ရဝ်မေနဳယျာ
| ရဝ်မေနဳယျာ România | |
|---|---|
 အလာံ
 တဆိပ်
| |
| ဗီုတိ ထ္ၜး ဒၞာဲဒတန် ဍုင် ရဝ်မေနဳယျာ ပ္ဍဲကဵု ရးဥရောပ ဗီုတိ ထ္ၜး ဒၞာဲဒတန် ဍုင် ရဝ်မေနဳယျာ ပ္ဍဲကဵု ရးဥရောပ | |
| ဍုင်ဇၞော် | ဗူခါရေတ် 44°26′N 26°06′E |
| ဇၞော်အိုတ်ဍုင် | ဗူခါရေတ် |
| အရေဝ် မစကာရုင်ဂမၠိုင် | ဘာသာ ရဝ်မေနဳယျာ |
| အလဵုအသဳ | သၞောတ်ပါလဳမာန် သမ္မတ |
• သမ္မတ | ကလောတ်သ် ယဝ်ဟာန်နဳတ်သ် |
• သကိုပ်ဝန်ဇၞော် | မာသေဝ် ချဝ်လာကူ |
| မပိုင်ပြဳလဝ် | |
• သီုဖအိုတ် | [convert: invalid number] |
| လၟိဟ်မၞိဟ် | |
• တၟော် | ၁၉.၀ မဳလဳယာန် (သၞာံ ၂၀၂၃) |
| လှုဲ | သြန် လျူ ရဝ်မေနဳယျာ (RON) |
| ဇြောမ်အခိင် | EET (UTC+2) |
ရဝ်မေနဳယျာ (အၚ်္ဂလိက်: Romania) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မနွံ ပ္ဍဲကဵု လဒေါဝ် ကေုာံ အဂၞဲ ရးဥရောပ ရ။ ပယျဵု ဍုင် ဏအ် ဝွံ လပါ်သၟဝ်ကျာ ကဵု ဗမံက် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ဍုင် ယူကရေန်၊ လပါ်ဗမံက် ဆက်စပ် ကု ဍုင် မဝ်ဒဝ်ဗာ ကေုာံ ၜဳ လမ္စံက်၊ လပါ်သၠုင်ကျာ ဆက်စပ် ကု ဍုင် ဗူဂေရဳယျာ၊ လပါ်နေရတိ ဆက်စပ် ကု ဍုင် သာဗဳယာ၊ ကေုာံ လပါ်ပလိုတ် ဆက်စပ် ကု ဍုင် ဟန်ဂေရဳ ရ။ ဍုင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု တိဍာ် မဇၞော် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဒေသ ဥရောပ အဂၞဲ ရ။ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင်အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဍုင် ဗူခါရေတ် ရ။
၁။ ပထဝဳ ကေုာံ သဘာဝ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တိဍာ် ရဝ်မေနဳယျာ ဝွံ ဍေံ ပြိုက်ပေင် ဒၟံင် နကဵု သဘာဝ မတၞဟ်ခြာ ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ဒဵု သၠုင်သၠုင်၊ တွိုက်တိ သဝ် ကေုာံ ပြင်ၜဳ တအ် ရ။
- ဒဵု ကေုာံ ၜဳ: ဓရိုင်ဒဵု ကာပါသဳယေန် ဂှ် ဍေံ ကဝိုင် ဗိုင် လဝ် လဒေါဝ် ဍုင် နကဵု ဗီုပြင် တ္ၚံက်က် ရ။ ၜဳ ဒါန်ညု ဂှ် ဒှ် ပယျဵု သဘာဝ အကြာ ရဝ်မေနဳယျာ ကဵု ဗူဂေရဳယျာ လပါ် သၠုင်ကျာ တုဲ ဇွောဝ် စှ်ေ အာ ၜဳ လမ္စံက် ရ။
- ရာသဳဥတု: ဍေံ နွံ ကု ဥတု ကမ္တဴ လဒေါဝ် တုဲ၊ ကသီု မ္ဂး ဂံက်သြိုဟ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဍိုတ်စှ်ေ ဒၟံင် နကဵု ဗြဲစၟိန် ရ။ ကညင် မ္ဂး ကမ္တဴ တုဲ ဗြဲ ဂူ အခိင် လဒေါဝ် တ္ၚဲ နွံ စ ဂၠိုင် ရ။
၂။ သယံဇာတ သဘာဝ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ရဝ်မေနဳယျာ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု သယံဇာတ သဘာဝ ဗွဲမဂၠိုင် မာန် ထံက်ပင် ကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင် ရ။
- ကၠေင်ဓါတ် ကေုာံ ဓါတ်ကျာ သဘာဝ: ဍုင် ဏအ် ဒှ် ဍုင် မပတိတ် ကၠေင်ဓါတ် ကေုာံ ဓါတ်ကျာ သဘာဝ အဓိက မွဲ ပ္ဍဲ ဥရောပ ရ။
- ဂြိုပ်ဆု ကေုာံ တိဗ္ၚ: ဂြိုပ်ဆု မဇၞော် လှဲလး တအ် နွံ ပ္ဍဲ ဒေသ ဒဵု ကာပါသဳယေန် တုဲ၊ ဒေသ တွိုက်တိ သဝ် တအ် ဂှ် နွံ ကု တိဍာ် မခိုဟ် သွက် ပရေင် တဵုလွဳ သြောအ်မ ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
၃။ ကဆံင် မင်မဲ ပွဳပွူသဘာဝ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဒေသ အာဲကၟာဲ ၜဳ ဒါန်ညု: ဒေသ ဍာ်ပါ် ၜဳ ဒါန်ညု မဇွောဝ် လုပ် ၜဳ လမ္စံက် ဂှ် ဍေံ ဒှ် ဒေသ မၞုံကဵု သဘာဝ ဂစေံ ကေုာံ တိရစ္ဆာန် မဂၠိုင်ဂၠေင် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဥရောပ တုဲ၊ ဂကောံ ယူနေတ်သကဝ် တအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် ဒေသ အာဲကၟာဲ သဘာဝ ဂၠးကဝ် ရ။
- ဂြိုပ် သဘာဝ တြေံ: ရဝ်မေနဳယျာ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဒၞာဲ သ္ၚိကၟိန် သွက် ဂြိုပ် တမ်မူလ တြေံ အိုတ် ပ္ဍဲ ဥရောပ ကေုာံ ဒှ် ဒၞာဲ ကၠဵုကၠိက် ကေုာံ ကၠဟ် ဒဵု တအ် မံင် သ္ၚေက် ဂၠိုင် အိုတ် ရ။
၄။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- အေန်ပါယာ ရဝ်မာန်: ယၟု "ရဝ်မေနဳယျာ" ဂှ် ဍေံ ကၠုင် နူကဵု မအရေဝ် "ရဝ်မာန်" တုဲ၊ ကောန်ဍုင် တအ် ဂှ် ဍေံတအ် စှ်ေ ကၠုင် တၞောဝ် နူကဵု ဂကူ ဒါသဳယေန် ကေုာံ အေန်ပါယာ ရဝ်မာန် မကၠုင် အုပ်ဓလံက် လဝ် ပ္ဍဲ ခေတ် တြေံ တေအ် ရ။
- ခေတ် ကောန်မျူနေတ်: ကြဴနူ ပၞာန်ဂၠးကဝ် အလန် ဒုတိယ၊ ဍုင် ဏအ် ဒးဒုင် အုပ်ဓလံက် လဝ် နကဵု သၞောတ်ဝ် ကောန်မျူနေတ် သၟဝ် သမ္မတ နဳကဝ်လာ ချဴသေတ်သကူ လုကဴ မဂၠိုင် ကု သၞာံ ရ။
- ပၠန်ဂတး ကေုာံ ခေတ်တၟိ: ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၈၉ ဂှ် ပၠန်ဂတး က္တဵုဒှ် တုဲ သၞောတ်ဝ် ကောန်မျူနေတ် လီုလာ် အာ ရ။ လၟုဟ် ဍုင် ဏအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် သၞောတ်ဝ် ဒဳမဝ်ကရေသဳ တုဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ နေတဝ် (သၞာံ ၂၀၀၄) ကေုာံ သမဂ္ဂ ဥရောပ (သၞာံ ၂၀၀၇) ရ။
၅။ မှာဇန် ကေုာံ ယေန်သၞာင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဂကူ ကေုာံ သာသနာ: လၟိဟ်မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် အိုတ် (ၜိုတ် ၈၉%) ဂှ် ဒှ် ဂကူ ရဝ်မေနဳယျာ တုဲ၊ သၟေဟ် တအ် ဂှ် ဒှ် ဂကူ ဟန်ဂေရဳ ကေုာံ ဂကူ ရဝ်မာ တအ် ရ။ သာသနာ ခရေတ်ယာန် အံက်သဝ်ဒံက် ဂှ် ဒှ် သာသနာ မၞိဟ်လျိုင်ပတှ်ေ ဂၠိုင် အိုတ် လတူ ဍုင် ရ။
- အရေဝ် ဘာသာ: ဘာသာ ရဝ်မေနဳယျာ ဂှ် ဍေံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ ဘာသာ ရဝ်မာန် (Romance languages) မတုပ် ကု ဘာသာ အဳတလဳ၊ ပရိုင်သေတ်၊ ကေုာံ သပိန် ရ။ ဍေံ ဒှ် ဘာသာ ရဝ်မာန် အဓိက မွဲ ဓဝ် မနွံ ပ္ဍဲ ဒေသ ဥရောပ အဂၞဲ ရ။
၆။ ပရေင်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပရေင်ပညာ သဇိုင်: ဘာတန် မူလ ကေုာံ တန် လဒေါဝ် ဂှ် ဒှ် အခေါင်အရာ မဒး ဗ္တောန် အခမဲ့ သွက် ကောန်င္ၚာ် ဍုင် သီုဖအိုတ် ရ။
- တက္ကသိုလ်: တက္ကသိုလ် ဗူခါရေတ် ကေုာံ တက္ကသိုလ် ဗာဗေတ်သ်-ဗဝ်ယာဲ (မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင် ကလူတ်ဂျ်) တအ် ဂှ် ဒှ် တက္ကသိုလ် မတြေံ အိုတ် ကေုာံ ဇၞော် အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဏအ် ရ။
၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ရဝ်မေနဳယျာ ဝွံ ဍေံ ဂစာန် ဇၞော်မောဝ် ဒၟံင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဗွဲမပြဟ် ကြဴနူ မပါလုပ် ပ္ဍဲ သမဂ္ဂ ဥရောပ တုဲ ရ။
- ကမၠောန် အဓိက: ကမၠောန် ပတိတ် ကွဳစက် (မပ္တံကဵု ရုင်စက် ကွဳစက် ဒါသဳယာ - Dacia)၊ စက်ယန္တရား ကေုာံ ပရေင် တဵုလွဳ တအ် ဂှ် ဒှ် ကမၠောန် အဓိက သွက် ဍုင် ရ။ လၟုဟ် မ္ဂး ကမၠောန် ကွတ်ပညာ သၟတ် (IT Sector) လေဝ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲ ဍုင်ဇၞော် ဗူခါရေတ် ကေုာံ ကလူတ်ဂျ် ရ။
- ကမၠောန် ဇိုင်တရဴ: ဒေသ ထရန်သဳဗေနဳယျာ (Transylvania) ဂှ် ပြာကတ် လတူ ဂၠးကဝ် နကဵု ဝင် မကျေဝ်ဂေါဝ် ကေုာံ နန် တြေံတြဟ် မပ္တံကဵု နန် ဗရန် (မပြာကတ် နကဵု ယၟု နန် ဒရက်ကျူလာ) တအ် ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- "Romania Profile". BBC News.
- "World Factbook: Romania". CIA.
- Romania, Wikipedia.