ကဵု ယဲ သကာတ်မြဟ် ၜါ သာ် ရ။ ယဲ သီု ၜါ ဂှ် ဒှ် ယဲ ဆီစှ်ေ ကေုာံ ကောန်တၟံ(ကၟက်ဂြိုဟ်) လီုလာ် (en) (HFRS) ကေုာံ ယဲ ခအိုတ် လီုလာ် ဟာန်တာ (en) (HPS) ရ။ ယဲ HFRS ဂှ် ဍေံ က္တဵုဒှ် ဂၠိုၚ် ပ္ဍဲ တိုက် အာရှ ကဵု ဥရောပ တုဲ၊ ယဲ HPS ဂှ် ဍေံ က္တဵုဒှ် ဂၠိုၚ် ပ္ဍဲ တိုက် အမေရိက ရ။[၁]
၁။ နိဒါန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Introduction and Overview)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စၟယဲ ဟာန်တာ ဍေံ ဒှ် အန္တရာယ် ဇၞော် အိုတ် မွဲ သွက် ပရေၚ်ထတ်ယုက် ညးဍုၚ်ကွာန် အလုံ ဂၠးတိ ရ။
- သၞောတ်ဝ် လမျီု စၟယဲ: စၟယဲ ဏအ် ဍေံ ယိုက် ဂၠေၚ် လိက်ကုတ် မျိုးဗီဇ RNA တၞုၚ် မွဲ (Single-stranded RNA) ပ္ဍဲ ခန္ဓကာယ ဍေံ ရ။
- အန္တရာယ်: ကောန်မၞိဟ် တအ် ကလိဂွံ စၟယဲ ဏအ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ညးတအ် ယီု လုပ် ဒး ဓါတ် အိက်၊ ဍာ်စၚ် ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဍာ်ပါၚ် ကၞိ မပြးဇး လတူ ကျာ ရ။ ယဲ ဏအ် ဍေံ ဟွံမွဲ ကု ဂဥုဲ လွဳ သီးသန့် ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဂဥုဲ စဵုဒၞာ (Vaccine) ဏီ ပုဟ်။ လၟိဟ် မၞိဟ် ချိုတ် (Fatality rate) ဂှ် သၠုၚ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဍေံ စိုပ် မာန် စဵုကဵု ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း သွက် ဂကူပါ် HPS ပ္ဍဲ တိုက် အမေရိက ရ။
၂။ ဝင် ကေုာံ ပွမဆဵုဂဗ (History and Discovery)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဝ်ဝန် တအ် စ ဆဵုဂဗ လက္ခဏာ ယဲ ဏအ် ပ္ဍဲ အခိၚ် ပၞာန် ကိုဝ်ရဳယျာ (၁၉၅၀-၁၉၅၃) တေံ ရ။
- ပၞာန် ကိုဝ်ရဳယျာ: ပ္ဍဲ အခိၚ် ပၞာန် ဂှ်၊ ကောန် ပၞာန် ကၟိန်ဍုၚ် အမေရိကာန် ကေုာံ ကောန် ပၞာန် ကုလသမဂ္ဂ လ္ၚီ ပြၚ် ဒး ဒုၚ် ယဲ ဇွဟ် ကေုာံ ယဲ ဆီစှ်ေ သကာတ်မြဟ် ဇရေၚ် ၜဳ ဟာန်တာန် (Hantan River) ပ္ဍဲ ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုၚ်ကျာ ရ။
- ပွမခၞံဗဒှ် ယၟု: ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၇၈ ဂှ်၊ တၠပညာ သုတေသန ကိုဝ်ရဳယျာ Ho-Wang Lee (en) ကေုာံ ကောန် ကမၠောန် ညး တအ် ခါ် ပတိတ် မာန် စၟယဲ ဏအ် နူကဵု ဂကူ ကၞိ ပ္ဍဲ ဒေသ ဂှ် ရ။ ညးတအ် ခုတ် ဇိုန် ကဵု ယၟု စၟယဲ ဂှ် "Hantaan virus" နိဿဲ ကု ယၟု ၜဳ ဟာန်တာန် တေံ ရ။ ဗွဲလက္ကရဴ၊ ဂကောံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် ဂၠးတိ စၟတ်သမ္တီ ဂကူ ယဲ သီုဖအိုတ် ဏအ် နဒဒှ် "ယဲ ဟာန်တာ" (Hantavirus) ရ။[၂]
၃။ ဗီုပြၚ် ယဲ ကေုာံ လက္ခဏာ အဓိက (Types of Disease and Key Symptoms)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စၟယဲ ဟာန်တာ ဏအ် ဗဒှ် ကဵု ယဲ ဇၞော် ၜါ သာ် လတူ ကောန်မၞိဟ် ရ-
(က) ယဲ HFRS (Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ယဲ ဏအ် ဍေံ က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ တိုက် အာရှ ကဵု ဥရောပ ရ။ ဍေံ ပလီုပလာ် ကောန်တၟံ(ကၟက်ဂြိုဟ်) ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ဆီ ရ။
- လက္ခဏာ ကိုပ်ကၠာ: မၞိဟ် ယဲ ဒး ဒုၚ် ဇွဟ်၊ ဇကု ဂိ၊ က္ဍိုပ် ဂိ၊ ကေုာံ ဂၞဴ အာ ကြဴနူ ၂-၄ သတ္တာဟ ရ။
- လက္ခဏာ သကာတ်မြဟ်: ဆီ စှ်ေ သၟဝ် စၞာံ၊ တုဲပၠန် ဆီ ဍာ်မောတ် က္တဵုဒှ် ပြသၞာ ။ ကောန်တၟံ(ကၟက်ဂြိုဟ်) လီုလာ် အာ တုဲ ဍေံ မာန် ပကဵု ညံၚ် မၞိဟ် ချိုတ် ရ။ (လၟိဟ် ချိုတ် ၁-၁၅%)
(ခ) ယဲ HPS (Hantavirus Pulmonary Syndrome)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ယဲ ဏအ် ဍေံ က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ တိုက် အမေရိက သၟဝ်ကျာ ကဵု သၠုၚ်ကျာ ရ။ ဍေံ ပလီုပလာ် ခအိုတ် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် ယီု ဗွဲမပြဟ် ရ။
- လက္ခဏာ: ကြဴနူ လက္ခဏာ ဇွဟ် ဓမ္မတာ တုဲ၊ ခအိုတ် မၞိဟ် ယဲ ပကောံ ဒုၚ် ဍာ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ။ မၞိဟ် ယဲ ယီု ဝါတ် ဂါတ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဍေံ စိုပ် အာ အကာဲအရာ Shock ပ္ဍဲ အခိၚ် ၜိုတ် ၂-၃ တ္ၚဲ ဓဝ် ရ။ (လၟိဟ် ချိုတ် ၃၀-၆၀%)
၄။ ဟိုတ် ကေုာံ ပွမကၠောအ်က္ဍ (Causes and Transmission)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂကူ ကၞိ နာနာ သာ် ယိုက် ဂၠေၚ် စၟယဲ ဏအ် ရ။ ကၞိ တအ် ဗလး ပတိတ် စၟယဲ နူကဵု ဍာ်စၚ်၊ အိက် ကေုာံ ဍာ်ပါၚ် ညးတအ် ရ။
- ပွမယီုလုပ် ကျာ (Aerosolization): ကာလ အိက် ကၞိ တအ် ဇြိုတ် ကှ် အာ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ ညိၚ်ၚ် (ဥပမာ - ဂိုဒေါၚ်)၊ ဓါတ် အိက် ဂှ် ပြးဇး အာ လတူ ကျာ ရ။ ကောန်မၞိဟ် ယီု လုပ် ဒး ဓါတ် အိက် ဏအ် မ္ဂး ညးတအ် ကလိဂွံ ယဲ ဟာန်တာ ရ။
- ပွမစုက်လုဲ တိုက်ရိုက်: ယဝ်ရ ကၞိ ၚိတ် ဒး မၞိဟ် ဟွံသေၚ်မ္ဂး မၞိဟ် ရပ် ဒး အိက် ကၞိ တုဲ ဇွောတ် ဒး မုက် မတ် မ္ဂး၊ စၟယဲ မာန် လုပ် ခန္ဓကာယ ရ။
- မၞိဟ် စိုပ် မၞိဟ်: ဗွဲဓမ္မတာ မ္ဂး ယဲ ဏအ် ဟွံကၠောအ်က္ဍ နူ မၞိဟ် မွဲ စိုပ် မၞိဟ် မွဲ ဏီ ပုဟ်။ ဆဂး၊ သွက် ဂကူပါ် စၟယဲ "Andes virus" မွဲ ဓဝ် ဟေၚ်၊ ဍေံ မာန် ကၠောအ်က္ဍ အကြာ မၞိဟ် ကဵု မၞိဟ် ပ္ဍဲ အကာဲအရာ မစုက်လုဲ ညောန်ညောန် ရ။[၃]
၅။ ဂကူပါ် စၟယဲ ကေုာံ ကၞိ မယိုက်ဂၠေၚ် (Virus Strains and Rodent Reservoirs)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စၟယဲ ဟာန်တာ ဇၟာပ် ဂကူပါ် တအ် နွံ ကု ဂကူ ကၞိ သီးသန့် မွဲ သွက်ဂွံ ယိုက် ဂၠေၚ် ဍေံ ရ။ အလုံ ဂၠးတိ၊ တၠပညာ တအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဂကူပါ် စၟယဲ ပြၚ် ၅၀ မျိုး ရ။
| ဂကူပါ် စၟယဲ | ယဲ မဗဒှ် ကဵု | ဂကူ ကၞိ အဓိက (Rodent Host) | ဒေသ မက္တဵုဒှ် |
|---|---|---|---|
| Hantaan virus | HFRS | ကၞိ ဝါ (en) (Striped field mouse) | အာရှ ဗမံက် (ကြုက်၊ ကိုဝ်ရဳယျာ) |
| Seoul virus | HFRS | ကၞိ ဂြိုပ် (en) (Brown rat) | အလုံ ဂၠးတိ |
| Sin Nombre virus | HPS | ကၞိ ဒြာဲ (en) (Deer mouse) | အမေရိက သၟဝ်ကျာ (ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်) |
| Andes virus | HPS | ကၞိ သ္ၚု (en) (Pygmy rice rat) | အမေရိက သၠုၚ်ကျာ (အာဂျေန်တဳနာ၊ ချဳလဳ) |
| Puumala virus | HFRS (Nephropathia epidemica) | ကၞိ ဗီုကေဝ် (en) (Bank vole) | ဥရောပ သၟဝ်ကျာ (သကန်ဒဳနေဗီးယား) |
၆။ ပွမစၟဳစၟတ် ယဲ (Diagnosis and Testing)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဝ်ဝန် တအ် ဒး စၟဳစၟတ် ယဲ ဏအ် ဗွဲမပြဟ် ရ၊ ဟိုတ်နူ လက္ခဏာ ဍေံ တုပ် ဒၟံၚ် ကု ယဲ ဇွဟ် ဓမ္မတာ ရ။
- စၟဳစၟတ် ဆီ: သဝ်ဝန် စၟဳစၟတ် ဆီ မၞိဟ် ယဲ သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ရံၚ် လၟိဟ် Platelets မစှ်ေ အာ (Thrombocytopenia) ရ။
- စၟဳစၟတ် ဓါတ် (Serology): ဌာန ဓါတ်ခွဲ စကာ နဲကဲ ELISA (en) သွက်ဂွံ ဂၠာဲ စၟဳစၟတ် ဓါတ် စဵုဒၞာ Antibodies (IgM ကဵု IgG) မတဝ်စၞေဟ် ကု ယဲ ဟာန်တာ ရ။
- စၟဳစၟတ် ဓါတ်ရုပ် ขအိုတ် (Chest X-ray): သွက် ယဲ HPS မ္ဂး၊ သဝ်ဝန် ရပ် စကာ ဓါတ်ရုပ် X-ray သွက်ဂွံ ရံၚ် ဍာ် မလုပ် ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ ခအိုတ် (Pulmonary edema) ရ။
၇။ ပွမလွဳယဲ ကေုာံ ပွမစဵုဒၞာ (Treatment and Prevention)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လၟုဟ်၊ ပရေၚ် ဆေၚ်စပ် ကု ဂဥုဲ ဟွံမာန် ပလီုပလာ် စၟယဲ ဟာန်တာ တိုက်ရိုက် ဏီ ပုဟ်။
- ပွမလွဳယဲ (Treatment): ရုၚ်ဂဥုဲ တအ် သ္ဒး လွဳယဲ မၞိဟ် ယဲ ပ္ဍဲ ဌာန ICU ဗွဲမပြဟ် ရ။ သဝ်ဝန် တအ် ကဵု အောက်ဆီဂျင် ကေုာံ စက် ယီု (Mechanical ventilation) သွက်ဂွံ ရီုဗၚ် မၞိဟ် ယဲ HPS ရ။ သွက် မၞိဟ် ယဲ HFRS မ္ဂး၊ ညးတအ် သ္ဒး စကာ စက် ကြာတ် ကောန်တၟံ(ကၟက်ဂြိုဟ်) (Dialysis) ရ။
- ပွမစဵုဒၞာ (Prevention): နဲကဲ ခိုဟ် အိုတ် ဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန် သ္ဒး စဵုဒၞာ အန္တရာယ် ကၞိ ရ။ ပိုဲ သ္ဒး ကၟာတ် လဒဵု ဂၠံၚ် ကၞိ မလုပ် သ္ၚိ ။ ကာလ သ္အးဇ္ၚး ဂိုဒေါၚ် မ္ဂး، ပိုဲ သ္ဒး ယာတ် ဒၞာ ပါၚ် (Mask) ကေုာံ ကရိုဟ် တဲ (Gloves) တွဵု ရ။ တုဲပၠန်၊ ပိုဲ သ္ဒး ဖျာ် ဂစိုတ် ဂဥုဲ Bleach ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ တး အိက် ကၞိ ရ။[၄]
၈။ ကပ်ယဲ ကေုာံ ပရေၚ်က္တဵုဒှ်ယဲဂမၠိုၚ် (Notable Outbreaks and Epidemics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲ ဝင် ဂၠးတိ၊ အာဏာပိုၚ် တအ် လလောၚ်တြး လဝ် ကပ် ယဲ ဟာန်တာ ဇၞော်ဇၞော် သာ်ဏအ် ရ-
- ကပ်ယဲ လဒေါဝ် အမေရိကာန် (၁၉၉၃): ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၃၊ သဝ်ဝန် တအ် ဆဵုဂဗ ပရေၚ် က္တဵုဒှ် ယဲ HPS ကိုပ်ကၠာ အိုတ် ပ္ဍဲ ဒေသ Four Corners၊ ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် ရ။ မၞိဟ် သၟတ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ဒး ချိုတ် အာ ဗွဲမပြဟ် တုဲ တၠပညာ တအ် ညာတ် ကေတ် ဂကူ စၟယဲ တၟိ "Sin Nombre virus" ။
- ကပ်ယဲ ယဝ်သေမိုက် (၂၀၁၂): ပ္ဍဲ ပန်းခြံ သဘာဝ ယဝ်သေမိုက် (Yosemite National Park)၊ မၞိဟ် ၁၀ တၠ ပြၚ် ကလိဂွံ ယဲ ဏအ် ကြဴနူ ညးတအ် တိုန် ဇူ ပ္ဍဲ ဇြပ် မၞုံ ကု ကၞိ ရ။
- ကပ်ယဲ က္ၜၚ် အာ တရဴ MV Hondius (၂၀၂၆): ပ္ဍဲ လက္ကရဴ ဏအ်، ဂကောံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် တအ် ဆဵုဂဗ ပရေၚ် က္တဵုဒှ် ယဲ ဟာန်တာ ဂကူပါ် "Andes virus" လတူ က္ၜၚ် MV Hondius ပ္ဍဲ ၜဳ အတ္တလာန်တိတ် သၠုၚ်ကျာ ရ။ စၟယဲ ဏအ် ကၠောအ်က္ဍ နူ မၞိဟ် စိုပ် မၞိဟ် လတူ က္ၜၚ် ဂှ် ရ။[၅]
- ရုပ် စၟယဲ Sin Nombre မဒှ် ဟိုတ် အဓိက သွက် ယဲ HPS
ကၞိ ဒြာဲ (Deer mouse) မယိုက် ဂၠေၚ် စၟယဲ ဏအ် ပ္ဍဲ အမေရိက- ဓါတ်ရုပ် X-ray ထ္ၜး ပျး လဝ် ဍာ် မလုပ် ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ ခအိုတ် (ARDS) ဟိုတ်နူ ယဲ ဟာန်တာ
၉။ လဒက်ပ္တန် စၟယဲ ကေုာံ ဇဳဝဗေဒ (Viral Structure and Virology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စၟယဲ ဟာန်တာ ဏအ် ဍေံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ မျိုးရင်း Hantaviridae ရ။
- လဒက်ပ္တန် (Structure): ဍေံ ဒှ် စၟယဲ မၞုံ ကု ပွဳပွူ ခစောမ် (Enveloped virus) ရ။ အပ္ဍဲ ဍေံ ဂှ်၊ ဍေံ ၚိတ် ဂိုၚ် လဝ် လိက်ကုတ် မျိုးဗီဇ RNA ၃ တၞုၚ် (S, M, ကဵု L segments) ရ။ တၞုၚ် S ဂှ် ဍေံ ဗဒှ် ကဵု Nucleocapsid protein တုဲ တၞုၚ် M ဂှ် ဗဒှ် ကဵု Glycoproteins (G1 ကဵု G2) ရ။
- ပွမလုပ် ဇီုကပိုက်: ကာလ စၟယဲ ဏအ် စိုပ် အာ အပ္ဍဲ ခန္ဓကာယ မ္ဂး၊ ဍေံ ဇီုကပိုက် ကလာပ်ရုပ် သၞောတ်ဝ် ဆီ (Endothelial cells) ရ။ ဏအ် ဂှ် ပကဵု ညံၚ် ဍာ် ဆီ ဂွံ စှ်ေ အာ လတူ စၞာံ ကေုာံ ခအိုတ် ရ။[၆]
၁၀။ သုတေသန ကေုာံ အနာဂတ် (Research and Future Perspectives)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လၟုဟ်၊ တၠပညာ သုတေသန ဂၠးတိ ဂစာန် ကၠောန် ဒၟံၚ် ကမၠောန် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ယဲ ဏအ် ဗွဲမဇၞော်ကၠေၚ် ရ-
- ဂဥုဲ စဵုဒၞာ (Vaccines): သွက် ယဲ HFRS မ္ဂး ဍုၚ် ကိုဝ်ရဳယျာ ကဵု ကြုက် ပတိတ် လဝ် ဂဥုဲ စဵုဒၞာ လ္ၚဵု (Hantavax) ကီု လေဝ်، ဍေံ ဟွံဂွံ ဒုၚ် တဲ ပ္ဍဲ ဂၠးတိ သီုဖအိုတ် ဏီ ပုဟ်။ သွက် ယဲ HPS (မအန္တရာယ် ဇၞော် အိုတ်) မ္ဂး ဂဥုဲ စဵုဒၞာ ဟွံမွဲ သက်က် ဏီ ရ။
- အနာဂတ် (Future): ဟိုတ်နူ ရာသဳဥတု မပြံၚ်လှာဲ အာ တုဲ၊ ဂကူ ကၞိ တအ် ပြးဇး အာ ဒေသ တၟိတၟိ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂကောံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် တအ် သ္ဒး စွံ သတိ လတူ အန္တရာယ် ယဲ ဟာန်တာ မမာန် က္တဵုဒှ် ကၠုၚ် ပ္ဍဲ အနာဂတ် လၟိုန် ရ။
> 💡 လ္ၚတ် ထပ် တၟိ နကဵု ဗဳဒဳယဝ်: သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ဗဵု ဗီုလဵု စၟယဲ ဟာန်တာ ဏအ် ကၠောအ်က္ဍ ကေုာံ ပွမစဵုဒၞာ ဍေံ လောဲလောဲ မ္ဂး၊ မာန် ဗဵု ကေတ် ဒဗျဳယဝ် နူကဵု YouTube ဏအ် မာန် ရ - Hantavirus Explained: Symptoms, Spread, and Prevention လတူ YouTube
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဂကောံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် ဂၠးတိ
- ယဲ ကိုဝ်ဗေဒ်-၁၉ (en)
- စၟယဲ (Virus)
- ခအိုတ် လီုလာ် (en)
- ကၞိ (en) (Mouse/Rodent)
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Jonsson, C. B., Figueiredo, L. T., & Vapalahti, O. (2010). A Global Perspective on Hantavirus Ecology, Epidemiology, and Disease. Clinical Microbiology Reviews, 23(2), 412–441.
- Lee, Ho-Wang. (1982). Hemorrhagic fever with renal syndrome. Progress in Medical Virology, 28, 96-113.
- Peters, C. J., Simpson, G. L., & Levy, H. (1999). Hantavirus Pulmonary Syndrome: The New American Hemorrhagic Fever. Clinical Infectious Diseases, 28(3), 536-540.
- Schmaljohn, C. S., & Hjelle, B. (1997). Hantaviruses: A Global Disease Problem. Emerging Infectious Diseases, 3(2), 95-104.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2023). Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) Information. U.S. Department of Health & Human Services.
- European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). (2026). Epidemiological update: Hantavirus outbreak on a cruise ship MV Hondius. Stockholm.
- World Health Organization (WHO). (2026). Disease Outbreak News: Andes hantavirus variant. Geneva.
- MacNeil, A., et al. (2011). Hantavirus Pulmonary Syndrome, United States, 1993–2009. Emerging Infectious Diseases, 17(7), 1195-1201.
- Kruger, D. H., et al. (2011). Hantavirus infections and their prevention. Microbes and Infection, 13(14-15), 1128-1133.
- Orthohantavirus (Hantavirus). English Wikipedia. Retrieved May 8, 2026.
- ↑ Jonsson, C. B. et al. (2010). A Global Perspective on Hantavirus Ecology, Epidemiology, and Disease. Clinical Microbiology Reviews.
- ↑ Lee, H. W. (1982). Hemorrhagic fever with renal syndrome. Progress in Medical Virology.
- ↑ Peters, C. J., et al. (1999). Hantavirus Pulmonary Syndrome: The New American Hemorrhagic Fever. Clinical Infectious Diseases.
- ↑ CDC (2023). Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) Information. Centers for Disease Control and Prevention.
- ↑ European Centre for Disease Prevention and Control (2026). Epidemiological update: Hantavirus outbreak on a cruise ship MV Hondius.
- ↑ Schmaljohn, C. S., & Hjelle, B. (1997). Hantaviruses: A Global Disease Problem. Emerging Infectious Diseases.