ရးနိဂီုဂမၠိုၚ်

ဝှာင်:World map with countries.svg

ဗီုပြင်တိ ရးနိဂီုဂမၠိုင် ပ္ဍဲဂၠးတိ

ရးနိဂီု (အၚ်္ဂလိက်: Country) ဝွံ ဒှ်ဒေသတိဍာ် မနွံကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ အလဵုအသဳ ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ မပိုင်ပြဳလဝ် ဗွဲတရားဝင်ရ။ ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် နွံရးနိဂီု ဗွဲမဂၠိုင် မပါ်ခြာလဝ် အတိုင်တိုက် (Continents) နာနာရ။

တိုက် ကေုာံ ရးနိဂီုဂမၠိုင် (Continents and Countries)

ရးနိဂီုဂမၠိုင်ဝွံ ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး နွံဒၟံင် ပ္ဍဲတိုက် ၇ တိုက် (ဟွံသေင်မ္ဂး ၆ တိုက်) ရ။

၁။ တိုက်အာရှ (Asia)

ဒှ်တိုက် ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ မၞိဟ်မံင်ဂၠိုင်အိုတ်ရ။

• ရးနိဂီုဂမၠိုင်: ဍုင်ဗၟာ၊ ဍုင်သေံ၊ ဍုင်ကြုက်၊ ဍုင်အိန္ဒိယ၊ ဍုင်ဂျပါန်။

၂။ တိုက်ယူရောပ် (Europe)

ဒှ်တိုက် မနွံကဵု ဝင်ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ခိုင်ကၠိုက်ရ။

• ရးနိဂီုဂမၠိုင်: ဍုင်ပြင်သေတ်၊ ဍုင်အေန်ဂလာန်၊ ဍုင်ဂျာမနဳ၊ ဍုင်အဳတာလဳ။

၃။ တိုက်အာဖရိက (Africa)

ဒှ်တိုက် မနွံကဵု ရးနိဂီု ဂၠိုင်အိုတ် (၅၄ ဍုင်) ရ။

• ရးနိဂီုဂမၠိုင်: ဍုင်အဳဂျိပ်၊ ဍုင်အာဖရိကသၟဝ်ကျာ၊ ဍုင်နဳဂျဳရဳယျာ။

၄။ တိုက်အမေရိကာန်သၟဝ်ကျာ (North America)

• ရးနိဂီုဂမၠိုင်: ရးနိဂီုအမေရိကာန် (USA)၊ ဍုင်ခနေဒါ၊ ဍုင်မက်သဳကိုဝ်။

၅။ တိုက်အမေရိကာန်သၠုင်ကျာ (South America)

• ရးနိဂီုဂမၠိုင်: ဍုင်ဗရာဇြဳ၊ ဍုင်အာဂျေန်တဳနာ။

၆။ တိုက်အဝ်သတြေလျ (Oceania)

• ရးနိဂီုဂမၠိုင်: ဍုင်အဝ်သတြေလျ၊ ဍုင်နျူဇြဳလာန်။

လက်သဏ္ဌာန် ရးနိဂီုမွဲ (Characteristics of a Country)

သွက်ဂွံဒှ် ရးနိဂီု တရားဝင်မွဲမ္ဂး ဒးနွံကု တင်ဂၞင်အဓိက ၄ သာ်-

1. တိဍာ် (Territory): ဒးနွံကဵု ပယျဵုတိဍာ် မသ္ဂုတ်သွာတ်လဝ် ဗွဲတရားဝင်။
2. မၞိဟ် (Population): ဒးနွံကဵု ညးဍုင်ကွာန် မမံင်စံင်တန်တဴဒၟံင်။
3. အလဵုအသဳ (Government): ဒးနွံကဵု ဂကောံအုပ်ဓုပ် ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ။
4. အဝဲပိုင်ပြဳ (Sovereignty): ဒးနွံကဵု အခေါင်ပိုင်ပြဳကေတ်တ် ညံင်ဍုင်တၞဟ် ဟွံဂွံလုပ်သဝ်ရ။

ဂကောံဂၠးကဝ် (International Organizations)

ရးနိဂီုဂမၠိုင်ဝွံ ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံနာနာ သွက်ဂွံထိင်ဒဝ် ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။

• ကုလသမဂ္ဂ (UN): ဂကောံရးနိဂီုဂၠးကဝ် ဇၞော်အိုတ်။
• အာသဳယာန် (ASEAN): ဂကောံရးနိဂီု ဒေသအာရှအគ្នေဲ ၁၀ ဍုင်။
• ဥရောပ သမဂ္ဂ (EU): ဂကောံရးနိဂီု ပ္ဍဲတိုက်ယူရောပ်။